"እኔ አንዲት ንግግር አውቃለሁ። እርሷን ቢናገራት አሁን እየተሰማው ያለው ስሜት ይወገድለታል። አዑዙ ቢላሂ ሚነሽሸይጧን ቢል አሁን እየተሰማው ያለው ስሜት ይወገድለታል።"
ከሱለይማን ቢን ሱረድ (ረዲየሏሁ ዐንሁ) - አላህ መልካም ሥራቸውን ይውደድላቸውና - እንደተላለፈው እንዲህ አለ:
«ከነቢዩ (ሶለላሁ ዐለይሂ ወሰለም) የአላህ ሶላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈንና ጋር ተቀምጬ ሳለ ሁለት ሰዎች ይሰዳደባሉ። አንዱ ፊቱ ቀልቷል፣ ደም ስሩ ተገታትሯል። ነቢዩ (ሶለላሁ ዐለይሂ ወሰለም) የአላህ ሶላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈንና እንዲህ አሉ "እኔ አንዲት ንግግር አውቃለሁ። እርሷን ቢናገራት አሁን እየተሰማው ያለው ስሜት ይወገድለታል። አዑዙ ቢላሂ ሚነሽሸይጧን ቢል አሁን እየተሰማው ያለው ስሜት ይወገድለታል።" ለርሱም ሄደው "ነቢዩ (ሶለላሁ ዐለይሂ ወሰለም) የአላህ ሶላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈንና "ከሸይጧን በአላህ ተጠበቅ" እያሉህ ነው።" አሉት። እርሱም "እኔ ላይ እብደት አለብኝ እንዴ?" አላቸው።»
كُنْتُ جَالِسًا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَجُلاَنِ يَسْتَبَّانِ، فَأَحَدُهُمَا احْمَرَّ وَجْهُهُ، وَانْتَفَخَتْ أَوْدَاجُهُ، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنِّي لَأَعْلَمُ كَلِمَةً لَوْ قَالَهَا ذَهَبَ عَنْهُ مَا يَجِدُ، لَوْ قَالَ: أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ، ذَهَبَ عَنْهُ مَا يَجِدُ» فَقَالُوا لَهُ: إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «تَعَوَّذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ»، فَقَالَ: وَهَلْ بِي جُنُونٌ؟
ሁለት ሰዎች ነቢዩ (ሶለላሁ ዐለይሂ ወሰለም) የአላህ ሶላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈንና ፊት ተሰዳደቡ። የአንደኛቸው ፊት ቀላ፣ አንገቱ ዘንድ ያሉት ደምስሮቹም ተገታተሩ። ነቢዩም (ሶለላሁ ዐለይሂ ወሰለም) የአላህ ሶላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈንና እንዲህ አሉ: "እኔ አንዲትን ንግግር አውቃለሁ ይህ የተናደደ ሰው ቃሏን ቢናገራት ቁጣው ከርሱ ይወገድለት ነበር። አዑዙ ቢላሂ ሚነሽሸይጧኒ ረጂም ቢል ይወገድለት ነበር።" ለርሱም "ነቢዩ (ሶለላሁ ዐለይሂ ወሰለም) የአላህ ሶላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈንና ከሸይጧን በአላህ ተጠበቅ እያሉህ ነው።" አሉት። እርሱም እብደት ያለበት ሰው ካልሆነ በቀር ከሸይጧን የማይጠበቅ መስሎት "እኔ እብድ ነኝ እንዴ?" አላቸው።
ነቢዩ (ሶለላሁ ዐለይሂ ወሰለም) የአላህ ሶላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈንና ምክንያቶች ባሉ ጊዜ ለማቅናትና ለመጠቆም የሚያደርጉትን ጥረት እንረዳለን።
ቁጣ ከሸይጧን እንደሆነ እንረዳለን።
በቁጣ ወቅት ከተረገመው ሸይጧን በአላህ እንድንጠበቅ ታዘናል። አላህ እንዲህ ብሏል {ከሰይጣንም (በኩል) ጉትጎታ ቢያገኝህ በአላህ ተጠበቅ።}
ከስድብና ስድብን የመሰሉ ከሆኑ ነገሮች እርግማንን ይመስል መከልከሉና ከነርሱ ማራቁን እንረዳለን። ሁለቱም በሰዎች መካከል ወደ አስከፊ ነገር ያመራሉና።
ምክርን ያልሰማው ሰው እንዲጠቀምበት ማስተላለፍ እንደሚገባ እንረዳለን።
ነቢዩ (ሶለላሁ ዐለይሂ ወሰለም) የአላህ ሶላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈንና ከቁጣ አስጠነቅቀዋል። ቁጣ ወደ ክፋትና ወሰን ወደማለፍ ይገፋፋልና። ነቢዩ (ሶለላሁ ዐለይሂ ወሰለም) የአላህ ሶላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈንና የአላህ ክልከላ ሲደፈር ካልሆነ በቀር አይቆጡም ነበር። ይህም ምስጉን የሆነ ቁጣ ነው።
ነወዊይ "እብደት አየህብኝ እንዴ!?" በሚለው ንግግር ዙሪያ እንዲህ ብለዋል: "ይህን የተናገረው ሰውዬ ወይ ከመናፍቃን ወይም ግትር ከሆኑ የገጠር ሰዎች መካከል አንዱ ሊሆን ይችላል።"
ሶሒሕ አልቡኻሪ (4/ 124) (3282).
ሶሒሕ ሙስሊም (4/ 2015) (2610).
ተጨማሪ (8)
بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين.
لسليم الهلالي (1/ 110).
تطريز رياض الصالحين.
لفيصل آل مبارك (ص50).
شرح رياض الصالحين.
لابن عثيمين (1/ 270).
نزهة المتقين شرح رياض الصالحين.
لمجموعة من الباحثين (1/ 78).