Skip to content

«من سخنی را می‌دانم که اگر آن را بگوید، این حالتش برطرف می‌شود؛ اگر بگوید: أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ، این حالتش برطرف می‌شود»

از سلیمان بن صُرَد رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:

همراه با پیامبر صلی‌‌الله‌علیه‌وسلم نشسته بودم که دو مرد به یکدیگر ناسزا گفتند و صورت یکی از آنان قرمز شد و رگ‌های گردنش بیرون زد، پس پیامبر صلی‌‌الله‌علیه‌وسلم فرمود: «إِنِّي لَأَعْلَمُ كَلِمَةً لَوْ قَالَهَا ذَهَبَ عَنْهُ مَا يَجِدُ، لَوْ قَالَ: أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ، ذَهَبَ عَنْهُ مَا يَجِدُ»: «من سخنی را می‌دانم که اگر آن را بگوید، این حالتش برطرف می‌شود؛ اگر بگوید: أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ، این حالتش برطرف می‌شود». پس به او گفتند: پیامبر صلی‌‌الله‌علیه‌وسلم فرمودند: «از شیطان به الله پناه ببر» و او گفت: مگر من دیوانه‌ام؟

كُنْتُ جَالِسًا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَجُلاَنِ يَسْتَبَّانِ، فَأَحَدُهُمَا احْمَرَّ وَجْهُهُ، وَانْتَفَخَتْ أَوْدَاجُهُ، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنِّي لَأَعْلَمُ كَلِمَةً لَوْ قَالَهَا ذَهَبَ عَنْهُ مَا يَجِدُ، لَوْ قَالَ: أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ، ذَهَبَ عَنْهُ مَا يَجِدُ» فَقَالُوا لَهُ: إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «تَعَوَّذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ»، فَقَالَ: وَهَلْ بِي جُنُونٌ؟

بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارند
حديث صحيح
شرح

دو مرد در برابر پیامبر صلی‌‌الله‌علیه‌وسلم به هم ناسزا و دشنام دادند که چهرهٔ یکی از آن دو سرخ شد و رگ‌های گردنش برجسته شد. پس پیامبر صلی‌‌الله‌علیه‌وسلم فرمود: «من سخنی را می‌دانم که اگر این فرد خشمگین بگوید، خشمش از بین می‌رود. اگر بگوید: أعوذ بالله من الشيطان الرجيم». پس به او گفتند: پیامبر صلی‌‌الله‌علیه‌وسلم می‌فرماید: از شیطان به الله پناه ببر که آن مرد گفت: آیا من دیوانه‌ام؟! وی گمان می‌کرد که تنها از جنون (دیوانگی در اثر جن‌زدگی) به الله پناه برده می‌شود.

از نکات این حدیث

اشتیاق پیامبر صلی‌‌الله‌علیه‌وسلم به ارشاد و راهنمایی هنگام وجود سبب آن.

خشم از سوی شیطان است.

امر به پناه بردن از شیطان رانده شده به الله هنگام خشم. الله تعالی می‌فرماید: ﴿وَإِمَّا يَنزَغَنَّكَ مِنَ ٱلشَّيۡطَٰنِ نَزۡغٞ فَٱسۡتَعِذۡ بِٱللَّهِۚ إِنَّهُۥ سَمِيعٌ عَلِيمٌ﴾ [الأعراف: 200] «و اگر وسوسه‌ای از سوی شیطان به تو رسید، به الله پناه ببر [که] بی‌تردید، او شنوای داناست».

پرهیز از دشنام و چیزهای شبیه آن مانند لعن و نفرین و ایجاد تنفر نسبت به آنها؛ زیرا منجر به مفاسدی میان مردم می‌شود.

انتقال نصیحت برای کسی که آن را نشنیده تا از آن بهره‌مند گردد.

پیامبر صلی‌‌الله‌علیه‌وسلم در مورد خشم هشدار داده‌اند زیرا منجر به شر و بی‌تدبیری می‌گردد و ایشان صلی‌‌الله‌علیه‌وسلم خود خشمگین نمی‌شد مگر زمانی که حرمت‌های الهی هتک می‌شد که این خشم پسندیده است.

نووی دربارهٔ سخن آن مرد که گفت: «آیا فکر می‌کنی دیوانه هستم؟» می‌گوید: «احتمالا گویندهٔ این سخن از منافقان یا از بادیه‌نشیان تندخو بوده است».

منابع
بیشتر (10)

صحیح بخاری (4/ 124) (3282).

صحیح مسلم (4/ 2015) (2610).

بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين.

لسليم الهلالي (1/ 110).

تطريز رياض الصالحين.

لفيصل آل مبارك (ص50).

شرح رياض الصالحين.

لابن عثيمين (1/ 270).

نزهة المتقين شرح رياض الصالحين.

لمجموعة من الباحثين (1/ 78).