المناهج التعليمية - الصف الثالث
-1016635-65151000 عنوان: برنامه های درسی، کتاب توحید، مرحله ای (سوم). معلومات مختصر: این ماده ای علمی، اصلاح شده و خلاصه ای از برنامه های درسی در سلطنت عربستان سعودی برای دانش آموزان به شمار می رود، و به رده های متعددی تقسیم شده است، و از جمله مواردی که در این ماده ای علمی گنجانیده شده است، مطالعه ای علم توحید می باشد، که به دوازده (12) مرحله تقسیم می شود، و از جمله مهم ترین مواردی که شامل مرحله ای سوم می شود: بیان مراتب سه گانه دین که عبارتند از: اسلام، ایمان و احسان، از طریق: تعریف و بیان معانی آنها. ذکر ارکان پنج گانۀ اسلام، و بیان معنا و شرح هر رکن با شرح آن، با استدلال از نصوص قرآن و…
These files are generated automatically from the book's text; their layout may differ from the printed edition.
-1016635-65151000 عنوان: برنامه های درسی، کتاب توحید، مرحله ای (سوم).
معلومات مختصر: این ماده ای علمی، اصلاح شده و خلاصه ای از برنامه های درسی در سلطنت عربستان سعودی برای دانش آموزان به شمار می رود، و به رده های متعددی تقسیم شده است، و از جمله مواردی که در این ماده ای علمی گنجانیده شده است، مطالعه ای علم توحید می باشد، که به دوازده (12) مرحله تقسیم می شود، و از جمله مهم ترین مواردی که شامل مرحله ای سوم می شود: بیان مراتب سه گانه دین که عبارتند از: اسلام، ایمان و احسان، از طریق:
تعریف و بیان معانی آنها.
ذکر ارکان پنج گانۀ اسلام، و بیان معنا و شرح هر رکن با شرح آن، با استدلال از نصوص قرآن و سنت.
ذکر ارکان شش گانۀ ایمان، و بیان معنا و شرح هر رکن با شرح آن، با استدلال از نصوص قرآن و سنت.
بیان حکم منکر رکن از ارکان اسلام و ایمان.
بیان فضیلت مرتبۀ احسان و مقام والای آن.
-1016635-65151000
10160-33020000-2286004762500
مرحله ای سوم
مقدمه
سپاس الله را که به قلم آموخت، و به انسان آنچه را که نمی دانست آموخت، و درود و سلام بر پیامبر ناخوانده ای که الله او را فرستاد تا مردم را از ظلمت ها به سوی نور بیرون آورد.
توحید الله متعال از واجبترین واجبات است، و علم به آن از شریف ترین و بهترین علوم است، و پایه ای است که درستی و قبولی اعمال بر آن بنا می گردد، و نیاز بندگان به آن بالاتر از همه نیازهای دیگر است؛ زیرا نه حیاتی، و نه سعادتی، و نه آرامشی برای دلها پدید می آید، مگر با شناخت اسماء و صفات و افعال پروردگار و معبود و آفریدگارشان،
همان گونه که فهم دین و شناخت چگونگی انجام عبادات از قبیل طهارت و نماز و سایر نشانه های سعادت، و نشانه ای که الله متعال برای بنده خود خیر خواسته است، رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند:
بخاری در کتاب العلم باب: به هر که الله خیر بخواهد به او فهم دین می دهد، شماره (7) روایت کرده است.
بنابراین، دفتر آگاهی جالیات، برای آموزش مضمون توحید جهت غرس عقیده ای صحیح در نفس های دانش آموزان حرص ورزید، تا آنان در مسائل دین خود در روشنایی و بینش قرار گیرند.
پس از آنکه دانش آموز در مضمون توحید اصول سه گانه را در مرحله ای دوم فرا گرفت، که انسان باید آن را بداند، لازم است که در مرحله ای سوم این مضمون، مراتب سه گانه دین را به گونۀ تفصیلی بیاموزد؛ تا یک مرتبه را پی مرتبۀ دیگر با انرژی و همت عالی بپیماید تا سبب کسب رضای الله متعال گردیده و بهشت وی را بدست آورد.
و برای هر درس اهداف ویژه ای متناسب با ماهیت موضوع با در نظر گرفتن اختصار، وضوح عبارت، و تسلل موضوعات، و پیوند بین آنها و آنچه که قبلاً مطالعه شده است، و همچنان دستیابی به اهداف تعین شده برای هر درس پرسش ها و سفارش های برای آموزگار در نظر گرفته شده است.
و برای آموزگار این توصیه هاست:
1- اخلاص برای الله متعال شرط قبولی عمل است، پس عمل خود را ویژه ای الله متعال قرار بده، تا در دنیا و آخرتت سود ببری.
2- حفظ امانت راه نجات است، و تو ای - آموزگار عزیز - در مرزی از مرزهای اسلام قرار داری، و امانت دار فکر و فطرت فرزندان مسلمانان هستی، پس در حفظ امانت تلاش کن تا در دنیا و آخرت رستگار شوی.
3- آموزش موضوع توحید برای اعمال است، و هیچ صلاحی برای بندگان و نجات از شرمساری و عذاب اخروی نیست مگر با دانستن موضوع توحید و عمل به آن، پس عقیده ای صحیح را در اذهان دانش آموزان نهادینه کنید، و یک ترجمان راستگو و نمونه ای زنده برای ارزش های که دعوت می کنید باشید.
4- استفاده از موقعیت ها برای صحبت کردن در مورد یگانگی الله متعال و قدرت او هنگام تجمع ابرها در وسط آسمان، روشنایی برق وصدای رعد، باریدن باران و دیگر حوادثی که انگیزه های ایمانی مسلمان را برمی انگیزد.
5- تسهیل موضوع از طریق ضرب المثل ها و پیوند دادن درس با واقعیت، تأثیر زیادی در عشق ورزی دانش آموزان به موضوع دارد، و اینجاست که آن را فرا می گیرند و به آن عمل می نمایند. در پایان شما را به گفتار رسول الله صلی الله علیه وسلم بشارت می دهم که می فرمایند:
« إنّ ممّا يَلْحَق المؤمِنَ مِن عَمَلِه وحَسَناتِه بعد مَوْتِه عِلماً علَّمَه ونَشَرَه » ([3]). «از کارها و نیکی های که پس از مرگ به مومن ملحق می شود، دانشی است که به دیگران آموخته و پخش کرده باشد».
ابن ماجه در شماره ای (242) روایت نموده است.
پس مباردت بورزید جهت بدست آوردن ثمره های علم و عمل خویش.
مضمون توحید:
موضوع
صفحه
درس اول:
آنچه که قبلا در مرحله دوم تدریس شده است مراجعه کنید.
درس دوم:
مراتب دین (مرتبه ای اول: اسلام)
درس سوم:
اركان اسلام
درس چهارم:
رکن اول: گواهی دادن به این که نیست معبود بر حق جز الله، و این که محمد فرستادۀ الله است. (الف) گواهی به این که نیست معبود بر حق جز الله.
درس پنجم:
(ب) گواهى به اینکه محمد پيامبر الله است.
درس ششم:
درس هفتم:
درس هشتم:
مرتبه های دین ( مرتبۀ دوم: ایمان).
درس نهم:
ارکان ایمان (رکن اول: ایمان به الله متعال).
درس دهم:
رکن دوم: ایمان به فرشتگان.
درس یازدهم:
رکن سوم و چهارم: ایمان به کتاب ها و پيامبران.
درس دوازدهم:
رکن پنجم: ایمان به روز آخرت.
درس سیزدهم:
رکن ششم: ایمان به تقدير خیر و شر.
درس چهاردهم:
مرتبه های دین: (مرتبۀ سوم: احسان).
درس اول
آنچه که قبلا در مرحله ای دوم تدریس شده است مرور کنید.
س 1: اصول سه گانۀ را بنویسید که انسان آن را باید بداند و بر اساس آن عمل کند.
شناخت بنده ...........، شناخت بنده از دینش .......... و شناخت بنده ...............
س2: ارکان ایمان را تکمیل کنید:
این که به الله ایمان بیاوری، و ............... و به کتابهایش، و به ............... و به روز آخرت، و ..........
س3: موارد زیر را پاسخ دهید:
الف- رکن اول از ازکان اسلام چیست؟
ب- خاتم النبیین کیست؟
ج- احسان چیست؟
درس دوم ([4])
اهداف درس: - دانش آموز مراتب سه گانۀ دین را بیان کند. - دانش آموز معنای اسلام را توضیح دهد. - دانش آموز بعضی نمونه های بی زاری از مشرکان را ذکر کند.
مراتب دین ([5])
برای آموزگار: اشاره به اینکه این مرتبه های سه گانه همان است که جبرئیل علیه السلام از رسول الله صلی الله علیه وسلم در مورد آنها پرسید، چنانکه مسلم در صحیح خود به شماره (8) روایت کرده است. - بیان اينكه اسلام در لغت: برگرفته شده از مسالمت و صلح طلبی است، كه عبارت است از: ترک منازعه، و بدين ترتيب مسلمان بدون منازعه تسليم اوامر و اطاعت از الله متعال بوده، و از شرک و اهل شرک بی زار می باشد. - بیان اینکه از جمله ثمرات استسلام برای الله متعال و اطاعت از او: زندگی نیکو در دنیا، و حصول خشنودی الله متعال، و ورود به بهشت، و نجات از جهنم می باشد. - ذکر داستان ابراهیم علیه السلام با قومش، و بی زاری او از شرک و اهل شرک، و اظهار دشمنی با آنان، و تشویق برای الگوبرداری از وی علیه السلام. الله متعال می فرماید: (قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْرَاهِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُ إِذْ قَالُوا لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَآءُ مِنكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ كَفَرْنَا بِكُمْ وَبَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاءُ أَبَدًا حَتَّىٰ تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ) [الممتحنة: 4] یقیناً در [زندگیِ] ابراهیم و کسانی که با او بودند سرمشق خوبی برایتان وجود دارد؛ آنگاه که به قوم خود گفتند: «ما از شما و از آنچه غیر از الله عبادت میکنید بیزاریم؛ به شما کافر شدهایم، و میان ما و شما دشمنی و کینۀ همیشگی پدید آمده است، تا وقتی که به الله یگانه ایمان آورید» - بیان بیزاری از شرک و اهل شرک به معنای ظلم به آنان یا تجاوز به آنان نیست، بلکه با آنان رفتار نیک صورت گیرد. 5- برخی از انواع بیزاری از مشرکان ذکر گردد، از جمله: دوست نداشتن آنان، هجرت از سرزمین شان، عدم تشبیه با آنان، و بیان بطلان آنچه آنها به آن معتقد هستند، و اینکه اسلام دین حق است.
مراتب دین سه چیز است: اسلام، ایمان، و احسان.
مرتبه ای اول: اسلام است.
اسلام عبارت از تسلیم شدن برای الله متعال در توحید، و گردن نهادن برای الله متعال در اطاعت، و بیزاری از شرک و اهل آن است.
شرح معنای اسلام:
تسلیم شدن کامل برای الله متعال در توحید: یعنی یگانه پنداشتن الله متعال در عبادت.
گردن نهادن به الله متعال در اطاعت از وی: یعنی انجام آنچه الله متعال به آن امر فرموده، و ترک آنچه از آن نهی فرموده است.
بیزاری از شرک و اهل آن: یعنی کراهت از شرک، و اعتقاد به بطلان آن، و عدم دوست داشتن مشرکان.
* هر کس در دنیا عمل صالح انجام دهد، در دنیا به زندگی خوب و خوشی دست می یابد، و در آخرت وارد بهشت و باغ های جاودان می شود.
پرسش ها:
س 1: (مراتب دین سه است)، آن را به ترتیب بنویسید:
1- ............... 2- ............... 3- احسان.
س 2: معنای اسلام را مرتب کنید، و آن را در جای خالی بنویسید:
تسلیم شدن، و بیزاری، و اهل آن، از شرک، به الله از توحید، و در برابر او با اطاعت.
اسلام عبارت از استسلام و گردن نهادن . . . . . . . . . . .، . . . . . . . . . .، . . . . .... است.
س 3: کلمات زیر را در ستون مناسب آن بنویسید:
سجده برای الله- دعای الله - دعای غیر الله- سجده برای غیر الله - نیکی به والدین - نافرمانی والدین.
از مواردی که الله متعال به آن دستور داده از مواردی که الله متعال از آن نهی کرده است
دعای الله متعال دعای غیر الله
..................................................
.............................................
درس سوم ([6])
اهداف درس: - دانش آموز دلیلی بر ارکان اسلام ارائه دهد. - دانش آموز پنج رکن اسلام را بشمارد. - دانش آموز اهمیت این پنج رکن را بیان نماید.
اركان اسلام ([7])
برای آموزگار: - بیان اینکه این ارکان پایه هایی هستند که بدون آنها دین قایم نمی گردد، چنانچه که تعمير جز با پایه ها و ستون ها قایم نمی شود. - بیان اینکه یکی از ثمرات تمسک به اسلام حفظ خون و مال مسلمان است، رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: أُمِرتُ أن أقاتِلَ النّاسَ حتى يقولوا لا إله إلّا الله، فمَن قال لا إله إلّا الله فقد عَصَم مِنِّي مالَه ونَفْسَه إلّا بحَقِّهِ، وحِسابُه على الله ». «مأموريت يافته ام که با مردم بجنگم تا گواهی دهند كه معبود بر حقی جز الله وجود ندارد، و محمد فرستاده ی اوست، و نماز را برپا دارند، و زکات بپردازند؛ هرگاه چنين کردند، جان و مال خود را از هرگونه تعرضی از سوی من مصون داشته اند، مگر در حقّی که اسلام تعيين کرده است و حساب شان با الله متعال است». روایت بخاری شماره (2946). - بیان این که اسلام تنها سبب ورود به بهشت و نجات از جهنم است، و الله متعال دینی جز آن را نمی پذیرد: الله متعال می فرماید: (وَمَن يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلَامِ دِينًا فَلَن يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ) [آل عمران: 85]. هر کس دینی غیر از اسلام برگزیند، هرگز از او پذیرفته نخواهد شد و در آخرت از زیانکاران است. - ذکر داستان برخی از کسانی که در گذشته و حال اسلام آورده اند و میزان سعادت و افتخار آنان به این دین بزرگ. از عمر رضی الله عنه روایت شده که گفت: ما قومی هستیم که الله ما را به اسلام عزت بخشید، ولی اگر عزت را در دین دیگری بجوییم، الله ما را خوار می کند.
ارکان پنج گانۀ اسلام:
1- گواهی بر اینکه هیچ معبود برحق جز الله نیست، و محمد فرستاده یی اوست.
برپا داشتن نماز.
پرداخت زکات.
روزۀ ماه رمضان.
حج بیت الله الحرام برای کسی که توان رفتن به آن را دارند.
دلیل بر آن این قول او صلی الله علیه وسلم است:
بخاری در کتاب الایمان شماره (8) و مسلم در کتاب الایمان (1/45) روایت کرده اند.
* اسلام یگانه سبب ورود به بهشت و نجات از جهنم است.
پرسش ها:
س1: نوشتن ارکان اسلام را تکمیل کنید:
1- گواهی بر اینکه هیچ معبود برحق جز الله نیست، و محمد فرستاده یی اوست.
2- ................ 3- پرداخت زکات.
4- ................... 5- ...............
س 2: جاهای خالی زیر را با کلمات مناسب پُر کنید:
(پنج - اسلام - گواهی دادن بر این که معبود بر حق جز الله نیست - مسلمان).
- الله متعال هیچ دینی را جز . . . . . . . . . . . . نمی پذیرد.
- در یک شبانه روز ....................... نماز می خوانم.
- رکن اول اسلام. . . . . . . . . . . . . . . است، و اینکه محمد رسول الله است.
س 3: در مورد ارکان اسلام دلیلی از سنت بیاورید.
درس چهارم ([9])
اهداف درس: - بیان رکن اول اسلام توسط دانش آموز. - ذکر دلیل توسط دانش آموز بر گواهی بر لا إله إلّا الله. - دانش آموز معنای لا اله الا الله را توضیح دهد.
رکن اول ([10])
برای آموزگار: - بیان اینکه هر که بگوید معبود بر حق جز الله نیست و به آن عمل کند وارد بهشت می شود. - بیان اینکه هر کس عبادات را به غیر الله راجع کند، مانند (دعا) مشرک شمرده می شود، هر چند که لا اله الا الله بگوید؛ زیرا توحید: یگانه پنداشتن الله متعال در عبادت است. - بیان اينكه كليد بهشت لا اله الا الله است، و كليد بايد دندان ها داشته باشد، و دندان های كليد بهشت: متابعت اوامر و پرهيز از نواهی است. - بیان این که کلمه توحید (لا اله الا الله) بهترین ذکر است چنانکه رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: « أفضَلُ الذِّكْرِ لا إله إلّا الله ». «بهترین ذکر لا اله الا الله است. ” روایت ترمذی شماره (3383). - بیان این که اولین چیزی که کفار به آن دعوت می شوند: گواهی دادن به لا اله الا الله است، چنانکه در حدیث رسول الله صلی الله علیه وسلم آمده زمانی که معاذ رضی الله عنه را به یمن به عنوان قاضی و معلم فرستاد، به او گفت: « إنَّك سَتَأتي قَوْماً مِن أهل الكِتابِ فإذا جِئْتَهُم فادعُهُم إلى أن يشْهَدوا أن لا إله إلّا الله ». شما به سوى قومى مى رويد كه اهل كتاب هستند، پس اولين چيزى كه آنان را به سويش دعوت مى كنيد، گواهى "لا إله إلا الله" است". روایت بخاری شماره (4347). - بیان فضليت دعوت به سوی الله متعال، رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: « لَئِن يَهْدِي اللهُ بِك رَجُلاً واحِداً خَيْرٌ لك مِن حُمْرِ النَّعَم ». «اگر الله يک نفر را به وسيله ی تو هدايت نمايد، برای تو از شتران قيمتى سرخ مو بهتر است». روایت بخاری شماره (3701) و مسلم شماره (2406).
( شَهادَة أن لا إله إلّا اللهُ، وأنَّ مُحمَّداً رَسُولُ اللهِ ) گواهی بر اینکه هیچ معبود برحق جز الله نیست، و محمد فرستاده یی اوست.
1- شَهادَةُ أن لا إلَهَ إلّا الله. گواهى به اینکه نيست معبود بر حق جز الله.
دلیل بر گواهی بر لا إلَهَ إلّا اللّهُ: این قول او تعالی است:
معنای لا إله إلا الله : نیست معبود بر حق جز الله.
* بهترین ذکر: لا إله إلّا الله است.
پرسش ها:
س 1: زیر رکن اول اسلام خط بکشید:
- برپا داشتن نماز.
- روزۀ ماه رمضان.
- پرداخت زکات.
- گواهی بر اینکه هیچ معبود برحق جز الله نیست، و محمد فرستاده یی اوست.
حج بیت الله الحرام برای کسی که توان رفتن به آن را دارند.
س 2: دلیلی ذکر کنید که معبودی جز الله نیست.
س3: معنای لا إلَهَ إلّا اللّهُ چیست ؟
س4: جاهای خالی زیر را تکمیل کنید:
اولین کاری که کفار به آن فرا خوانده می شوند. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
کلید بهشت ........................................
س 5: با شماری از دانش آموزان صنف خود موضوعی در مورد فضیلت گفتن: (لا اله الا الله) تهیه کنید.
و آن را برای همصنفی هایت تقدیم کن.
درس پنجم: تابع: رکن اول ([11])
اهداف درس: - دانش آموز دلیلی بیاورد که گواه بر آن باشد که محمد رسول الله است. - دانش آموز معنای گواهی دادن بر این که محمد رسول الله است را توضیح دهد. - هشدار دادن به دانش آموز از نافرمانی رسول الله صلی الله علیه وسلم.
شَهادة أنَّ مُحمَّداً رَسُولُ اللهِ ([12]) گواهى به اینکه محمد پيامبر الله است.
برای آموزگار: - وجوب اطاعت از رسول الله صلی الله علیه وسلم در آنچه امر نموده است، الله متعال فرمود: (وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانتَهُوا) [الحشر: 7]. و آنچه که رسول الله به شما داد، بگیرید و از آنچه که شما را از آن نهی کرد دست بردارید. - تشويق به تصدیق رسول الله صلى الله عليه وسلم از آنچه از امور غیب خبر داده است مانند قیام قيامت، و بهشت و جهنم. - هشدار از نافرمانی رسول الله صلی الله علیه وسلم، چون الله متعال در مورد ندامت جهنمیان از تفریط آنان در این مورد ذکر کرده و می فرماید: (يَوْمَ تُقَلَّبُ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ يَقُولُونَ يَا لَيْتَنَا أَطَعْنَا اللَّهَ وَأَطَعْنَا الرَّسُولَا) [الأحزاب: 66]. روزى كه چهرههایشان در آتش دوزخ دگرگون مىشود، [با پشیمانی] میگویند: «ای کاش از الله و پیامبر اطاعت کرده بودیم!» - تأکید بر وجوب عبادت الله متعال بر اساس آنچه که مشروع کرده است، و هیچ نوآوری در دین صورت نگیرد، مگر اینکه الله متعال به آن اجازه دهد، مانند بدعت جشن اسراء و معراج، میلاد پیامبر، روز مادر و غیره، رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: « وكلُّ بِدْعَة ضَلالَة ». «و هر بدعتی گمراهي است. روایت مسلم به شماره 867). - بیان اینکه محبت صادقانه با رسول صلی الله علیه وسلم مستلزم اطاعت و پیروی از اوست. - ذکر برخی مراجع و منابع در سیرت رسول الله صلی الله علیه وسلم، مانند ( مختصر سیرت رسول الله صلی الله علیه وسلم ) نوشته شیخ محمد بن عبدالوهاب - رحمه الله.
معنای گواهی این که محمد رسول الله است: پیروی وی در آنچه امر کرده است، تصدیق وی در آنچه خبر داده است، اجتناب از آنچه سرزنش و نهی کرده است ([13])، و الله (متعال) عبادت نشود بجز به گونۀ که شرع نموده است.
سرزنش از نهی گویاتر است.
دلیل بر اینکه محمد رسول الله است: این قول متعال است:
سوره الاحزاب آیه 40
* محبت صدقانه با رسول الله صلی الله علیه وسلم مستلزم اطاعت و پیروی از اوست.
پرسش ها:
س1: معنی گواهی دادن بر این که محمد رسول الله است چه است؟
س2: جاهای خالی زیر را مانند سطر اول پُر کنید:
الف - رسول الله صلی الله علیه وسلم ما را به اطاعت از الله متعال امر و از نافرمانی وی نهی کرده است.
ب - رسول الله صلی الله علیه وسلم ما را به توحید امر فرموده، و از . . . . . . . . . . . نهی کرده است.
ج - رسول الله صلی الله علیه وسلم ما را به راستگویی امر فرموده، و ما را از . . . . . . . . . . . نهی کرده است.
س 3: دلیل گواهی بر این که محمد رسول الله است را ذکر کنید.
س4: هر فقرۀ از ستون (الف) را با فقرۀ مناسب از ستون (ب) وصل کنید:
معنی گواهی دادن این که محمد رسول الله است:
ستون (الف)
ستون (ب)
طاعت وی
از آنچه که نهی و منع کرده
و تصدیق او
از آنچه که خبر داده است
و اجتناب
به آنچه که شرع نموده
و این که الله متعال عبادت نشود مگر
به آنچه که امر نموده
س 5: کتابی در مورد سیرت پیامبر محمد صلی الله علیه وسلم را ذکر کنید که همصنفی هایت را به مطالعۀ آن توصیه می کنید.
درس ششم ([14])
اهداف درس: - دانش آموز رکن دوم و سوم اسلام را ذکر کند. - دانش آموز نماز را سر وقتش ادا کند. - دانش آموز دلیلی بر وجوب نماز و زکات ذکر کند.
رکن دوم و سوم ([15])
برای آموزگار: - تشویق به ادای نماز در وقتش، و بیان کفر ترک کنندۀ آن، او صلی الله علیه وسلم فرمود: « العَهْدُ الذي بينَنا وبينهم الصَّلاة فَمَن تَرَكها، فقد كَفَر » «پیمان میان ما و آنها نماز است، هر که آن را ترک کند کافر شده است». روایت احمد (5/346). - بیان اینکه زکات سبب برکت مال و مواسات با فقرا و نیازمندان است، و این که خودداری از پرداخت زکات یکی از اسباب جلوگیری از باریدن باران از آسمان است.
رکن دوم: ادای نماز.
رکن سوم: پرداخت زکات.
معنای ادای نماز:
عبادت الله متعال با ادای نمازهای فرض پنج گانه در اوقات محدود آن، به روشی که پیامبر محمد صلی الله علیه وسلم بیان فرموده است.
معنای پرداخت زکات:
عبادت الله با پرداخت بخشی از مال و دادن آن به کسانی که مستحق آن هستند.
و دلیل بر نماز و زکات این قول الله متعال است:
حکم منکر وجوب نماز یا زکات: به الله متعال کافر شده است.
* من پابند ادای نماز در وقت آن می باشم، و می دانم که عدم پرداخت زکات یکی از اسباب منع باریدن باران از آسمان است.
پرسش ها:
س1: هر فقرۀ از ستون (الف) را با فقرۀ مناسب از ستون (ب) وصل کنید:
ستون (الف)
ستون (ب)
برپا داشتن نماز
رکن اول از ارکان اسلام
پرداخت زکات.
رکن چهارم
شَهادة أن لا إله إلّا الله، وأنَّ محمَّداً رسولُ الله گواهی بر اینکه هیچ معبود برحق جز الله نیست، و محمد فرستاده یی اوست.
رکن دوم
روزۀ ماه رمضان
رکن سوم
س 2: دلیل بر وجوب ادای نماز و پرداخت زکات را ذکر کنید.
س 3: زیر ارکان اسلام که در آیه زیر آمده است خط بکشید:
الله متعال می فرماید:
س 4: نامه ای دو سطری برای برادرتان بنویسید و او را به پابندی به نماز دعوت کنید.
بسم الله الرحمن الرحیم
برای برادرم:
السلام عليكم ورحمة الله وبركاته.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
درس هفتم ([16])
اهداف درس: - دانش آموز رکن چهارم و پنجم اسلام را ذکر کند. - دانش آموز فضیلت روزۀ ماه رمضان را توضیح دهد. - دانش آموز دلیل دال بر وجوب روزه و حج ذکر کند.
رکن چهارم و پنجم ([17])
برای آموزگار: - تشویق به روزه ماه رمضان و شرح فضیلت آن برگرفته از فرموده رسول الله صلی الله علیه وسلم که می فرماید: « مَن صام رَمَضان إيماناً واحْتِساباً غُفِرَ له ما تَقَدَّم مِن ذَنْبِه » «کسی که رمضان را از روی ایمان و برای طلب ثواب از الله متعال روزه بگیرد، گناهان قبلی او بخشیده می شود. بخاری، شماره (38) و مسلم، شماره (760). - اشاره بر اینکه در طول عمر حج یک بار واجب است اگر توان انجام آن باشد. - بیان جایگاه بیت الله الحرام نزد مسلمانان.
(روزۀ رمضان - حج بیت الله برای کسانی که می توانند به آن راه پیدا کنند)
معنای روزه:
عبادت الله متعال با ترک خوردنی و نوشیدنی و غیره از طلوع فجر تا غروب آفتاب.
و دلیل بر روزه: اين قول الله متعال است:
معنای حج بیت الله:
عبادت الله متعال با رفتن به بیت الله الحرام در زمان معین برای انجام اعمال معین جهت عبادت الله متعال.
و دلیل بر حج: قول الله متعال:
﴿وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا﴾ و بر مردم [واجب] است كه براى [عبادتِ] الله قصد آن خانه را كنند [البته برای] کسی که توانایی [مالی و جسمی] رفتن به سوی آن را دارد.
حکم منکر وجوب روزه و یا حج: به الله متعال کفر ورزیده است.
* رسول الله صلی الله علیه وسلم صحابۀ خود را به آمدن ماه رمضان مژده می داد، و می فرمود این ماهی است که درهای بهشت باز، و درهای جهنم بسته می شود.
پرسش ها:
س1: جاهای خالی را با آنچه مناسب است پُر کنید.
اركان اسلام:
- رکن اول: گواهی دادن به لا إله إلا الله وأنَّ محمدًا رسول الله. یعنی (هیچ معبودی بر حق جز الله نیست و محمد رسول الله است).
- .........................: پرداخت زکات.
- رکن دوم: ..........................
- رکن چهارم: ...............................
- ................ حج بیت الله الحرام.
س2: کلمه ستون (الف) را با کلمه مناسب در ستون (ب) پیوند دهید:
ستون (الف)
ستون (ب)
مسلمانان در ماه ................. روزۀ فرضی را انجام می دهند.
ذی القعده
مسلمانان در ماه ..................... مراسم حج را انجام می دهند.
رمضان
ذی الحجه
س3: الله متعال فرموده اند:
شب قدر در کدام ماه است؟ ب- فضیلت شب قدر را بیان کنید.
س4: دلیل بر وجوب حج بیاورید.
س5: آیا در ماه رمضان در تقدیم افطار برای روزه داران شرکت کردید؟ و چرا این کار انجام دادید؟
س6: مسلمان چند بار باید حج بجا آورد؟
درس هشتم ([18])
اهداف درس: - دانش آموز معنای ایمان را توضیح دهد. - دانش آموز ارکان شش گانۀ ایمان را ذکر کند. - دانش آموز حکم منکر یکی از ارکان ایمان را بیان کند.
مرتبه های دین ( مرتبۀ دوم: ایمان) ([19])
برای آموزگار: - مقدمه چینی برای موضوع با ذکر مراتب دین. - بیان کفر منکر یکی از ارکان شش گانۀ ایمان. - تشویق به کثرت انجام کارهای نيك؛ زیرا سبب افزایش و تقویت ایمان می گردد، الله متعال می فرماید: ﴿ إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَإِذَا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آَيَاتُهُ زَادَتْهُمْ إِيمَانًا وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ ﴾ [الأنفال: 2]. بیتردید، مؤمنان فقط کسانی هستند که وقتی الله یاد میشود، دلهایشان هراسان میگردد و هرگاه آیاتش بر آنان خوانده میشود، بر ایمانشان میافزاید و بر پروردگارشان توکل میکنند. - برحذر داشتن از گناه و معصیت؛ زیرا سبب نقص و ضعف ایمان می شود، چنانکه رسول الله صلی الله علیه وسلم فرموده است: «...و دزد دزدی نمی کند در حالی که مومن باشد». روایت بخاری شماره (5578). - استدلال بر این که ایمان زیاد و کم می شود، چنانچه یکی از سلف صالح فرموده است: «اگر ما ذکر پروردگارمان را کردیم و از او خوف نمودیم، این بمعنی زیاد شدن ایمان است، و اگر از ذکر او غافل شویم و کوتاهی کنیم، این بمعنی نقص ایمان است، " پیامبران برادران علاتی همدیگر اند، مادرانشان متعدد اما دین شان یکی است"».
معنای ایمان:
اعتقاد با قلب، و گفتار با زبان، و عمل با جوارح.
ارکان ایمان:
1- ایمان آوردن به الله. 2- و فرشتگانش. 3- و کتابهایش.
4- و رسولانش. 5- و روز آخرت. 6- و به تقدیر، خیر و شر آن.
* هر که یکی از این شش رکن را انکار کند به الله متعال کافر شده است.
* ایمان با اطاعت زیاد و با نافرمانی کاهش می یابد.
* در طاعتی که ایمانم را زیاد می کند مبادرت می ورزم، و از گناهانی که ایمانم را کاهش می دهد اجتناب می کنم.
پرسش ها:
س1: معنای ایمان چیست؟
س2: ارکان ایمان را با قرار دادن عدد مناسب ترتیب دهید.
این که به الله ایمان بیاورید.( ) و به کتابهایش.( ) و به روز آخرت.
و فرشتگانش.( ) و رسولانش.( ) و به تقدیر خیر و شر.
س 3: در جدول زیر سه عمل از طاعات که ایمان را زیاد می کند و سه عمل از گناهان که ایمان را کاهش می دهد بنویسید:
طاعت ها ایمان را افزایش می دهد
گناهانی که ایمان را کاهش می دهد
استغفار
دروغ
س4: جاهای خالی زیر را تکمیل کنید:
ایمان اعتقاد به قلب، و گفتار به . . . . . . . . . ..، و عمل به . . . . . . . . . . . می باشد.
- کسی که یکی از ارکان شش گانۀ ایمان را انکار کند، او. . . . . . . . . . . . . . . . . .
درس نهم ([20])
اهداف درس: - دانش آموز معنای اعتقاد به الله را توضیح دهد. - دانش آموز هیچ یک عبادت را به غیر الله انجام ندهد. - دانش آموز برخی از اسماء و صفات الله متعال را ذکر کند.
رکن اول: ایمان به الله متعال ([21])
برای آموزگار: - بیان اینکه یگانه پنداشتن الله متعال به ربوبیت برای داخل شدن بنده در اسلام کافی نیست، بلکه یگانه پنداشتن الله متعال در الوهیت نیز الزامی می باشد. مشرکان در زمان رسول الله صلی الله علیه وسلم به ربوبیت اقرار داشتند، مگر این کار آنان را در اسلام داخل ننمود، هر چند عبادات حج و عمره و آبرسانی به زائران و طواف را انجام می دادند؛ زیرا آنان با الله متعال شرک ورزیدند، پس اعمالشان نابود شد. - هشدار بر این که هر که الله متعال را به الوهیت یگانه نپندارد، در شرک اکبر واقع مى گردد که الله متعال عقوبت های را بالای او مرتب می نماید که بالای دیگران مرتب ننموده، الله تعالی می فرماید : ﴿ إِنَّهُ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ وَمَأْوَاهُ النَّارُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصَارٍ ﴾ [المائدة: 72]. بیتردید، هر کس به الله شرک ورزد، الله بهشت را بر او حرام کرده است و جایگاهش دوزخ است؛ و ستمکاران هیچ یاوری ندارند. - بزرگی و شرف زندگی مومن، و حقارت زندگی کافر و تشبیه آن به زندگی چهارپایان، چنانچه الله متعال می فرماید: ﴿ وَالَّذِينَ كَفَرُوا يَتَمَتَّعُونَ وَيَأْكُلُونَ كَمَا تَأْكُلُ الْأَنْعَامُ وَالنَّارُ مَثْوًى لَهُمْ ﴾ [محمد: 12]. و کافران [تنها در دنیا] بهرهمند مىشوند و همچون چهارپایان مىخورند و آتش [دوزخ] جایگاهشان است. - ایمان به اسماء و صفات الله متعال سبب افزایش ایمان می گردد، پس کسی که آگاه و رقیب بودن الله متعال ایمان بیاورد، قلبش از مراقبت الله متعال در حرکات و سکناتش پُر می گردد. - بیان این که هرکس چیزی از اسماء و صفات الله متعال را انکار کند، کفر ورزیده، چنانچه الله متعال می فرماید: ﴿ وَهُمْ يَكْفُرُونَ بِالرَّحْمَنِ ﴾ [الرعد: 30]. آنان به [پروردگار] رحمان کفر میورزند.
معنای ایمان به الله:
یگانه پنداشتن الله متعال در ربوبیت، الوهیت، و اسماء و صفات.
معنای یگانه پنداشتن الله در ربوبیت:
یعنی: اعتراف به اینکه الله متعال آفریدگار، و روزی دهنده، و مدبر یگانه است بدون دیگران.
من مسلمانم و معتقدم الله متعال مرا، و آسمانها و زمین و انس و جن را آفریده است، و هیچ کس دیگری آنها را نیافریده.
من معتقدم که الله متعال تنها ذاتیست که برای مردم ، و پرندگان و حیوانات روزی می دهد، و جز او کسی دیگر به آنها روزی نمی دهد.
من بر این باورم که الله متعال مردم را پس از مرگشان زنده میکند، همانطور که بار اول آنها را آفرید، و هیچ کس جز او سبحانه و تعالی نمیتواند این کار را انجام دهد.
معنای یگانه پنداشتن الله متعال در الوهیت:
یعنی: راجع نمودن همه انواع عبادت فقط برای الله متعال. مثال آن: که جز الله متعال فراخوانده نشود، و جز برای الله متعال ذبح نشود.
من مسلمانم و برای الله متعال نماز می خوانم، و برای هیچ کس دیگری نماز نمی خوانم.
و تنها الله متعال را فرا می خوانم، و با او کسی دیگر را فرا نمی خوانم.
و تنها به الله متعال توکل میکنم، و به هیچ کسی دیگر توکل نمی کنم.
معنای یگانه پنداشتن الله متعال در اسماء و صفاتش:
یعنی: اثبات اسماء و صفات الله متعال چنانچه در قرآن و سنت آمده است، و هیچ یک از مخلوقاتش مانند او نیستند.
من مسلمانم و به همه اسماء الله متعال ایمان دارم، مانند: بخشنده، و شنوا، و توانا، و دانا.
من به همه صفات الله متعال ایمان دارم، مانند: مهربانی، شنیدن، توانایی، و علم.
* من مومن هستم و تنها الله متعال را می پرستم.
پرسش ها:
س1: معنای ایمان به الله چیست؟
س2: معنای یگانه پنداشتن الله متعال در الوهیت را توضیح دهید؟
س 3: کلمات زیر را ترتیب دهید تا معنای یگانه پنداشتن الله متعال را در الوهیت تشکیل دهد:
( ) تنها او بغیر از دیگران( ) تدبیر کننده ( ) روزی دهنده ( ) این که الله خالق است.
معنای یگانه پنداشتن الله در ربوبیت: اقرار ...............................................................
س 4: زیر اسماء و صفات الله متعال در آیات زیر خط بکشید:
الله متعال می فرماید:
الله متعال می فرماید:
(إِنَّ رَحْمَتَ اللَّهِ قَرِيبٌ مِّنَ الْمُحْسِنِينَ) بیتردید، رحمت الله به نیکوکاران نزدیک است.
الله متعال می فرماید:
الله متعال می فرماید:
س 5: بخش آخر سوره (الحشر) را بخوانید و پنج نام الله متعال را از آن استخراج کنید:
. . . . . . .، . . . . . . . .، . . . . . . . .، . . . .. . .، . . . .. . .
س6: جاهای خالی زیر را تکمیل کنید:
- من ایمان دارم که از جمله اسماء الله متعال: بیننده، زنده، و . . . . . . . . . . و دانا است.
اینجا: یکی از صفت نام های الله متعال در سطر زیر ذکر گردیده، آن کدام است؟
- معتقدم از جمله صفات الله متعال: بینایی، و... . . . . . . . . . ، عزت و دانایی است.
اینجا: یکی از صفات الله متعال در سطر قبل ذکر گردیده، آن کدام است؟
درس دهم ([22])
اهداف درس: - دانش آموز معنای ایمان به فرشتگان را بیان کند. - دانش آموز دلیل ایمان به فرشتگان را ذکر کند. - دانش آموز برخی از نام فرشتگان را ذکر کند. - دانش آموز حکم منکر ملائکه را توضیح دهد.
رکن دوم (ایمان به فرشتگان ) ([23])
برای آموزگار: - بیان اینکه بهترین ملائکه (جبرئیل علیه السلام) که وحی به او سپرده شده است که به وسیله آن زندگی قلب ها وابسته می باشد، و (اسرافیل) که دمیدن در صور به او سپرده شده است، و (میکائیل) که بارش به او سپرده شده است. - بیان برخی از اعمال فرشتگان و تأثیر ایمان به آنان: 1- موکلان به نوشتن اعمال. و این کار بنده را ملزم می دارد که حرف نزند و کاری نکند که الله متعال را به خشم می آورد. 2- موظف به حفظ بنده در تمام حالت ها. و این کار موجب شکر الله متعال بر عنایت به بنی آدم می گردد. 3- موظف به قبض ارواح بنی آدم. و این کار موجب آماده شدن برای روز قیامت با انجام کارهای نیک می باشد.
معنای ایمان به فرشتگان:
تصدیق راسخ به وجود فرشتگان، و اینکه الله متعال آنها را برای عبادت خود آفریده است، و از آنچه که الله متعال آنان را به آن امر کرده سرپیچی نمی کنند، و به آنچه که امر شده اند انجام می دهند.
و دلیل بر آن، این فرمودۀ الله متعال است:
شمار فرشتگان زیاد است، كه از جمله آنها:
1- جِبْريلُ عَلَيْهِ السَّلامُ.
2- وميكائيلُ عَلَيْهِ السَّلامُ.
3- وإسْرافيلُ عَلَيْهِ السَّلامُ.
حکم منکر ملائکه: به الله متعال کفر ورزیده است.
* من ایمان داردم که فرشتگانی وجود دارند که اعمال خیر و شر بندگان را می نویسند.
پرسش ها:
س 1: یکی از ارکان ایمان (ایمان به فرشتگان) است، این به چه معنا است؟
س2: زیر نام های فرشتگان خط بکشید:
إبراهِيم – جِبريل – مِيكائِيل – محمّد – إسرافِيل.
س3: هر فقرۀ از ستون (الف) را با فقرۀ مناسب از ستون (ب) وصل کنید:
ستون (الف)
ستون (ب)
تصدیق راسخ
بوجود فرشتگان
و این که الله متعال
و به آنچه امر شده اند انجام می دهند
و به آنچه امر شده اند نافرمانی الله متعال را نمی کنند
آنان را برای عبادت خویش آفریده است
س4: دو صفتِ فرشتگان را بنویسید.
س5: برترین فرشتگان چه کسی است؟
درس یازدهم ([24])
اهداف درس: - دانش آموز معنای ایمان به کتابها و رسولان را توضیح دهد. - دانش آموز توضیح دهد که قرآن کلام الله متعال است. - دانش آموز حکم منکر کتابها و رسولان را بیان کند. - دانش آموز توضیح دهد که قرآن از جانب الله متعال بر محمد صلی الله علیه وسلم نازل شده است.
رکن سوم و چهارم: (ایمان به کتاب ها و رسولان) ([25])
برای آموزگار: - بیان رحمت الله متعال نسبت به مردم، چنانکه پیامبرانی را برایشان فرستاد و کتابهایی را برای هدایت آنان نازل کرد. - ذکر برخی از کتابهایی که الله متعال بر رسولان خود نازل کرده است، مانند: تورات و انجیل که تحریف شده است، بر خلاف قرآن کریم که حفظ آن را الله متعال بر عهده گرفته است، چنانکه الله متعال فرموده است: (إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ) [الحجر: 9]. به راستی که ما خود، قرآن را نازل کردیم و قطعاً خودمان نیز نگهبان آن [از هر گونه تبدیل و تحریفی] هستیم. بیان فضیلت قرآن کریم و تشویق به تلاوت و حفظ آن، و وجوب عمل به آنچه در آن گنجانیده شده. - بیان اینکه ایمان به همه رسولان و پیامبران واجب است، و اولین رسولان نوح علیه السلام، آخرین و برترین آنان محمد صلی الله علیه وسلم است، و در ميان آنها پيامبران زيادى هستند كه بعضى را مى شناسيم و بعضى دیگر را نمى شناسيم. - بیان این که همه رسولان انسانهایی هستند که هیچ یک از خصوصیات ربوبیت و الوهیت را ندارند، و غیب را نمی دانند، و نه در جهان تصرفی دارند. - بیان این که هر که ادعای نبوت کند کافر است، و هر کس او را تصدیق کند نیز کافر است، چون پس از محمد صلی الله علیه وسلم پیامبری نیست، الله متعال می فرماید: ( مَّا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِّن رِّجَالِكُمْ وَلَٰكِن رَّسُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِيِّينَ ۗ وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا) [الأحزاب: 40]. محمد هرگز پدر هیچیک از مردان شما [از جمله زید] نیست؛ بلکه رسول الله و خاتم پیامبران است؛ و الله همواره به همه چیز داناست. - ذکر داستان برخی از پیامبران با قوم شان: مانند داستان نوح و ابراهیم علیهما السلام.
معنای ایمان به کتاب ها:
تصدیق راسخ به این که الله متعال برای پیامبرانش کتابهایی را برای راهنمایی مردم نازل نموده است.
* بزرگترین کتاب ها: قرآن کریم است که همانا کلام الله متعال است.
معنای ایمان به رسولان:
تصدیق راسخ به اينكه الله متعال پيامبراني را به سوی خلقش فرستاد، و این که آنان از آنچه خبر می دهند راستگو هستند.
* دعوت پیامبران یکی است: که همانا امر به توحید، و نهی از شرک می باشد.
* اولین پیامبران نوح علیه السلام و آخرین آنان محمد صلی الله علیه وسلم است، و در میان این دو پیامبر پیامبران و رسولان بسیار زیادی وجود دارد.
بهترين آنان پيامبران اولو العزم هستند، و آنان پنج نفرند:
1- نوح عَلَيْهِ السَّلَامُ.
2- إبراهيم عَلَيْهِ السَّلَامُ.
3- موسى عَلَيْهِ السَّلَامُ.
4- عيسى عَلَيْهِ السَّلَامُ.
5- محمد صلی الله علیه وسلم.
دلیل ایمان به کتاب ها و رسولان، فرموده الله متعال است:
* من مسلمانم، قرآن را دوست دارم، آن را می خوانم و به آنچه در آن است عمل می کنم، و همه رسولان را دوست دارم؛ چون برای راهنمایی مردم تلاش نمودند.
پرسش ها:
س1: جاهای خالی را با آنچه مناسب است پُر کنید:
بزرگترین کتاب ها : ............... .............. ..............
اولين پیامبران : ............. ................. ...............
آخرین پیامبران: ................. ................. .............
س2: دعوت همه پیامبران یکی بود. پس آن چیست؟
س3: دلیل بر وجوب ایمان به کتاب ها و رسولان را ذکر کنید.
س4: ستون (الف) را با آنچه مناسب آن در ستون (ب) است وصل کنید:
از جمله کتاب هایی که الله متعال بر پیامبرانش علیهم السلام نازل کرده است:
ستون (الف)
ستون (ب)
قرآن کریم را الله متعال بالای ....................... نازل کرده است.
عيسى عَلَيْهِ السَّلَامُ
انجیل را الله متعال بالای ......................... نازل نموده است.
موسى عَلَيْهِ السَّلَامُ
تورات را الله متعال بالای ............................ نازل نموده است.
محمد صلی الله علیه وسلم.
س 5: با آموزگار خود در تنظیم اسامی رسولان اولو العزم بر اساس ترتیب ارسال آنان همکاری کنید.
(4) عيسى عليه السَّلام. ( ) إبراهيم عليه السَّلام ( ) نوح عليه السَّلام
( ) محمَّد صلى الله عليه وسلم ( ) موسى عليه السَّلام.
درس دوازدهم ([26])
اهداف درس: - دانش آموز معنای ایمان به روز آخرت را توضیح دهد. - دانش آموز بخشی از اتفاقات را ذکر کند که روز آخرت رخ می هد. - دانش آموز حکم منکر روز آخرت را بیان کند.
رکن پنجم: (ایمان به روز آخرت ) ([27])
برای آموزگار: - بیان این که روز آخرت نامهای زیادی دارد، از جمله: (يوم القيامة - القارِعَة – الغاشِية - الواقِعة – الحاقَّة ). - تشويق به طاعات و رو آوردن به نمازهای نفل جهت آماده شدن برای روز قيامت. - بیان اینکه قبر اولین مرحله آخرت است، و از بنده در قبر پرسیده می شود: پروردگارت کیست؟ دینت چیست؟ و پیامبرت کیست؟ پس هر که آنها را پاسخ دهد سعادت را درمیابد، و هر که پاسخ ندهد به عذاب دردناکی مجازات می شود. - بیان عظمت الله متعال و توانایی او در بیرون آوردن مردم از قبرهای شان برای حساب و جزا. - ذکر برخی از سختيهاى روز قیامت: دمیدن در صور. نزدیک شدن خورشید به خلق. پرواز عمل نامه ها. برخی مردم عملنامه شان را با دست راست و برخی دیگر با دست چپ می گیرند. - عبور از پُل صراط. - تشويق به بهشت با ذكر برخی از نعمت های آن، و ذکر بعضی از اسباب ورود به بهشت، و هشدار دادن از جهنم با ذكر برخی از انواع عذاب آن، و اسباب که منجر به داخل شدن به آن می گردد. - تشويق به طلب بهشت از الله متعال و عمل و گفتاری که موجب نزدیک شدن به آن می شود، و پناه بردن به الله متعال از جهنم و هر آن عمل و گفتاری که موجب نزدیک شدن به آن می شود. - تلاوت سوره تکویر، انفطار و انشقاق، و ربط آنها به موضوع درس.
معنای ایمان به روز آخرت:
تصدیق راسخ به آنچه پس از مرگ اتفاق می افتد، همانطور که در قرآن و سنت آمده است.
و دلیل آن این قول الله متعال است:
(وَبِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ) و به [روز] رستاخیز یقین دارند.
البقرة: 4].
و آنچه که بعد از مرگ اتفاق می افتد:
1- پرسیدن بنده در قبر از اصول سه گانه، که عبارتند از:
(پروردگارت کیست؟ دینت چیست؟ پیامبرت کیست؟).
2- نعمت های قبر و عذاب آن.
3- برانگیخته شدن (معاد): بیرون آوردن مردم از قبرها برای حساب و جزا تا که اهل بهشت وارد بهشت و اهل جهنم وارد جهنم شوند.
4- محاسبۀ اعمال.
حکم منکر روز آخرت: به الله متعال کفر ورزیده است.
* من مسلمانم که با انجام کارهای نیک خود را برای روز آخرت آماده می کنم.
پرسش ها:
س1: عبارت زیر را تکمیل کنید:
ایمان به روز آخرت: تصدیق راسخ به هر آنچه در . . . . . . . . . . . . . . . اتفاق میافتد.
س 2: دو مورد را ذکر کنید که پس از مرگ اتفاق می افتد.
س 3: موارد زیر را ترتیب دهید تا معنای معاد را تشکیل دهد:
برای حساب و جزا - تا که اهل بهشت به بهشت - از قبرهای شان - و اهل
به دوزخ .
برانگیخته شدن - معاد -: او اخراج مردم ...............................................................
س4: جاهای خالی را با آنچه مناسب آن است پُر کنید:
از نام های روز قیامت، القارعة، . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
س 5: از جمله چیزهایی که بعد از مرگ اتفاق می افتد این است که در قبر از بنده در مورد سه چیز پرسیده می شود، آنها را ذکر کنید.
درس سیزدهم ([28])
اهداف درس: - دانش آموز معنای ایمان به قدر را بیان کند. - دانش آموز حکم منکر قدر را ذکر کند. - دانش آموز دلیل بیاورد که همه چیز را الله متعال به اندازه آفریده است.
رکن ششم: (ایمان به تقدير خیر و شر) ([29])
برای آموزگار: - وجوب تسلیم شدن به الله به قضا و قدر او، بنابر فرمودۀ رسول الله صلی الله علیه وسلم: «قَدَّر الله المقادِيرَ قَبْل أن يخلُق السَّماواتِ والأرض بخمسِين ألف سنة». «الله متعال تقدیر تمام موجودات را پنجاه هزار سال قبل از اینکه آسمانها و زمین را بیافریند نوشت». روایت ترمذی شماره (2156). - وجوب صبر هنگام مصیبت ها مانند فوت شخص عزیز، و یا از دست دادن مال، و یا بیماری در جسم و یا مانند آن. - بیان اینکه صبر سبب کسب پاداش از سوی الله متعال است، چنانکه رسول الله صلی الله علیه وسلم فرموده اند: « ما مِن مُسْلِمٍ يُصِيبه أذى، شَوكة فما فَوْقَها إلا كفَّر الله بها سَيِّئاتِه كما تحطّ الشَّجَرَة وَرَقَها ». "هيچ رنج، بيماری، نگرانی، ناراحتی، آزار و غم و اندوهی به مسلمان نمی رسد و حتی خاری در پايش فرو نمی رود مگر اينکه الله متعال گناهانش را به سبب آن می بخشد". روایت بخاری شماره (5648) و مسلم شماره (2571). - تشويق به شكر الله متعال، و اينكه سبب فزونى نعمت ها می گردد، چنانكه الله متعال فرموده است: (لَئِن شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ) [إبراهيم: 7]. «اگر شکر گزارید، یقیناً [نعمتم را] بر شما میافزایم.
معنای ایمان به قضا و قدر؛ خیر و شر آن:
تصدیق راسخ به اینکه هر خیر و شری که اتفاق می افتد به قضاء و تقدیر الله متعال رخ می دهد.
و دلیل بر آن، این فرمودۀ الله متعال است:
حکم منکر تقدیر: به الله متعال کفر ورزیده.
* هنگام وقوع مصیبت، میگویم: إنَّا للهِ وإنَّا إليه راجِعُون، اللَّهم أجِرْني في مُصِيبَتي، وأخلفني خَيْراً مِنها. ما از آنِ الله هستیم و به سوی او باز میگردیم، پاداش مصیبتم را بده، و بهتر از آن را به من عطا کن.
پرسش ها:
س 1: معنای ایمان به تقدیر خیر و شر چیست؟
س 2: دلیل ایمان به تقدیر را ذکر کنید.
س 3: جاهای خالی را با کلمات مناسب زیر تکمیل کنید:
(شکر - کافر - ثواب - صبر - نعمت ها - مصیبت زده)..
وظيفه ام هنگام مصيبت . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . .
وظیفه ام هنگام نعمت . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
کسی که یکی از ارکان شش گانۀ ایمان را انکار کند، او. . . . . . . . . . . . . . . . . .
صبر سبب حصول . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . می گردد.
شکر الله متعال سبب افزایش. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . می گردد.
درس چهاردهم ([30])
اهداف درس: - دانش آموز معنای احسان را توضیح دهد. - دانش آموز دلیل احسان را ذکر کند. - دانش آموز عبادت را خالصانه انجام دهد.
مرتبه ای سوم: احسان ([31])
برای آموزگار: - بیان اینکه احسان عبارت است از: کامل ساختن عبادت در ظاهر و باطن، و آن انتهای اخلاص است. - ذکر بعضی داستان های که دلالت بر احسان می کند: مانند داستان عمر بن الخطاب رضی الله عنه که می خواست چوپان را بیازماید و به او گفت: گوسفندی به من بفروش، گفت: من یک برده هستم. برایش گفت برای آقای خود بگو: گوسفند را گرگ خورد، گفت: پس الله کجاست؟ عمر رضی الله عنه گریه نمود، سپس او را خرید و آزاد کرد. و فرمود: این کلمه شما را در دنیا آزاد کرده است و امیدوارم در آخرت شما را آزاد کند، برای اطلاع بیشتر در این باره: کتاب (سیر اعلام النبلاء) از ذهبی - رحمه الله - را مطالعه کنید، و داستان اصحاب غار. صحیح البخاری شماره (2272) و مسلم شماره (2743) را مرور کنید. - به درجۀ احسان نمی رسد مگر کسی که مسلمان و مؤمن باشد. - پرورش حرص برای انجام خالصانه عبادت نزد دانش آموزان.
معنای احسان:
الله را چنان عبادت کن که گویا او را می بینی و اگر او را نمی بینی، او تو را می بیند.
و احسان بالاترین مرتبۀ دین است.
و دلیل بر آن، این فرمودۀ الله متعال است:
* من مسلمانم و می دانم که الله متعال مرا می شنود و می بیند، پس با گوش دادن به موسیقی و یا دیدن چیزهای منکر از او نافرمانی نمی کنم.
پرسش ها:
س1: دین سه مرتبه دارد، بالاترین آن کدام است؟
س2: احسان را با ارایۀ دلیل بر آن تعریف کنید.
س 3: جاهای خالی را با کلمات مناسب پر کنید.
(مراقبت، می بیند، پنهان نیست).
- زید به وجه نیکو نماز خواند، چون می داند که الله متعال . . . . . . . . . . . . . .
- علی چیزی را که مال او نیست نمی گیرد، زیرا می داند که الله متعال ... . . . . . . . . . . . . .
- عمر در سخن گفتن راست می گوید و دروغ نمی گوید، زیرا می داند که بر الله متعال چیزی . . . . . . . . نیست.
-1016635-65151000 عنوان: برنامه های درسی، علم فقه، مرحلهء (سوم).
معلومات مختصر: این ماده ای علمی، اصلاح شده و خلاصه ای از برنامه های درسی در کشور عربستان سعودی برای دانش آموزان به شمار می رود، و به مراحل متعددی تقسیم شده است، و از جمله مواردی که در این ماده ای علمی گنجانیده شده است، مطالعه ای علم فقه می باشد، که به دوازده (12) مرحله تقسیم شده است، و از جمله مهم ترین موارد و موضوعاتی که شامل مرحلهء سوم می شود:
سخن در مورد آداب قضای حاجت، و بیان معنای استنجا و استجمار، با اشاره به چگونگی دور ساختن نجاست.
بیان شرط ها و فرایض وضوء.
بیان چگونگی تیمم و باطل کننده های آن.
بیان اوقات نمازهای فرض، شرط ها، اركان و واجبات آنها.
-2286004762500-1016635-10229850010160-33020000-2286004762500
مرحلهء سوم
درس اول ([2])
برای آموزگار: - بیان جایگاه قبله و احترام به قرآن کریم. - پابندی به اهمیت دادن به راه ها و اشیای عام المنفعه. - تاکید به پوشانیدن عورت هنگام قضای حاجت. - توضیح معنای سایۀ مفید، و آن چیزی است که مردم در آن می نشینند و به استفاده از سایه آن عادت کرده اند. - توضیح مراد از راه مردم، و آن عبارت از راهی است که مردم در آن می روند. - بیان حکمت نهی از قضای حاجت در راه و مسیر مردم؛ زیرا این کار آنان را اذیت می کند، و زیر درخت با ثمر؛ زیرا این کار باعث کثیف شدن درخت شده و نفس آن را نمی پذیرد.
آداب قضای حاجت ([3])
اهداف درس : - ذکر آداب قضای حاجت توسط دانش آموز. - تحدید جاهای که در آن قضای حاجت حرام می باشد. - دانش آموز دعای ورود و خروج دستشوی را ذکر کند.
آدابی که مسلمان باید هنگام قضای حاجت آن را رعایت کند:
1- هنگام ورود به تشناب پای چپ خود را جلو بیاورد، و قبل از دخول بگوید:( اللَّهمّ إني أعوذُ بِك مِن الخبْثِ والخبائِث ). «بار الها از شر شياطين نر و ماده، يا هر پليدی و نا پاكی ديگر به تو پناه می برم».
و هنگام خروج از تشناب می گوید: (غُفْرانَك). یعنی الهی مرا بیامرز.
2- از دخول با قرآن کریم یا هر چیزی که ذکر الله متعال در آن ذکر شده باشد خود داری شود.
3- از دید مردم خود را پوشانیدن.
4- پرهیز از روبر نشستن و یا پشت کردن به قبله.
5- عدم سخن گفتن هنگام قضای حاجت.
جاهای که قضای حاجت در آن ممنوع است:
1- راه و مسیر مردم 2- آبی که جاری نباشد.
3- سایۀ نافع. 4- زیر درخت مثمر و پربار.
حکمت نهی از قضای حاجت در این مکان ها:
1- به مردم ضرر می رساند. 2- باعث شیوع بیماری ها و بوی ناپسند می شود.
پرسش ها:
س1: عبارت های زیر را تکمیل کنید:
الف- وقتی وارد تشناب می شوم پای .......................... را جلو می گذارم، و هرگاه از تشناب بیرون شوم پای ......................... را جلو می گذارم.
ب- هنگام ورود به تشناب می گویم ………………………………................، و بعد از خروج می گویم .......................
س2: زیر جاهایی که قضای حاجت ممنوع است علامت (×) بگذارید:
راه و مسیر مردم - درخت - صحراء
( ) ( ) ( )
س3: پاسخ صحیح را انتخاب کنید:
الف- هنگام قضای حاجت خود را از دید مردم پنهان می کنم.
( ) زیرا آشکار ساختن عورت حرام است.
( ) برای نظافت لباس.
( ) تا این که نجاست بر جامه نیفتد.
ب- هنگام ورود به ........................پای چپم را جلو می گذرام:
( ) خانه.( ) حمام.( ) مسجد.
س 4: هنگام قضای حاجت قبله را در جلو و یا عقب خود قرار نمی دهم.
سبب ......................................................................................................................................................................
س 5: جاهایی را برمیشمارم که در آنجا قضای حاجت جایز است:
1- .......................................... 2- .......................................... 3- ..........................................
درس دوم ([4])
برای آموزگار: - یادآوری دعای ورود به تشناب و دعای خروج از آن را به دانش آموزان، و تشویق آنان به پایبندی به گفتن آن. - بیان حکمت نهی از استجمار توسط استخوان، و سرگین، زیرا استخوان ها غذای جنیات و سرگین غذای حیوانات آنهاست. - ترغیب دانش آموزان به احترام گذاشتن به اوراقی که حاوی ذکر الله است، مانند کتاب ها، نسخه های قرآن و مجله ها، و هشدار از توهین آن با هر شکلی از اهانت که باشد. - تاکید بر لزوم استنجاء با آب اگر در شرطی از شرط های استجمار اختلال رخ دهد. - بیان اینکه بهترین حالات طوری است که از استنجاء و استجمار استفاده شود. - تشویق دانش آموزان به استفاده از دست چپ در هنگام استنجاء و یا استجمار.
استنجا و استجمار ([5])
اهداف درس: - دانش آموز بین استنجاء و استجمار تفکیک کند. - دانش آموز چیزهای را بیان کند که توسط آن استجمار جواز دارد. - دانش آموز شرط های صحت استجمار را برشمارد. - دانش آموز هر چیزی که در آن ذکر الله متعال و رسول الله باشد احترام بگذارد.
یکی از نعمت های الله متعال بر انسان این است که در جسمش اعضایی را جاسازی کرده که توسط آن موادی را دفع می کند که به جسم آسیب می رساند، مانند ادرار و مدفوع، بر او واجب کرده است که آن را دور نموده و راه های خروج آن را با یکی از روش های زیر پاکسازی نماید:
- استنجاء: شستن مجرای ادرار و مدفوع با آب پاک تا این که نجاست مرفوع گردد.
- استجمار: پاک کردن محل خروج ادرار و مدفوع را با سنگ یا دستمال تا این که نجاست از بین برود.
مواردی که استفاده از آنها برای استجمار جایز است عبارتند از:
هر چیزی که پاک کننده، نظیف، و مباح مانند سنگ ها، دستمال کاغذی، وورق.
مواردی که استفاده از آنها در استجمار حرام است عبارتند از:
1- کاغذی که در آن ذکر الله متعال باشد. 2- استخوان ها.
3- غذا. 4- سرگين : فضلات حیوانات مانند شتر و گوسفند و گاو و غیره.
شرط های صحت استجمار:
1- آنچه برای استجمار به کار گرفته می شود باید پاک نظیف و مباح باشد.
2- مخرج سه بار توسط تمیز کننده مسح شود، و اگر نجاست پاک نشد با بیشتر از سه بار آن را تمیز کند.
3- ادرار یا مدفوع از مخرج نباید منتشر شود.
پرسش ها:
س1: جمله های زیر را تکمیل کنید:
الف- استنجاء: عبارت است از ..........................................................................................................
ب- استجمار: عبارت است از ...........................................................................................................
س2: زیر چیزهایی که توسط آن استجمار جایز نیست (×) قرار دهید:
(استخوان ها - سنگ ها - غذا ها - دستمال کاغذی - فضلات حیوانی)
( ) ( ) ( ) ( ) ( ).
س3: شرط های استجمار را ذکر کنید:
1- .......................................... 2- .......................................... 3- ..........................................
س 4: جوانی با خانواده اش به تفریح صحرایی رفت، و پس از رفع حاجت، با ورق های روزنامه استجمار نمود. آیا رفتار این جوان درست است یا خیر؟ و چرا؟
.......................................... .......................................... ..........................................
س 5: چیزهایی را که استجمار توسط آنها جایز است توضیح دهید.
س6: علامت (√)، و علامت (×) را در برابر موارد زیر قرار دهید:
- مخرج ادرار را فقط دو بار با دستمال کاغذی پاک می کنم.
- استجمار توسط استخوان ها جواز دارد.
س7: جای خالی را با کلمات مناسب تکمیل کنید:
- هنگام ورود به تشناب می گویم ...................................... .........................................
- هنگام خروج از تشناب می گویم ...................................... .........................................
- برای استنجاء و استجماراز دست ..................... کار می گیرم.
س 8: داخل تشناب شدی و پس از قضای حاجت متوجه شدی که در حمام آب وجود ندارد. پس چه کار میکنی؟
.......................................... .......................................... ..........................................
درس سوم ([6])
برای آموزگار: - تاکید به عدم عجله هنگام قضای حاجت، و توجه بر عدم پخش نجاست. - غرس احترام نزد دانش آموزان به خانه های الله متعال و مکان هایی که در آن نماز خوانده می شود و فرش های که روی آن نماز خوانده می شود. - بیان این که دین مبین اسلام دین پاکیزگی است.
رفع نجاست ([7])
اهداف درس: - دانش آموز مواردی را ذکر کند که نجاست از آنها باید دور شود. - دانش آموز در نظافت بدن، و لباس و محل نماز خود کوشا باشد..
رفع نجاست ادرار و مدفوع وغیره از سه چیز باید صورت گیرد که عبارتند از:
1- بدن.
و دلیل بر آن این قول الله متعال است:
(وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِينَ) و الله پاکیزگان را دوست دارد.
2- لباس ها.
و دلیل بر آن، این فرمودۀ الله متعال است:
3- جای که در آن نماز خوانده می شود:
به دلیل این قول پیامبر صلی الله علیه وسلم :
« إنَّ هذه المساجِد لا تَصْلُح لِشَيْءٍ مِن هذا البَوْلِ ولا القَذَر». چيزهايی مانند ادرار و نجاست شايسته ی اين مساجد نيست.
روایت مسلم به شماره (285).
پرسش ها:
س1: نجاست از سه چیز باید رفع شود، آن ها کدام اند؟
1-................................ 2- ................................ 3- ................................
س2: اگر نجاست روی لباست افتاد، چه می کنید؟
................................................................................................
س3: عبارات ستون (الف) را با عبارات مناسب آن در ستون (ب) وصل کنید:
ستون (الف)
ستون (ب)
مكان
بنابر قول الله متعال:
(وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِينَ) و الله پاکیزگان را دوست دارد.
بدن
بنابر قول رسول الله صلی الله علیه وسلم:
« إنَّ هذه المساجِد لا تَصْلُح لِشَيْءٍ مِن هذا البَوْلِ ولا القَذَر». چيزهايی مانند ادرار و نجاست شايسته ی اين مساجد نيست.
لباس ها
بنابر قول الله متعال: (وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ) (ولباست را پاک نما).
س4: خواندن نماز در مکان نجس چه حکمی دارد؟ ................................ ................ .................
س5: پاسخ صحیح را انتخاب کنید:
- در رفع نجاست از لباسم استفاده می کنم از:
( ) خاک ( ) آب ( ) سنگ ها.
درس چهارم ([8])
برای آموزگار: - بیان اینکه تلفظ کردن نیت هنگام وضو و نماز بدعتی است که باید از آن پرهیز کرد، مانند اینکه بعضی ها می گویند: (نیت کردم برای نماز صبح وضو بگیرم)، یا (نیت کردم نماز صبح را بخوانم). تمثیل به انواع آبهای پاک مانند دریاها و چشمه ها و نهرها. - اشاره به وجوب رفع هر چیزی که مانع رسیدن آب به جلد می شود، مانند گِل، خمیر، موم وغیره، اما حنا و مانند آن، ماده ای ندارد که مانع از رسیدن آب به پوست شود. - بیان اینکه شرط قبل از انجام عبادت می باشد. - بیان فضیلت وضو، او صلی الله علیه وسلم فرمود: " إنَّ أُمَّتي يُدْعَوْنَ يومَ القِيامَة غُرّاً محجَّلِينَ مِن آثارِ الوُضوءِ، فَمَن استَطاعَ مِنْكُم أن يُطِيلَ غُرَّتَه فَلْيَفْعَل ". «روز قیامت امت من درحالی فرا خوانده می شوند که پيشانی و اعضای وضوی شان سفيد و نورانی است». لذا هرکس می خواهد اين سفيدی و درخشش را بيشتر نمايد، پس چنین کند. روایت بخاری، شماره (136): (غُرّاً): درخشش سفیدی است که بر پیشانی اسب می باشد، و سپس در زیبایی و شهرت و یاد نیک به کار گرفته می شود، و مراد در اینجا: نوری که در چهره امت محمد صلی الله علیه وسلم می باشد. (مُـحَجَّلِين): تحجیل عبارت است از سفیدی که در سه پاهای اسب می باشد، و مراد در اینجا نور است. بیان معنای بدعت که عبارت است از: هر عبادتی که توسط مردم ایجاد شده باشد که در کتاب و سنت و عمل خلفای راشدین اساس نداشته باشد.
شرط های وضوء ([9])
اهداف درس: - دانش آموز، شرط های صحت وضو را بشمارد. - دانش آموز، محل نیت را مشخص کند. - دانش آموز شرط آب وضو را ذکر کند. - دانش آموز از چیزی که جلو رسیدن آب را به پوست می گیرد جلوگیری کند.
وضو صحیح نمی شود مگر با شرط های زیر:
1- نیت، و محل آن قلب است، و بر زبان آوردن آن بدعت است، و دلیل بر آن این قول وی صلی الله علیه وسلم است: « إنَّما الأعمالُ بِالنِّيّات ». «"كليه ى اعمال بستگى به نيت آنها دارد».
2- آب باید پاک و حلال باشد.
3- پاک کردن هر چیزی که مانع رسیدن آب به پوست می شود مانند لاک ناخون ها، چسب، خمیر وغیره.
پرسش ها:
س1: عبارت های زیر را تکمیل کنید:
الف- از شرط های وضو، نیت است و محل آن .................................. .. است.
ب- در آبی که با آن وضو می گیریم شرط این است که..................................... و ................................... باشد.
ج- از جمله مواردی که مانع رسیدن آب به پوست می شود عبارتند از ................................... و .. ...................................
س2: شاعر می گوید:
پسرم با آب پاک وضو بگیر
**
چون آب وضوء برای صورتت نور است
بیت شعر بالا را بخوانید و به موارد زیر پاسخ دهید:
الف- در بیت شعر یکی از شرط های صحت وضو آمده است و آن .............................. است.
ب- اثر وضو بر صورت چه است؟
س3: کلمه مناسب (بعد، قبل) را برای پاسخ انتخاب کنید:
شرط ......................... از انجام عبادت می باشد.
س4: علامت (√) و علامت (×) روی موارد زیر قرار دهید:
- خمیر از رسیدن آب به پوست جلوگیری می کند
- موم مانع از رسیدن آب به پوست نمی شود
س5: پاسخ مناسب را انتخاب کنید:
الف- از جمله شرط های آب وضو این است که باید:
( ) پاک.( ) صاف.( ) گوارا. باشد.
ب- از جمله شرط های وضوء:
( ) دخول وقت ( ) رو به قبله ( ) نیت.
درس پنجم ([10])
برای آموزگار: - بیان این که یک مرتبه شستن اعضای وضو فرض، و بیش از آن سنت است. - بیان این که الله متعال پاکیزگان را دوست دارد. - هشدار دانش آموزان به هدر ندادن آب؛ چون نعمتی است که باید از آن محافظت شود. - بیان این که شستن اعضاء سه مرتبه، و یک مرتبه مسح کردن سر و گوش سنت است. - توضیح معنی مضمضه و استنشاق و استنثار. (مضمضه): حرکت دادن آب در دهن. (استنشاق): داخل نمودن آب در بینی و بالا کشیدن آن توسط نفس، تا هر آنچه که در داخل بینی است رفع شود. (استنثار): بیرون کشیدن آب از بینی با نفس بعد از استنشاق. - بیان این که موالاة: انجام تمام پاکی و یا طهارت در یک وقت پی هم، بدون جدایی طولانی. - تطبیق عملی وضو جلو چشمان دانش آموزان، بگونۀ که دانشآموزان آموزگار را ببینند. - از دانش آموزان خواسته شود که وضو را بشکل عملی انجام دهند تا از آموزش وضو اطمینان حاصل شود، و برای آموزگار مژده باد به پاداشی که از اثر آموزش وضو برای دانش آموزان برایش می رسد، چون کسی که چیزی را بیاموزاند برای او مانند پاداش عمل کنندۀ آن است. - توضیح این که کسی که فرضی از فرایض وضو را عمداً یا سهواً ترک نماید وضوی او صحیح نیست. - اما اگر گفتن بسم الله را فراموش کرده وضویش صحیح است.
فرض های وضوء ([11])
اهداف درس: - دانش آموز روش صحیح وضو گرفتن را تطبیق کند. - دانش آموز واجب وضو را ذکر نماید.
وضو فضیلت بزرگ دارد، که توسط آن الله متعال گناهان را محو می کند، و درجه ها را بالا می برد، پس ما باید آن را بیاموزیم و فرض های آن را تطبیق کنیم چنانچه از پیامبر صلی الله علیه وسلم نقل شده است.
برای وضوء شش فرض است و آنها:
1- شستن صورت، که شستشوی دهان (مضمضه) و شستشوی بینی (استنشاق) شامل آن می شود.
2- شستن دست ها با آرنج ها.
3- مسح سر و منجمله گوش ها.
4- شستن پاها با مچ پاها.
5- ترتیب بین این فرض ها.
6- (موالاة) پی هم شستن اعضای وضوء.
* کسی که یکی از این فرایض را ترک کند: وضوی او صحیح نیست.
از جمله واجبات وضوء: گفتن (بسم الله) است.
پرسش ها:
س1: عبارت های زیر را تکمیل کنید:
1- وضو فضیلتی دارد، که توسط آن الله متعال .................. را محو می کند و توسط آن …… ............................. را بلند می کند.
2- حکم کسی که فرضی از فرایض وضوء را ترک کند ...................................
3- وضوء یک واجب دارد و آن: .....................
س 2: با توجه به وصف وضو، زیر هر عبارت عدد مناسبی بگذارید:
مسح سر با هر دو گوش. شستن صورت با مضمضه و استنشاق.
( ) ( )
شستن دستان همراه با آرنج ها. شستن پاها همراه با مچ پاها.
( ) ( )
س3: پاسخ مناسب را باهم پیوند دهید:
شرط های وضوء. هنگام وضوء می باشد.
فرض های وضوء. قبل از شروع وضوء می باشد.
س 4: جلو پاسخ صحیح علامت بگذارید:
زید هنگام وضو فراموش کرد سر خود را مسح کند و نماز خواند، پس او باید:
( ) وضو را اعاده کند. ( ) وضو و نماز را اعاده کند. ( ) نماز را اعاده کند.
* همیشه به یاد داشته باشید که آب را هدر ندهید.
درس ششم [12]
تیمم [12] برای آموزگار: - بیان سهولت شریعت در مشروعیت تیمم. - ارائه مثال ها از نبود آب یا ترس از ضرر استفاده از آن. - بیان وصف عملی تیمم، و مکلف ساختن همه دانش آموزان بر عملی کردن آن تا بشکل درست آن را یاد بگیرند.
وصف تیمم:
1- در قلب خود نیت کند.
2- گفتن: بسم الله.
3- با انگشتان از هم باز شده یک مرتبه به خاک ضربه بزند.
4- صورت خود را با كف دستان مسح كند.
5- خارج كف دست راست را با داخل دست چپ مسح كند و خارج دست چپ را با داخل دست راست مسح كند.
* مواردی که تیمم جایگزین آب می شود:
1- اگر آب را دریافت ننمود. 2- در صورت ترس از ضرر ناشی از مصرف آب.
و دلیل بر آن، این فرمودۀ الله متعال است:
(فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا) [برای وضو یا غسل] آب نیافتهاید، پس [باید] با خاکی پاک تیمم کنید
باطل کننده های تیمم:
1- هر چیزی که وضو را باطل کند تیمم را باطل می کند.
2- وجود آب حتی اگر در نماز باشد.
پرسش ها:
س 1: تیمم را با قرار دادن شمارۀ مناسب ترتیب دهید:
باید بگوید: بسم الله، پشت کف دستانش را با داخل کف دستانش مسح کند. و صورتش را با کف دستانش مسح کند.
در قلب نیت کند. یک بار دستانش را به خاک بزند.
س 2: جاهای خالی را با کلمات مناسب از عبارت های زیر پر کنید:
(باطل کننده ها، تیمم، فقد یا نبود، مسح).
- در ...................... آب تیمم زمانی جواز دارد.
- اگر مسلمان از مصرف آب بترسد، ............. برایش جایز است.
- تیمم باطل می شود به آنچه که وضو ................... می شود.
س 3: مردى از مكه به مدینه منوره سفر نمود، و در بين راه نماز صبح فرا رسید، ولى آبى براى وضو نيافت، و ترس از خروج وقت نماز وجود داشت. در این حالت چه باید بکند؟
س4: پاسخ مناسب را انتخاب کنید:
الف- تیمم را باطل می کند: خوردن.نوشیدن. خواب.
ب- تیمم زمانی جواز دارد: هنگام نبود آب. گرمای شدید. باران شدید.
درس هفتم [13]
اوقات نماز [14]
نماز قبل از دخول وقتش جایز نیست، چنانکه الله متعال می فرماید: [13] برای آموزگار: - تشویق دانش آموز به ادای نماز در وقتش، با بیان فضیلت، و جزای تأخیر آن. - هشدار از تاخیر نماز، و اینکه این از خصوصیات منافقان است الله متعال فرمود: ( إِنَّ الْمُنَافِقِينَ يُخَادِعُونَ اللَّهَ وَهُوَ خَادِعُهُمْ وَإِذَا قَامُوا إِلَى الصَّلَاةِ قَامُوا كُسَالَىٰ يُرَاءُونَ النَّاسَ وَلَا يَذْكُرُونَ اللَّهَ إِلَّا قَلِيلًا)[النِّساء: 142]. بیتردید، منافقان [با دروغگویی و تظاهرشان] با الله فریبکاری میکنند [و حال آنکه به سزای رفتارشان] الله فریبدهندۀ آنان است؛ و چون به نماز برخیزند، با سستی و کاهلی برمیخیزند [و] با مردم ریاکاری میکنند و الله را جز اندکی یاد نمیکنند. - بیان معنای: زوال، و سایۀ هر چیز به اندازۀ خودش، و شفق سرخ.
(إِنَّ الصَّلَاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَّوْقُوتًا ) بیتردید، نماز [فریضهای است که] در اوقات معیّنی بر مؤمنان واجب شده است.
[النساء:103]. [14] اهداف درس: - بیان اوقات نمازهای فرض توسط دانش آموز. - این که نماز را در اوقات معین آن ادا نماید. - برحذر داشتن دانش آموز از تأخیر نماز از وقتش.
اوقات نماز های پنجگانه:
نماز
وقت آن
صبح
از طلوع صبح دوم تا طلوع خورشید.
پیشین
زوال خورشید تا این که سایۀ هرچیز به اندازۀ خودش شود.
دیگر
از خروج وقت پیشین تا غروب آفتاب
شام
از غروب خورشید تا این که شفق سرخ غایب شود.
خفتن
از غایب شدن شفق سرخ تا نیمۀ شب.
پرسش ها:
س1: عبارات ستون (الف) را با عبارات مناسب آن در ستون (ب) وصل کنید:
ستون (الف)
ستون (ب)
صبح
از غایب شدن شفق سرخ تا نیمۀ شب.
پیشین
زوال خورشید تا این که سایۀ هرچیز به اندازۀ خودش شود
دیگر
از طلوع صبح دوم تا طلوع خورشید
شام
از خروج وقت پیشین تا غروب آفتاب
خفتن
س 2: حکم نماز قبل از شروع وقت آن چیست؟
درس هشتم [15]
شرط های نماز [16]
نماز رکن دوم از ارکان اسلام است، و دارای شروطی است که قبل از انجام آن باید رعایت شود، كه آن عبارتند از:
1- اسلام: کافر تا اسلام نیاورد نمازش قبول نمی شود.
2- عقل: بر مجنون تا زمانی که به عقل نیامده است نماز بالايش واجب نیست. [15] برای آموزگار: - تشویق دانش آموز به خواندن نماز در وقت آن. - تأکید بر لباس اسلامی برای زنان هنگام نماز و غیر نماز. - توضیح اینکه ترک کنندۀ نماز کافر است، و هرگاه بمیرد، غسل و کفن داده نمی شود، و بر او نماز خوانده نمی شود و برای او دعای رحمت نمی شود، و در مقبرۀ مسلمانان دفن نمی شود، و در زمان حیاتش ورود او به مکه جایز نمی باشد، و خوردن قربانی او بر ما جایز نیست، و در آخرت برای همیشه در آتش جهنم می ماند.
3- تمییز: هرگاه کودک به سن تمییز یعنی هفت سالگی برسد، به ادای نماز امر می شود.
4- وضوء: نماز بدون وضوء صحیح نیست. [16] اهداف درس: - ذکر شرط های نماز توسط دانش آموز. - تعیین عورت مرد و زن توسط دانش آموز. - تعیین قبلۀ مسلمانان توسط دانش آموز.
5- پوشاندن عورت: عورت مرد از ناف تا زانو است، و زن همه عورت است بجز صورت و دستانش فقط در نماز [17].
6- رفع نجاست: از بدن و لباس و محل نماز.
7- دخول وقت: هر نماز وقت معینی دارد که قبل از آن نماز صحیح نیست.
8- رو به قبله: و عبارت است از کعبۀ شریفه در مسجد الحرام در مکۀ مکرمه.
9- نیت: و محل آن قلب است، و بر زبان آوردن آن بدعت است.
پرسش ها:
س 1: ضد کلمات زیر را بنویسید: [17] - اگر در حضور مردان نامحرم (بیگانه) نباشد.
کلمه
ضد آن
نجاست
عاقل
کافر
س2: جا های خالی را با آنچه مناسب است پُر کنید:
الف- نماز کافر پذیرفته نمی شود تا این که …………………………
ب- سن تمییز عبارت است از: ...................................
ج- قبل از ادای نماز، رفع نجاست .............................. ..................... و .............................................. و ......................................
د- عورت مرد در نماز از ...................................... است، و زن همه عورت هست جز .....................................
س3: پاسخ صحیح را انتخاب کنید:
الف- سن تمییز عبارت است از: ( ) 9 سال. ( ) 6 سال ( ) 7 سال.
درس نهم [18]
ارکان نماز [19]
بر چهارده رکن بنا شده است که باید کاملاً با خشوع ادا گردد، و عبارتند از:
1- ایستادن با توانایی در نماز فرض.
2- تکبیرة الاحرام.
3- خواندن سورۀ فاتحه
4- رکوع.
5- بلند شدن از رکوع. [18] برای آموزگار: - برای دانش آموزان منظور از وجوب اطمينان خاطر در نماز بیان گردد، چنان كه در حديث کسی نماز را درست ادا نکرده بود. - به طور ساده منظور از سجده سهوه بيان گردد. - بیان مقصود از اعضای هفتگانه، با تطبیق عملی سجده کردن به آنها. - توضیح چگونگی رکوع و سجدۀ صحیح. - توضیح فرق میان شرط ها و ارکان نماز برای دانش آموزان.
6- سجده با اعضای هفت گانه.
7- بلند شدن از سجده. [19] اهداف درس: - دانش آموز نماز را بشکل صحیح عملی کند. - دانش آموز اعضای هفتگانۀ سجده را مشخص کند. - دانش آموز سورۀ فاتحه را بشکل صحیح تلاوت کند. - دانش آموز حکم ترک کنندۀ رکنی از ارکان نماز را بیان نماید. - دانش آموز ارکان نماز را مشخص کند.
8- جلسه بین دو سجده.
9- نشستن برای تشهد اخیر.
10- قراءت تشهد در جلسۀ اخیر.
11- درود گفتن بر پیامبر صلی الله علیه وسلم در جلسۀ اخیر.
12- سلام گفتن.
13- اطمینان در تمام ارکان.
14- ترتیب در تمام ارکان.
حکم نماز کسی که یکی از این ارکان را ترک نماید:
الف- اگر نمازگزار عمداً یکی از ارکان نماز را ترک کند، نمازش باطل می شود.
ب ـ اگر نمازگزار سهواً یکی از ارکان نماز را ترک کند، باید رکن ترک شده را با آنچه که بعد از آن است انجام دهد، و سجدۀ سهوه را به جا آورد.
پرسش ها:
س 1: ارکان نماز چند است؟
Q2: شماره ها را با تسلسل ترتیب دهید، با قرار دادن عدد مناسب در جای خالی:
- تشهد اخير
- تکبیرة الاحرام
- قراءت سورۀ فاتحه
- بلند شدن از رکوع
- ایستادن با توانایی
س3: الله متعال می فرماید:
(وَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِينَ) و با فروتنی و فرمانبرداری برای الله به پا خیزید.
یکی از ارکان نماز در آیه شریفه ذکر شده است. آن را ذکر کنید.
س 4: دانش آموز نماز ادا نمود و در رکعت دوم رکوع را فراموش کرد. او باید چه کار کند؟
س 5: جاهای خالی زیر را با کلمات مناسب پُر کنید:
( بعد - قبل - اثناء ).
- شرط ................................... نماز می باشد.
- رکن ................................... نماز می باشد.
س6: پاسخ صحیح را انتخاب کنید:
- از جمله ارکان نماز:
( ) دخول وقت. ( ) رو به قبله. ( ) قرائت فاتحه.
درس دهم [20]
واجبات نماز [21]
واجبات نماز هشت است، و عبارتند از:
1- همه تکبیرها، غیر تکبیر احرام.
2- گفتن: «سبحان ربي العظيم» یک مرتبه در رکوع.
3- گفتن: (سَمِع اللهُ لِمَن حَمِدَه) برای امام و منفرد.
4- گفتن: (ربنا ولك الحمد) برای امام و مقتدی و منفرد.
5- گفتن: «سبحان ربي الأعلى» یک مرتبه در سجده.
6- گفتن: «رب اغفر لي» بین دو سجده.
8- نشستن برای تشهد اول. [20] برای آموزگار: - بیان فرق میان رکن و واجب. - بیان مراد از امام و منفرد.
8- قراءت تشهد در آن.
حکم نماز کسی که یکی از این واجبات را ترک نماید: [21] اهداف درس: - دانش آموز واجبات نماز را بشمارد. - دانش آموز شکل صحیح نماز را با رعایت ارکان و واجبات آن تطبیق نماید. - دانش آموز حکم ترک کنندۀ یکی از واجبات نماز را بیان نماید.
الف- اگر نمازگزار عمداً واجبی از واجبات نماز را ترک کند، نمازش باطل می گردد.
ب- اگر نمازگزار سهوا یا جهلا یکی از واجبات نماز را ترک کند، باید سجده سهوه را بجا آورد.
پرسش ها:
س 1: واجبات نماز را ذکر کنید؟
...................................... ...................................... ......................................
س2: کلمه مناسب را انتخاب کنید و آن را در جای خالی مناسب قرار دهید:
(ارکان - واجبات).
- قرائت فاتحه از ................................... نماز است.
- گفتن سُبْحانَ ربي العَظِيم از .......................... نماز.
- تشهد اول از ................................ نماز است.
- تشهد اخیر از ................................ نماز است.
س 3: زیر پاسخ صحیح خط بکشید:
الف- در رکوع می گویم:
(لا إله إلّا الله - سُبْحان ربي الأَعْلى - سُبْحانَ ربي العَظِيم).
ب- در جلسۀ بین دو سجده می گویم:
( ربِّ اغْفِرْ لي -سَمِعَ اللهُ لِمَن حَمِدَه-ربَّنا ولك الحمد ).
ج- گفتن: «ربنا ولك الحمد».
( برای امام و مأموم و منفرد - برای امام و منفرد - تنها برای امام).
س 4: حکم نماز کسی که عمداً خواندن تشهد اول را ترک کند، چیست؟
س 5: دانش آموز نماز خواند و فراموش کرد که بین دو سجده بگوید (رَبِّ اغْفِرْ لي)، نمازش چه حکم دارد؟
-1016635-102298500
Related books
All books
المناهج التعليمية - الصف الأول
المناهج التعليمية - الصف الثاني
المناهج التعليمية - الصف الرابع
المناهج التعليمية - الصف الخامس