Encyclopedia of Prophetic Hadiths

Nabiyyiin -Rabbiin rahmataa fi nageenya isaan irratti haa buusu- gara yamanitti isa erganii, dhugaatii achitti hojjatamu irraa, maali isiin? jedhanii isa gaafatani, innis, «Bit'ii fi Mizriidha» jedhe, achumaan Abuu Burdaadhaan, bit'iin maali? jedhameen, innis "Bulbula dammaati, Mizriin immoo: bulbula garbuuti" jedhe, Isaanis ni jedhani: «wanti macheessu hundi haraama». Bukhaariitu gabaase.

«Waa afur namni isa keessatti argame munaafiqa tahe, isaan keessaa wanti tokko namni isa keessatti argame hanga isa dhiisutti gosti munaafiqummaa tokko isa keessatti ta'e: nama yeroo dubbatetti kijibu, yeroo beellametti diigu, yeroo falmetti daangaa dabruu fi yeroo waadaa (irbuu) seenetti ganu».

“salaatni namichaa kan jama’aan waliin salaatu, salaata isaa kan mana isaa keessatti salaatuu fi kan suuqii isaa keessatti salaatu irra sadarkaa digdamii wahiin caala, sababni isaas namni tokko akka gaaritti yeroo wuduu’a godhatee, eegasii salaata malee waan hojjatu tokko kan hin qabne gara masjiidaa dhufee, salaata qofa malee waan biraa kan hin feene, inni hanga masjiida seenutti tarkaanfii tokko hin tarkaanfatu, yoo sadarkaan isaa dabalee, diliin isaa irraa haqame malee, Yeroo masjiida seene waan salaatni waan biraa irraa kan isa daangessu ta'een inni salaatuma keessa jira, Malaa'ikoonnis hanga inni eddoo itti salaate sana keessa jiruun akkana jechuu araarama isaaf kadhatan: Yaa Rabbi isaaf rahmata godhi, yaa Rabbi isaaf araarami, yaa Rabbi towbaa isa irratti deebi'i, waan inni miidhaa hin geessisiniin, ammas waan inni wuduu'a isaa hin balleessiniin”.

«Osoo mu'umintoota irratti -ykn ummata kiyya irratti- ulfaataa ta’uu baatee silaa salaata hundumaa irratti siwaaka akka fayyadaman isaan ajaja ture».

“Dhugumatti Rabbiin ni hinaafa, muuminnis ni hinaafa, hinaaffaan Rabbii immoo muuminni waan Rabbiin isa irratti haraama godhe hojjachuudha”.

Nabiyyiin -nagaa fi rahmanni irra haa jiraatu- gaafa tokko minbara irra taa'anii nutis isaan bira osoo taa'aa jirruu, akkana jedhan: «Ani booda kootii waanin isiniif sodaadhu keessaa tokko daraaraa fi faayni addunyaa isininitti banamuudha» namni tokko akkana jedhe: Yaa Ergamaa Rabbii wanti Gaariin waan hamaa ni fidaa? Nabiyyiin -nagaa fi rahmanni irra haa jiraatu- callisanii jennaan, namichaan akkana jedhame: Maaltu si mudate? Nabiyyii -nagaa fi rahmanni irra haa jiraatu- ni dubbiftaa isaan si hin dubbisan? (Wahyiin) kan itti buufamu ta'uu argine, eegasii dafqa of irraa haxaa'anii akkas jedhan: «Namichi gaafii dhiheesse eessa jira» akka waan Alhamdulillaah jedhaniiti, eegasii akkas jedhan: «wanti gaarin hamaan hin dhufu, dhugumatti waan birraan biqilchu keessaa kan ajjeesu ykn kan du'atti dhiheessu jiraachuu danda'a, ishee magariisa nyaattu malee, Hanga kaleen ishee lamaan diriirutti nyaattee booda gara aduutti garagaltee udaantee fincaantee, dheedde, qabeenyi kun magariisaa fi mi'aawaadha, qabeenyi muslimaa kan irraa miskiinaf, yatiimaa fi nama karaa deemuuf kennu waa tolee, ykn akkuma Nabiyyiin -nagaa fi rahmanni irra haa jiraatu- jedhan, Namni haqa isaatin malee isa fudhatu akka nama nyaatee hin quufneti, guyyaa qiyaamaa immoo irratti ragaa ta'a».

«Sheyxaanni osoo inni rafu booda mataa isaa irratti hidhata sadii hidha. Halkan dheera qabdaa rafi jechuun hidhaa hunda irratti rukuta. Yoo inni dammaqee Rabbiin zakkare hidhaan tokko ni hiikama. Yoo wuduu’a raawwate hidhaan biraa ni hiikama. Yoo salaate hidhaan tokko ni hiikama, nama gaarii mirqaana qabu ta'ee isaaf bari'a, akkas ta’uu baannaan nama hamaa dadhabaa ta'ee isaaf bari'a».

"Ani hawdii irra taa'een nama isin irraa gara koo dhufu ilaala, namootni gariin anaa gaditti qabamu, anis nan jedha: yaa Rabbi (isaan) ana irraati ummata koo irraati, eegasii ni jedhamaan: waan isaan booda keetii hojjatan ni beektaa?, Rabbiinan kakadha (amantaa) isaanii irraa deebi'uu irraa boodatti hin jenne".