कुनै मुस्लिम व्यक्तिसँग वसीयत गर्नुपर्ने कुनै कुरा छ भने, उसले तीन रात पनि आफ्नो वसीयत (इच्छापत्र) लिखित रूपमा आफूसँग नराखी बिताउनु उचित हुँदैन।
अब्दुल्लाह बिन उमर (रज़ियल्लाहु अन्हुमा) बाट वर्णित छ, उहाँले अल्लाहका रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) लाई यसो भन्दै गरेको सुन्नुभयो:
"कुनै पनि यस्तो मुस्लिम व्यक्ति, जससँग इच्छापत्र (वसियत) गर्नुपर्ने कुनै विषय छ भने, आफ्नो लिखित वसियत आफूसँग नराखी दुई रात पनि बिताउनु उसका लागि उचित हुँदैन।" अब्दुल्लाह बिन उमर (रजिअल्लाहु अन्हुमा) ले भन्नुभयो: "मैले रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) बाट यो कुरा सुनेको दिनदेखि यता ममाथि यस्तो कुनै पनि रात बितेको छैन, जुन रात मेरो लिखित वसियत आफूसँग नभएको होस्।"
«مَا حَقُّ امْرِئٍ مُسْلِمٍ لَهُ شَيْءٌ يُوصِي فِيهِ، يَبِيتُ ثَلَاثَ لَيَالٍ، إِلَّا وَوَصِيَّتُهُ عِنْدَهُ مَكْتُوبَةٌ»، قَالَ عَبْدُ اللهِ بْنُ عُمَرَ رضي الله عنهما: «مَا مَرَّتْ عَلَيَّ لَيْلَةٌ مُنْذُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ذَلِكَ إِلَّا وَعِنْدِي وَصِيَّتِي».
नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले बताउनुभएको छ कि कुनै मुस्लिम व्यक्तिसँग वसीयत गर्नुपर्ने कुनै हक वा सम्पत्ति छ भने, चाहे त्यो जतिसुकै थोरै किन नहोस्, उसको लागि यो उचित हुँदैन कि उसले दुई वा तीन रात पनि यस अवस्थामा बिताओस् कि उसको वसीयत ऊसँग लिखित रूपमा सुरक्षित नहोस्। अब्दुल्लाह बिन उमर (रदियल्लाहु अन्हुमा) ले भन्नुहुन्छ: मैले जबदेखि नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) बाट यो कुरा सुनेँ, त्यसयता मेरो कुनै पनि रात यस्तो बितेको छैन, जसमा मसँग मेरो लिखित वसियतपत्र तयार नभएको होस्।
वसीयत (इच्छापत्र) को वैधानिकता र यसमा शीघ्रता गर्नुको उद्देश्य यसको स्पष्ट व्याख्या गर्नु, यस सम्बन्धमा शरीअतको आदेशको पालना गर्नु, मृत्युको पूर्वतयारी गर्नु, तथा कुनै बाधा वा व्यस्तता आउनुअगावै वसीयत, यसको सही उपयोग र बाँडफाँटको क्षेत्रबारे पूर्ण रूपमा सचेत हुनु हो।
वसीयत (इच्छापत्र): यसको शाब्दिक अर्थ ‘अहद’ (प्रतिज्ञा वा जिम्मेवारी सुम्पनु) हो। पारिभाषिक रूपमा, वसीयत भन्नाले कुनै व्यक्तिले आफ्नो मृत्युपश्चात् आफ्नो धनसम्पत्तिको कुनै भागको व्यवस्थापन गर्न कुनै व्यक्तिलाई जिम्मेवारी सुम्पनु, आफ्ना नाबालिग छोराछोरीहरूको रेखदेख तथा संरक्षणका लागि कसैलाई जिम्मेवार बनाउनु, वा आफ्नो मृत्युपश्चात् आफ्नो अधिकारक्षेत्रभित्र पर्ने कुनै कार्यको जिम्मेवारी कुनै व्यक्तिलाई सुम्पनुलाई जनाउँछ।
वसीयत (इच्छापत्र) तीन प्रकारको हुन्छ: १. मुस्तहब (पुण्यकारी): यो आफ्नो सम्पत्तिको केही अंश भलाइ, परोपकार तथा सत्कर्मका क्षेत्रहरूमा खर्च गर्नका लागि गरिने वसीयत हो, ताकि मृत्युपश्चात् पनि निरन्तर त्यसको पुण्य प्राप्त भइरहोस्। २. अनिवार्य वसीयत: यो आफूमाथि बाँकी रहेका अनिवार्य दायित्व तथा अधिकारहरू पूरा गर्नका लागि गरिने वसीयत हो। ती हकहरू अल्लाहसँग सम्बन्धित हुन सक्छन्, जस्तै: आफूले अदा नगरेको जकात, कफ्फारा (प्रायश्चित्त), वा शरीअतद्वारा निर्धारित अन्य कर्तव्यहरू; अथवा ती मानिसहरूसँग सम्बन्धित हकहरू हुन सक्छन्, जस्तै: ऋण तथा अमानतहरू फिर्ता गर्ने जिम्मेवारी। ३. वर्जित वसीयत: आफ्नो कुल सम्पत्तिको एक-तिहाइ (१/३) भन्दा बढी भागको वसीयत गर्नु वा शरीअतअनुसार पहिले नै अंशका हकदार रहेका कुनै पनि उत्तराधिकारीको पक्षमा थप वसीयत गर्नु पूर्णतया हराम हो।
यसमा इब्ने उमर (रदियल्लाहु अन्हुमा) को श्रेष्ठता, असल काम गर्नमा उहाँको तत्परता, र बुद्धिमत्तापूर्ण विधान (शरियत) को अनुसरण झल्कन्छ।
इब्न दकीक अल-ईद भन्नुहुन्छ: "दुई वा तीन रातको लागि दिइएको सहुलियत कष्ट र कठिनाइ हटाउनका लागि हो।"
महत्त्वपूर्ण कुराहरू लेखेर सुरक्षित राख्नुपर्छ; किनकि लेखेर राखिएको कुरा बढी प्रमाणिक हुन्छ र हक-अधिकारको संरक्षणका निम्ति बढी सुरक्षित हुन्छ।
सही बुखारी (4/ 2) (2738).
सही मुस्लिम (3/ 1250) (1627).
थप (4)
الإلمام بشرح عمدة الأحكام.
لإسماعيل الأنصاري (2/ 48).
تيسير العلام شرح عمدة الأحكام.
لعبد الله البسام (ص548).