((مسوگهر خودێ و پێغهمبهرێ وی كڕین و فرۆتنا عهرهقێ و تشتێ مرار و بهڕازی و بت و صهنهمان حهرام كر
جابرێ كوڕێ عهبدولڵاھی (خودێ ژێ ڕازی بیت) ڤهدگێڕیت كو: وی گوھ ل پێغەمبەرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) بوو ل سالا ڤهكرنا مهككههێ وی ل مهككههێ دگۆت:
((مسوگهر خودێ و پێغهمبهرێ وی كڕین و فرۆتنا عهرهقێ و تشتێ مرار و بهڕازی و بت و صهنهمان حهرام كر))، ئینا هاته گۆتن: ئەی پێغەمبەرێ خودێ، پا تو دهربارهی بهزێ گیانهوهرێ مرار چ دبێژی، چونكی كهشتى پێ دهێنه دوهنكرن (بۆ پاراستنا وان) و كهڤل و پيستێن گيانهوهران پێ دهێنه دوهنكرن و خهلك بۆ ڕۆناهییا چرایێن خۆ بكار دئینن؟ گۆت: ((نەخێر (فرۆتنا وی یا دروست نینه)، یا حهرامه))، پاشی پێغەمبەرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) ل ڤی دهمی گۆت: ((خودێ جوهییان بكوژیت و ژ ناڤ ببهت، خودێ بهز ل سهر وان حهرام كر، بهلێ ئهوان بهز حهلاند و كۆمكر، پاشی فرۆت و پارێ وی خوار)).
«إِنَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ حَرَّمَ بَيْعَ الخَمْرِ، وَالمَيْتَةِ وَالخِنْزِيرِ وَالأَصْنَامِ»، فَقِيلَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَرَأَيْتَ شُحُومَ المَيْتَةِ، فَإِنَّهَا يُطْلَى بِهَا السُّفُنُ، وَيُدْهَنُ بِهَا الجُلُودُ، وَيَسْتَصْبِحُ بِهَا النَّاسُ؟ فَقَالَ: «لاَ، هُوَ حَرَامٌ»، ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ: «قَاتَلَ اللَّهُ اليَهُودَ إِنَّ اللَّهَ لَمَّا حَرَّمَ شُحُومَهَا جَمَلُوهُ، ثُمَّ بَاعُوهُ، فَأَكَلُوا ثَمَنَهُ».
جابرێ كوڕێ عهبدولڵاهی (خودێ ژ ههردووكان ڕازی بیت) گوھ ل پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) بوو ل سالا ڤهكرنا مهككههێ وی ل مهككههێ دگۆت: مسوگهر خودێ و پێغهمبهرێ وی كڕین و فرۆتنا عهرهقێ و تشتێ مرار و بهڕازی و بت و صهنهمان حهرام كر، ئینا هاته گۆتن: ئەی پێغەمبەرێ خودێ، پا تو دهربارهی بهزێ گیانهوهرێ مرار چ دبێژی، ئهرێ دروسته ئهم بهزێ وی بفرۆشین؟ چونكی كهشتى پێ دهێنه دوهنكرن (بۆ پاراستنا وان) و كهڤل و پيستێن گيانهوهران پێ دهێنه دوهنكرن و خهلك بۆ ڕۆناهییا چرایێن خۆ بكار دئینن؟ گۆت: نەخێر؛ فرۆتنا وی یا حهرامه، پاشی پێغەمبەرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) ل ڤی دهمی گۆت: خودێ جوهییان ژ ناڤ ببهت و نهفرهتان لێ ببارینیت، دهمێ خودێ بهزێ گیانەوەران ل سهر وان حهرام كری، ئهوان بهز حهلاند و كۆمكر، پاشی فرۆت و پارێ وی خوار)).
نهوهوی دبێژیت: تشتێ مرار و عهرهق و بهڕاز: موسلمان ههمی ل سهر حهرامبوونا فرۆتنا ههر ئێك ژ ڤان سێ تشتان ئێكدهنگ بووینه.
قازی ژی دبێژیت: ئهڤ فهرموودهیه وێ چهندێ ژی ب خۆڤه دگریت كو ئهو تشتێ حهلال نهبیت بهێته خوارن و مفا ژێ بهێته وهرگرتن؛ چێنابیت و حهلال نینه بهێته فرۆتن ژی، و چێنابیت بهایێ وی ژی بهێته خوارن ههروهكی د بابهتێ بهزێن د فهرموودهیێدا هاتینه بهحسكرندا هاتی.
ئبن حهجهر دبێژیت: سیاقێ ئاخڤتنێ بهێزهكا مهزن وێ مەرەمێ پهسهند دكهت یا هندهكان بۆ گۆتنا: (ئهو یا حهرامه) دانای، كو ئهو ژی فرۆتنا وی یا حهرامه نه مفا وهرگرتنا ژ وی.
ههر حیله و فێلبازییهكا مرۆڤ پێ بگههیته حهلالكرنا تشتهكێ حهرام؛ نهیا دروسته.
نهوهوی دبێژیت: زانایان گۆتییه: ب ڕهنگهگێ گشتی حهرامبوونا فرۆتنا تشتێ مرار وێ ژی ب خۆڤه دگریت كو حهرامه جهنازهیێ مرۆڤێ كافر ژی بهێته فرۆتن ئهگهر مه ئهو كوشت و كافران داخوازا جهنازهیێ وی كر و گۆت دێ ژ ههوه كڕین، یان دێ تشتهكی ژ پێشڤه دهینه ههوه، و د فهرموودهیێدا هاتییه كو: ل ڕۆژا شهڕێ خهندهكێ موسلمانان نهوفهلێ كوڕێ عهبدولڵاهێ مهخزوومی كوشت، ئینا كافران ل بهرامبهری جهنازهیێ وی دهھ هزار دهرههم دانه پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن)، بهلێ پێغهمبهری ئهو پاره وهرنهگرت و جهنازهیێ وی بۆ وان زڤڕاند.
زێدهتر (11)
صهحیحا بۆخاری (3/ 84) (2236).
صهحیحا موسلمی (3/ 1207) (1581).
التحفة الربانية في شرح الأربعين حديثًا النووية.
(ص97).
فتاوى اللجنة الدائمة - المجموعة الأولى- اللجنة الدائمة للبحوث العلمية والإفتاء (22/ 506).
الشرح الممتع على زاد المستقنع.
لابن عثيمين (1/ 71).
كشف اللثام شرح عمدة الأحكام.
لمحمد السفاريني الحنبلي (4/ 557).
تيسير العلام شرح عمدة الأحكام.
لعبد الله البسام (ص479).