پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) بهحسێ تشتهكی كر، پاشی گۆت: ((ئهڤه دێ هنگی بیت دهمێ زانین دچیت و نامینیت
ژ زیادێ كوڕێ لهبیدی (خودێ ژێ ڕازی بیت) گۆت:
پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) بهحسێ تشتهكی كر، پاشی گۆت: ((ئهڤه دێ هنگی بیت دهمێ زانین دچیت و نامینیت))، من گۆت: ئهی پێغهمبهرێ خودێ؛ چاوا دێ زانین چیت و نامینیت، د دهمهكیدا ئهم یێ قورئانێ دخوینین و یێ نیشا زارۆكێن خۆ ددهین، زارۆكێن مه ژی دێ نیشا زارۆكێن خۆ دهن ههتا ڕۆژا قیامهتێ (ڤێجا چاوا زانین دێ چیت و نامینیت)؟ گۆت: ((دایكا ته ب ته ببێژیت زیاد، من تو ب شارهزاترین زهلامێ مهدینێ ددیتی، ئهرێ ما ئهڤه جوهی و فهله نینن، ئهو ژی یێ تهوڕات و ئنجیلێ دخوینن، بهلێ كار ب تشتهكێ د واندا ههی ناكهن؟!)).
ذَكَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا، فَقَالَ: «ذَاكَ عِنْدَ أَوَانِ ذَهَابِ الْعِلْمِ» قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَكَيْفَ يَذْهَبُ الْعِلْمُ، وَنَحْنُ نَقْرَأُ الْقُرْآنَ وَنُقْرِئُهُ أَبْنَاءَنَا وَيُقْرِئُهُ أَبْنَاؤُنَا أَبْنَاءَهُمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ؟ قَالَ: «ثَكِلَتْكَ أُمُّكَ زِيَادُ، إِنْ كُنْتُ لَأُرَاكَ مِنْ أَفْقَهِ رَجُلٍ بِالْمَدِينَةِ، أَوَلَيْسَ هَذِهِ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى يَقْرَؤونَ التَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ، لَا يَعْمَلُونَ بِشَيْءٍ مِمَّا فِيهِمَا؟!».
پێغهمبهر (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) د ناڤ صهحابییێن خۆدا یێ ڕوینشتی بوو، ئینا گۆت: ئهڤ تشته دێ وی دهمی ڕویدهت یێ زانین ژ ناڤ خهلكی دهێنه ههلگرتن و ڕاكرن، ئینا زیادێ كوڕێ لهبیدێ ئهنصاڕی (خودێ ژێ ڕازی بیت) ب ڤێ چهندێ مهندههۆش بوو و پرسیار ژ پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) كر، گۆت: چاوا دێ زانین هێته ههلگرتن و د ناڤ مهدا نامینیت، د دهمهكیدا مه قورئان یا خواندی و یا ژبهركری، ڤێجا ئهز ب خودێ كهمه ئهم دێ بهردهوام وێ خوینین و دێ نیشا ههڤژین و زارۆكێن خۆ و نهڤییێن خۆ ژی دهین، ئینا پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) ب مهندههۆشیڤه گۆت: ((دایكا ته ب ته ببێژیت زیاد، من تو ژ زانایێن مهدینێ حساب دكری! پاشی پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) بابهت بۆ ڕۆهن و دیار كر كو: نهمان و ههلگرتنا زانینێ ب نهمان و بهرزهبوونا قورئانێ نینه، بهلكی نهمانا زانینێ ب نهمانا كاركرنا ب وێیه، ئهڤه تهوڕات و ئنجیلن یێن ل دهڤ جوهی و فهلهیان، بهلێ چ مفا ل وان نهكر و وان چ مفا ژ ئارمانج و مهرهما هاتنهخوارا وان وهرنهگرتییه كو ئهو ژی كاركرنه ب وی تشتێ وان زانی.
...:
ههبوونا موصحهف و پهڕتووكان ل بهر دهستێن خهلكی بێی كاركرن چ مفای ل وان ناكهت.
نهمان و ڕابوونا زانینێ ب چهند تشتهكانه، ژ وان ژی: مرنا پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن)، دیسان ب مرنا زانایان و هێلانا كاركرنا ب زانینێیه.
ئێك ژ نیشانێن قیامهتێ نهمانا زانینێ و هێلانا كاركرنا ب وێ زانینێیه.
هاندان ل سهر كاركرنا ب زانینێ، چونكی ئارمانج ژ زانینێ ههر ئهوه.
زێدهتر (7)
سونەنا ئبن ماجه (5/ 172) (4048).
سونهنا تیرمیزی (4/ 328) (2653).
موسنهدا ئهحمهدی (39/ 417) (23990).
الكاشف عن حقائق السُّنن (2/721).
المفهم (6/705).
مشارق الأنوار الوهاجة (2/146).
مرشد ذوي الحجا والحاجة إلى سنن ابن ماجه والقول المكتفى على سنن المصطفى (24/ 274).