“سبحان الله (អល់ឡោះមហាស្អាតស្អំ)! ពិតប្រាកដណាស់ អ្នកមានជំនឿ គឺមិនកខ្វក់(ណាជិស)ឡើយ”។
អំពី អាពូហ៊ូរ៉យរ៉ោះ رضي الله عنه
ពិតណាស់ ណាពី ﷺ លោកបានជួបគាត់នៅឯផ្លូវមួយក្នុងចំណោមផ្លូវម៉ាទីណះ ខណៈដែលគាត់មានជូនុប។ ហើយគាត់បាននិយាយថា៖ "ខ្ញុំបានចាកចេញពីលោក ដើម្បីទៅងូតទឹក ហើយណាពីក៏បាត់លោករកមិនឃើញ។ នៅពេលដែលគាត់បានត្រឡប់មកវិញ លោកបានសួរថា៖ “ឱអាពូហ៊ូរ៉យរ៉ោះ! មុនហ្នឹង តើអ្នកនៅឯណា”? គាត់បានឆ្លើយថា៖ ឱរ៉ស៊ូលុលឡោះ! លោកបានជួបខ្ញុំក្នុងខណៈពេលដែលខ្ញុំមានជូនុប។ ហេតុនេះ ខ្ញុំមិនពេញចិត្តនឹងអង្គុយជាមួយលោកឡើយ លុះត្រាតែខ្ញុំងូតទឹករួចសិន។ ពេលនោះ រ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ “سبحان الله (អល់ឡោះមហាស្អាតស្អំ)! ពិតប្រាកដណាស់ អ្នកមានជំនឿ គឺមិនកខ្វក់(ណាជិស)ឡើយ”។
أَنَّهُ لَقِيَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي طَرِيقٍ مِنْ طُرُقِ الْمَدِينَةِ وَهُوَ جُنُبٌ، فَانْسَلَّ فَذَهَبَ فَاغْتَسَلَ، فَتَفَقَّدَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَلَمَّا جَاءَهُ قَالَ: «أَيْنَ كُنْتَ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ؟» قَالَ: يَا رَسُولَ اللهِ، لَقِيتَنِي وَأَنَا جُنُبٌ فَكَرِهْتُ أَنْ أُجَالِسَكَ حَتَّى أَغْتَسِلَ، فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «سُبْحَانَ اللهِ، إِنَّ الْمُؤْمِنَ لَا يَنْجُسُ».
ណាពី ﷺ លោកបានជួបនឹងអាពូហ៊ូរ៉យរ៉ោះ رضي الله عنه នៅឯផ្លូវមួយក្នុងក្រុងម៉ាទីណះក្នុងពេលដែលអាពូហ៊ូរ៉យរ៉ោះមានជូនុប។ ហើយក្នុងចំណោមការលើកតម្កើងរបស់អាពូហ៊ូរ៉យរ៉ោះចំពោះណាពី ﷺ គឺគាត់មិនពេញចិត្តក្នុងការអង្គុយ និងនិយាយគ្នាជាមួយនឹងលោកក្នុងពេលដែលគាត់ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពបែបនេះឡើយ ដោយគាត់គិតថា ខ្លួនប្រាណគាត់កខ្វក់។ ពេលនោះ គាត់បានចេញពីណាពីទៅដោយស្ងាត់ៗ ហើយងូតទឹក។ ក្រោយមក គាត់ក៏បានត្រឡប់មកវិញ ហើយអង្គុយចុះ។ ពេលនោះ ណាពី ﷺ ក៏បានសួរគាត់ថា តើគាត់ទៅណា? អាពូហ៊ូរ៉យរ៉ោះក៏បានប្រាប់ណាពី ﷺ ពីស្ថានភាពរបស់គាត់ ហើយថាគាត់មិនពេញចិត្តនឹងអង្គុយជាមួយលោកក្នុងពេលដែលគាត់មានភាពកខ្វក់ដោយសារការមានជូនុបនោះឡើយ។ ណាពី ﷺ ក៏មានការភ្ញាក់ផ្អើល ហើយលោកក៏បានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់គាត់ថា៖ ជាការពិតណាស់ អ្នកមានជំនឿ គឺមានភាពជ្រះស្អាត ហើយរូបគេគ្មានភាពកខ្វក់(ណាជីស)អ្វីឡើយគ្រប់ស្ថានភាពទាំងអស់ មិនថាពេលនៅរស់ ឬពេលស្លាប់នោះឡើយ។
ការមានជូនុប គឺរារាំងពីការប្រតិបត្តិសឡាត ការប៉ះឬកាន់គម្ពីរគួរអាន និងការស្ថិតនៅក្នុងម៉ាស្ជិត តែវាមិនរារាំងពីការអង្គុយ និងនិយាយគ្នាជាមួយនឹងអ្នកមូសី្លមឡើយ ហើយជូនុបនោះក៏មិនធ្វើឲ្យគេក្លាយជាកខ្វក់នោះដែរ។
បញ្ជាក់ពីភាពជ្រះស្អាតនៃអ្នកមានជំនឿ មិនថាពេលនៅរស់ ឬពេលស្លាប់។
លើកតម្កើងអ្នកមានគុណសម្បត្តិ អ្នកចេះដឹង និងមនុស្សល្អ ហើយត្រូវអង្គុយជាមួយពួកគេក្នុងសភាពដែលល្អដោយការគួរសម។
បង្គាប់ប្រើចំពោះអ្នកនៅក្រោមបង្គាប់ត្រូវសុំការអនុញ្ញាតពីថ្នាក់លើរបស់ខ្លួននៅចាកចេញ។ ជាការពិតណាស់ ណាពី ﷺ លោកបានបដិសេធចំពោះទង្វើរបស់អាពូហ៊ូរ៉យរ៉ោះដែលបានចាកចេញទៅដោយមិនបានប្រាប់ឲ្យលោកបានដឹង ហើយការសុំការអនុញ្ញាតនេះ គឺជាសុជីវធម៌ដ៏ល្អមួយ។
សូត្រថា៖ “سبحان الله (អល់ឡោះមហាស្អាតស្អំ) នៅពេលដែលមានការភ្ញាក់ផ្អើល។
អនុញ្ញាតឲ្យមនុស្សនិយាយពីខ្លួនឯងចំពោះប្រការដែលគេមានការខ្មាសអៀន ដើម្បីផលប្រយោជន៍។
អ្នកគ្មានជំនឿ គឺមានភាពកខ្វក់។ ប៉ុន្តែភាពកខ្វក់របស់គេនោះ គឺជាភាពកខ្វក់អរូបី ព្រោះតែគោលជំនឿរបស់ពួកគេមានភាពកខ្វក់។
អាន់ណាវ៉ាវី បាននិយាយថា៖ ក្នុងចំណោមសុជីវធម៌ដែលមានក្នុងហាទីស្ហនេះផងដែរគឺ នៅពេលដែលអ្នកចេះដឹងបានឃើញអ្នកដែលដើរតាមខ្លួនធ្វើរឿងអ្វីមួយដែលខ្លួនបារម្ភខ្លាចបុគ្គលនោះធ្វើខុស គឺត្រូវសួរបុគ្គលនោះពីទង្វើដែលគេបានធ្វើ ហើយត្រូវប្រាប់ពីប្រការដែលត្រឹមត្រូវដល់បុគ្គលនោះ ព្រមទាំងបញ្ជាក់ពីក្បួនច្បាប់របស់វាដល់បុគ្គលនោះផងដែរ។ អល់ឡោះជាម្ចាស់មហាដឹងបំផុត។
សហេស អាល់ពូខរី (1/ 65) (285).
សហេស មូស្លីម (1/ 282) (371).
បន្ថែមទៀត (6)
الإلمام بشرح عمدة الأحكام.
لإسماعيل الأنصاري (1/ 46).
تيسير العلام شرح عمدة الأحكام.
للبسام (ص61).
تنبيه الأفهام شرح عمدة الأحكام.
لابن عثيمين (1/ 74).