Encyclopedia of Prophetic Hadiths

«Amul benn coono buy dal ab jullit, mbaa tawat walla, jaaxle, mbaa naqar, loraange, walla njàqare, doonte dég gu ko jam la, lu dul ne Yàlla dina ca fare yenn ci ay bàkkaaram».

Benn waay dafa ñëw ci Yónente bi -yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc- ne ko: yaw Yónente Yàlla bi, yan mooy ñaar yiy waral ? Mu ne ko: «ku faatu te bokkaalewul Yàlla ak dara dana dugg àjjana, ku faatu te bokkaale ko ak dara dana dugg sawara».

"ku dajee ak Yàlla te bokkaalewu ko dara kon njuumte yi mu àndal du ko lor, ki faatu fekk mo doon bokkaale Yàlla kon yiw wi mu àndal du ko jariñ".

Yónente bi -yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc- Muhaas dafa toggoo woon ak moom ci benn waruwaay mune ko: «yaw Muhaas Ibn Jabal», mu ne ko: wuyu naa la yaw Yónente Yàlla bi, mu ne ko: «yaw Muhaas» mu ne ko wuyu naa la yaw Yónéte Yàlla bi, ñatti yoon, mu ne ko: « amul kenn kuy seede ne amul kenn ku ñu war a jaamu ku dul Yàlla ak ne Muhammat ndawul Yàlla la te mu dëggu ci xolam lu dul ne Yàlla dana ko araamal ca sawara», mu ne ko: yaw Yónente Yàlla bi, ndax duma ko wax nit ñi ngir ñu bég? Mu ne ko: «kon dañuy bàyyandiku». Muhaas waxe ko jamano yi muy faatu ngir bañ a bàkkaaru.

«jëf yi juróom-benn la, nit ñi yitam ñent la ñu, ñaar yuy waral, ak yu tolloo, ak benn bu baax ñu ful fo ba mu mat fukk yunimel, ak wenn yiw wuñu ful bamu mat juróom-ñaari téeméer, budee ñaar yiy waral nag mooy: ku faatu te bokkaalewul Yàlla ak dara dana dugg àjjana, ku faatu nag te bokkaale Yàlla ak dara dana dugg sawara. Yi tolloo nag mooy: ku yéene jëf lu baax ba xolam yég ko, Yàlla xam loolu ci moom, dees na ko bindal wenn yiw, ku def lu ñaaw it dees na ko bindal benn bu ñaaw, ku def lu baax ñu bindal ko fukk yu mel ni moom, ku joxe ci yoonu Yàlla yiw wu nekk dees na ko def juroom-ñaari téeméer. Nit ñi nag ñii dañu leen a yaatalal ci àdduna, xatalal leen ca allaaxira, ñii ñu xatalal leen ci àdduna yaatalal leen ca allaaxira, ñii ñu xatalal leen ci àdduna ak ca allaaxira, ñii ñu yaatalal leen ci àdduna ak ca allaaxira».

Toggoo woon naa ak Yónente bi -yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc- am Mbaam mu ñuy woowe Xufayr, mu ne ma: «yaw Muhaas, ndax xam nga lan moy Àqi Yàlla ci ay jaamam, ak lan mooy àqi jaam ñi ci Yàlla?», Muhaas nee: ma ne ko: Yàlla ak ub Yónenteem ñoo ko xam, Yónente bi -yal na ko Yàlla dolli jàmm ak mucc- daal di ne ko: «àqi Yàlla ci jaam ñi mooy ñu jaamu ko te bañ koo bokkaale ak dara, àqi jaam ñi ci Yàlla nag mooy du mbugal ku ko bokkaalewul ak dara» ma ne ko: yaw Yónente Yàlla bi tee maa bégal nit ñi ci lii ? Mune ma: «buleen bégal kon dañuy bayliku.

«Yàlla dina musal nit ci samaw xeet ci kanamu mbindéef yépp ëllëg bis-pénc, mu génneel ko juróom ñeent fukk ak juróom ñeenti téere, téere bune dana toll fa gisu bët yam, ñu ne ko: Ndax dagay weddi dara ci lii ? Ndax samay bindkat dañu laa tooñ ? Mu ne ko: Déedéet yaw Boroom bi. Mu ne ko: ndax kon am nga ngànt ? Mu ne ko: Déedéet yaw Boroom bi, Mu ne ko: ahakay, am nga fi nun aw yiw, te fii tay kenn du la fi tooñ, ñu génne ag kayit gog la ca nekk mooy: Seede naa ne amul kenn ku ñu war a jaamu ku dul Yàlla, Maa ngi seede ni Mohammat jaamam la di Yónenteem. Ñu ne ko: indil sa màndaxekaay, muy wax naan: ay sama Boroom lu kayit wii di jariñ ci wetu téere yii ? Ñu ne ko: kenn du la fi tooñ, nee na: ñu teg téere yi ci genn wàll, teg kayit wi ci geneen wàll, téere yi tasaaro, kayit wa daal di diis nit téere ya, dara du diis ci wetu turu Yàlla».

Am na ku mas a ñëw ci Yónente bi -yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc- mu ne ko: Yaw Yónente Yàlla bi, man de bàyyiwuma lu rëy walla lu ndaw lu dul ne def naa ko, mu ne ko: «Ndax dangay seede ne amul kenn ku ñu war a jaamu ci dëgg ku dul yàlla, ak ne Muhammat mooy Yónente Yàlla?» Ñatti yoon. Mu ne ko: Waaw, mu ne: «Lii ci la juge».