"کله چې انسان مړ شي نو عمل یې قطع کیږي پرته له درېو څېزونو څخه: جاریه صدقه، علم چې ګټه ترې اخېستل کیږي، او صالح اولاد چې دعا ورته وکړي".
له ابو هریرة رضي الله عنه څخه روایت دی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي:
"کله چې انسان مړ شي نو عمل یې قطع کیږي پرته له درېو څېزونو څخه: جاریه صدقه، علم چې ګټه ترې اخېستل کیږي، او صالح اولاد چې دعا ورته وکړي".
«إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ: إِلَّا مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ».
رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي چې د مړي عمل د هغه په مرګ سره پرې کیږي نو له مرګ وروسته ورته نیکي نه رسیږي مګر په دې درېو څیزونو: ځکه چې دی د همدې درې واړو لامل و: لومړی: صدقه چې ثواب يې دوامداره وي او نه پرې کېږي لکه وقف، جومات جوړول، د څاګانو کېندل او داسې نور. دوهم: هغه علم چې خلکو ته یې ګټه رسیږي لکه: د علمي کتابونو تالیف، یا دا چې یو چاته یې علم ښوده، نو هغه شخص یې له مرګ وروسته علم نشروي. دریم: مؤمن او صالح اولاد، چې خپل مور او پلار ته دعا کوي.
علماوو په دې خبره اجماع کړې چې انسان ته د هغه له مرګ نه وروسته د ځینو کارونو ثواب رسیږي لکه: جاریه صدقه، هغه علم چې نور ترې ګټه اخلي، دعا او په نورو حدیثونو کې د: حج یادونه هم شوې ده.
پدې حدیث کې یې دا درې په ځانګړې توګه یاد کړي دي؛ ځکه چې دا د ښېګڼو بنسټونه دي، او د خیر د خاوندانو موخه هم همدا وي چې له مرګ نه وروسته یې پاتې شي.
هر هغه علم چې ګټه ترې اخیستل کیږي هغه ته یې ثواب رسیږي، خو د ټولو په سر کې شرعي علم او مرستندویه علوم دي.
علم د دې درې واړو څیزونو ګټور یو دی؛ ځکه چې په علم سره هغه چاته ګټه رسیږي چې زده کوي یې، په علم کې د شریعت ساتنه ده، پدې سره خلکو ته عامه ګټه رسیږي، او دا تر ټولو زیات عام او شامل دی، ځکه چې هغه ستا له شته علم څخه ستا په ژوند او ستا له مرګ نه وروسته زده کړه کوي.
د صالحه اولادونو په روزنه ټینګار؛ ځکه همدوی دي چې په اخرت کې مور او پلار ته ګټه رسوي، او له ګټو څخه یې دا ده چې له مرګ نه وروسته ورته دعا کوي.
له مرګ نه وروسته د مور او پلار سره په نیکۍ کولو ټینګار، او دا هغه نیکي ده چې اولاد ترې ګټه اخلي.
دعا مړي ته ګټه رسوي، اګر که له اولاد پرته د بل چا لخوا وي، خو اولاد ځکه په ځانګړې توګه یاد شوی چې هغه تر مرګه پورې په دوامداره توګه دعا کوي.
نور (2)
صحيح مسلم (3/ 1255) (1631).
البحر المحيط الثجاج في شرح صحيح الإمام مسلم بن الحجاج (28/ 413).
په کتابونو کې یاد شوی
10 کتابونهنور (10)
- التوحيد في ضوء عقيدة الإمام الشافعي رحمه الله ونصوصه ومروياته" إذا مات الإنسان انقطع عنه عمله إلا من ثلاثة: إلا من صدقة جارية، أو علم ينتفع به، أو ولد صالح يدعو له ".([100])
- الذكر والدعاء والعلاج بالرقي من الكتاب والسنة"إذا مات الإنسان انقطع عملُهُ إلا من ثلاثة: إلا من صدقة جاريةٍ، أو علمٍ ينتفع به، أو ولدٍ صالحٍ يدعو له" .
- الصيام ومجموعة أسئلة في أحكامه«إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ: إِلَّا مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ»[72].
- المنتقى من المتجر الرابح في ثواب العمل الصالح - المعتمدالمنتقى من المتجر الرابح في ثواب العمل الصالح“إذا مات الإنسان انقطع عنه عمله إلا من ثلاث: صدقة جارية، أو علم ينتفع به، أو ولد صالح يدعو له”.
- رياض الصالحينرياض الصالحين مع فوائد وهدايات - 5«إذَا مَاتَ الإنسانُ انْقَطَعَ عَنْه عَمَلُهُ إلَّا من ثلاث: صَدَقَةٍ جَاريَةٍ، أوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ به، أوْ وَلَدٍ صَالحٍ يَدْعُو لَهُ».
- عقائد الشيعة الاثني عشرية - سؤال وجواب(إذا ماتَ الإنسانُ انقَطَعَ عنهُ عَمَلُهُ إلا مِن ثلاثةٍ: إلاَّ من صَدَقَةٍ جاريةٍ، أو علمٍ يُنتفَعُ بهِ، أو وَلَدٍ صالحٍ يَدْعُو لهُ)[3]،
- مجموعة زاد الحديث(2)1«إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ: إِلَّا مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ».
- مجموعة زاد الحديث(2)1(إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ)
- مجموعة زاد الحديث(2)1(إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ...)
- نبراس طالب (5)1«إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ: إِلَّا مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ»