Bir insan öldüğü zaman, üç ameli dışında bütün amellerinin sevabı kesilir: Sadaka-i câriye, kendisinden faydalanılan ilim ve kendisine dua eden salih evlat
Ebû Hureyre -radıyallahu anh-'dan rivayet edildiğine göre, Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur:
«Bir insan öldüğü zaman, üç ameli dışında bütün amellerinin sevabı kesilir: Sadaka-i câriye, kendisinden faydalanılan ilim ve kendisine dua eden salih evlat.»
«إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ: إِلَّا مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ».
Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- bir kimsenin ölümüyle birlikte amelinin de sona ereceğini, artık ölümünden sonra ona ancak şu üç şeyden dolayı sevap ulaşacağını haber vermiştir. Çünkü kişi hayattayken bu amellerin sebebi olmuştur. Birincisi: Sadaka-i câriye; sevabı kesilmeyip devam eden sadakadır. Mesela vakıf, cami inşa etmek, kuyu açmak ve bunun gibi hayır işleridir. İkincisi: İnsanların faydalandığı ilimdir. Mesela ilmi kitaplar yazmak veya bir kimseye ilim öğretmek; ardından o kimsenin de bu ilmi, onun vefatından sonra yaymaya devam etmesi gibi hususlardır. Üçüncüsü: Anne ve babasına dua eden salih, Mümin evlattır.
Âlimler, insan öldükten sonra kendisine ulaşan sevaplardan bazılarının; sadaka-i câriye, faydalanılan ilim ve dua olduğu konusunda ittifak etmişlerdir. Diğer hadislerde ayrıca hac da zikredilmiştir.
Bu hadiste özellikle bu üç şey zikredilmiştir; çünkü bunlar hayrın asıllarıdır ve fazilet sahiplerinin, kendilerinden sonra devam etmesini istedikleri şeylerin en başında gelir.
Faydalı her ilim için sevap vardır; ancak bunların en başında ve zirvesinde şer’î ilim ve ona yardımcı olan ilimler gelir.
Bu üç şeyin en faydalısı ilimdir; çünkü ilim, onu öğrenen kişi tarafından faydalanılır. İlim ile din korunur, genel olarak insanlara fayda sağlar ve daha kapsamlıdır; çünkü insanlar, senin hayattayken verdiğin ve ölümünden sonra da devam eden ilmi öğrenirler.
Salih evlat yetiştirmek teşvik edilmiştir. Zira onlar, ahirette anne-babalarına fayda sağlarlar. Onlardan gelecek olan başka bir fayda ise özellikle onların anne-babaları için dua etmeleridir.
Anne ve babaya, onların vefatından sonra da iyilikte bulunmak teşvik edilmiştir. Bu, çocuğun da ondan fayda görmesini sağlayan bir iyiliktir.
Dua, çocuğundan olmasa bile ölüye fayda sağlar. Burada özellikle çocuk zikredilmiştir; çünkü evlat ölünceye kadar (anne ve babasına) dua etmeye devam eder.
Sahih-i Müslim (3/ 1255) (1631).
Daha Fazla (1)
البحر المحيط الثجاج في شرح صحيح الإمام مسلم بن الحجاج (28/ 413).
Kitaplarda geçtiği yerler
10 KitaplarDaha Fazla (9)
- التوحيد في ضوء عقيدة الإمام الشافعي رحمه الله ونصوصه ومروياته" إذا مات الإنسان انقطع عنه عمله إلا من ثلاثة: إلا من صدقة جارية، أو علم ينتفع به، أو ولد صالح يدعو له ".([100])
- الذكر والدعاء والعلاج بالرقي من الكتاب والسنة"إذا مات الإنسان انقطع عملُهُ إلا من ثلاثة: إلا من صدقة جاريةٍ، أو علمٍ ينتفع به، أو ولدٍ صالحٍ يدعو له" .
- الصيام ومجموعة أسئلة في أحكامه«إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ: إِلَّا مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ»[72].
- رياض الصالحينرياض الصالحين مع فوائد وهدايات - 5«إذَا مَاتَ الإنسانُ انْقَطَعَ عَنْه عَمَلُهُ إلَّا من ثلاث: صَدَقَةٍ جَاريَةٍ، أوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ به، أوْ وَلَدٍ صَالحٍ يَدْعُو لَهُ».
- عقائد الشيعة الاثني عشرية - سؤال وجواب(إذا ماتَ الإنسانُ انقَطَعَ عنهُ عَمَلُهُ إلا مِن ثلاثةٍ: إلاَّ من صَدَقَةٍ جاريةٍ، أو علمٍ يُنتفَعُ بهِ، أو وَلَدٍ صالحٍ يَدْعُو لهُ)[3]،
- مجموعة زاد الحديث(2)1«إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ: إِلَّا مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ».
- مجموعة زاد الحديث(2)1(إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ)
- مجموعة زاد الحديث(2)1(إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ...)
- نبراس طالب (5)1«إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ: إِلَّا مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ»