“ចូរនាងយកពីទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គាត់នូវអ្វីដែលអាចគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ខ្លួននាង និងកូនរបស់នាង ដោយសមរម្យ”។
អំពី អាអ៊ីស្ហះ អ៊ុមមុលមុមីនីន رضي الله عنها បាននិយាយថា៖
ហ៊ិនទ៍ កូនស្រីរបស់ អ៊ុតហ្ពះ ដែលជាភរិយារបស់អាពូសុហ្វយ៉ាន បានចូលទៅជួបរ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ ហើយបាននិយាយថា៖ ឱរ៉ស៊ូលុលឡោះ! ជាការពិតណាស់ អាពូសុហ្វយ៉ាន គឺជាមនុស្សកំណាញ់។ គាត់មិនផ្តល់ឲ្យខ្ញុំនូវការផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពដែលគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ខ្ញុំ និងកូនខ្ញុំឡើយ លើកលែងតែអ្វីដែលខ្ញុំយកពីទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គាត់ដោយគាត់មិនដឹងប៉ុណ្ណោះ។ ដូចនេះ តើខ្ញុំមានទោសពៃរ៍ដែរឬទេចំពោះការធ្វើដូច្នោះ? រ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ “ចូរនាងយកពីទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គាត់នូវអ្វីដែលអាចគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ខ្លួននាង និងកូនរបស់នាង ដោយសមរម្យ”។
دَخَلَتْ هِنْدٌ بِنْتُ عُتْبَةَ امْرَأَةُ أَبِي سُفْيَانَ عَلَى رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَتْ: يَا رَسُولَ اللهِ، إِنَّ أَبَا سُفْيَانَ رَجُلٌ شَحِيحٌ، لَا يُعْطِينِي مِنَ النَّفَقَةِ مَا يَكْفِينِي وَيَكْفِي بَنِيَّ إِلَّا مَا أَخَذْتُ مِنْ مَالِهِ بِغَيْرِ عِلْمِهِ، فَهَلْ عَلَيَّ فِي ذَلِكَ مِنْ جُنَاحٍ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «خُذِي مِنْ مَالِهِ بِالْمَعْرُوفِ مَا يَكْفِيكِ وَيَكْفِي بَنِيكِ».
ហ៊ិនទ៍ កូនស្រីរបស់ អ៊ុតហ្ពះ បានសុំការបំភ្លឺផ្នែកច្បាប់ឥស្លាមពីរ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ ទាក់ទងនឹងស្វាមីរបស់នាង គឺអាពូសុហ្វយ៉ាន رضي الله عنه ហើយថាគាត់ជាមនុស្សកំណាញ់ដែលយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្លួន។ គាត់មិនផ្តល់ឲ្យនាងនូវការផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពដែលគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ខ្លួននាង និងកូនរបស់នាងឡើយ លើកលែងតែអ្វីដែលនាងយកពីទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គាត់ដោយស្ងាត់ៗ មិនឲ្យគាត់ដឹងប៉ុណ្ណោះ។ ដូចនេះ តើការដែលនាងធ្វើដូច្នោះនោះ នាងមានបាបកម្មដែរឬទេ? ពេលនោះ រ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចូរនាងយកពីទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គាត់ក្នុងកម្រិតបរិមាណដែលគេដឹងជាទូទៅ(ជាកម្រិតចំណាយធម្មតារបស់មនុស្សទូទៅ)ដែលអាចគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ខ្លួននាង និងកូនរបស់នាង ទោះបីជាគាត់មិនដឹងក៏ដោយ។
ចាំបាច់ត្រូវផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពដល់ភរិយា និងកូនៗ។
អ៊ិពនូហាជើរ បាននិយាយថា៖ អត្ថន័យនៃប្រសាសន៍របស់រ៉ស៊ូលុលឡោះ៖ “ចូរអ្នកយកពីទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គាត់នូវអ្វីដែលអាចគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ខ្លួននាង និងកូនរបស់នាង ដោយសមហេតុផល”។” គឺលោកអនុញ្ញាតឲ្យនាងត្រឹមកម្រិតទូទៅតាមទម្លាប់ចំពោះអ្វីដែលគ្មានការកំណត់ដោយច្បាប់។
អ៊ិពនូហាជើរ បាននិយាយថា៖ តាមរយៈហាទីស្ហនេះ គេអាចទាញជាភស្តុតាងថា អនុញ្ញាតឲ្យរំលឹកពីរឿងមិនល្អរបស់អ្នកដទៃប្រសិនបើក្នុងបំណងសុំការបំភ្លឺផ្នែកច្បាប់ ឬប្តឹងផ្តល់ជាដើម ហើយនេះ ជាករណីមួយដែលគេអនុញ្ញាតឲ្យនិយាយដើម។
អាល់គួរទូពី បាននិយាយថា៖ ហ៊ិទន៍ ភរិយារបស់អាពូសាហ្វយ៉ាន ពុំមែនមានចេតនាពណ៌នាពីលក្ខណៈរបស់ស្វាមីខ្លួនថាជាមនុស្សកំណាញ់នៅគ្រប់កាលៈទេសៈនោះឡើយ។ តាមពិត នាងគ្រាន់តែពណ៌នាពីស្ថានភាពរបស់នាងជាមួយនឹងគាត់ប៉ុណ្ណោះ ហើយថា គាត់មានការត្បិតត្បៀតជាមួយនាង និងកូនៗរបស់នាង។ នេះពុំមែនមានន័យថា គាត់ជាមនុស្សកំណាញ់គ្រប់ពេលនោះឡើយ។ ជាការពិតណាស់ មានមេដឹកនាំជាច្រើនដែលពួកគេធ្វើបែបនេះជាមួយក្រុមគ្រួសាររបស់ខ្លួន ហើយដាក់អ្នកដទៃជាមុន ដើម្បីបំពេញតម្រូវការរបស់ពួកគេ។
សហេស អាល់ពូខរី (3/ 79) (2211).
សហេស មូស្លីម (3/ 1338) (1714).
បន្ថែមទៀត (4)
تيسير العلام شرح عمدة الأحكام.
للبسام (ص700).
الإعلام بفوائد عمدة الأحكام.
لابن الملقن (10/ 12).