«ئۇلاغ مىنگۈچى پىيادە ماڭغۇچىغا، پىيادە ماڭغۇچى ئولتۇرغۇچىغا، ئاز ئادەملەر كۆپ ئادەملەرگە سالام بېرىدۇ»
ئەبۇ ھۈرەيرە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ ھەدىس بايان قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: پەيغەمبەرئەلەيھىسسالام مۇنداق دېگەن:
«ئۇلاغ مىنگۈچى پىيادە ماڭغۇچىغا، پىيادە ماڭغۇچى ئولتۇرغۇچىغا، ئاز ئادەملەر كۆپ ئادەملەرگە سالام بېرىدۇ». بۇخارىنىڭ رىۋايىتىدە:«كېچىكلەر چوڭلارغا، ماڭغانلار ئولتۇرغانلارغا، ئاز كىشىلەر كۆپ كىشىلەرگە سالام قىلسۇن» دەپ كەلگەن.
«يُسَلِّمُ الرَّاكِبُ عَلَى المَاشِي، وَالمَاشِي عَلَى القَاعِدِ، وَالقَلِيلُ عَلَى الكَثِيرِ». وَلِلبُخَارِي: «يُسَلِّمُ الصَّغِيرُ عَلَى الكَبِيرِ، وَالمَارُّ عَلَى القَاعِدِ، وَالقَلِيلُ عَلَى الكَثِيرِ».
پەيغەمبەرئەلەيھىسسالام كىشىلەر ئارىسىدا ئۇچراشقاندا " ئەسسالامۇ ئەلەيكۇم ۋەرەھمەتۇللاھى ۋەبەرەكاتۇھۇ" دەپ سالام بېرىشنىڭ ئەدەپلىرىنى كۆرسىتىپ بەردى. كېچىك چوڭغا، ئۇلاغلىق پىيادە ماڭغۇچىغا، ماڭغۇچى ئولتۇرغۇچىغا، ئاز سانلىق كۆپ سانلىققا سالام بېرىدۇ.
ھەدىستە بايان قىلىنغان بويىنچە سالام بېرىش ياخشى بولىدۇ، ئەگەر ئۇنىڭ ئەكسى بولۇپ قالسا، پىيادە يۈرگۈچى ئۇلاغلىق كىشىگە سالام بەرسە، ئولتۇرغان كىشى كېتىۋاتقان كىشىگە سالام بەرسە دۇرۇس بولىدۇ، لېكىن ھەدىستە بايان قىلىنغاندەك بولىشى ئەۋزەلدۇر.
ھەدىستە بايان قىلىنغان بويىنچە سالامنى ئاشكارا قىلىش بولسا، بىر-بىرىنى ياخشى كۆرۈش ۋە يېقىنلىشىشنىڭ سەۋەبلىرىدندۇر.
ئەگەر يۇقىرىدا بايان قىلىنغان ئۆلچەمدە ھەممەيلەن تەڭ باراۋەر بولۇپ قالسا، ئۇلارنىڭ ئەڭ ياخشىسى سالامنى تۇنجى باشلىغىنىدۇر.
شەرىئەتتە ئىنسانلار ئېھتىياجلىق بولىدىغان بارلىق نەرسىلەرنىڭ بايان قىلىنىشى بولسا، ئسلام شەرىئىتىنىڭ مۇكەممەللىكىدۇر.
سالامنىڭ ئەدەپلىرىنى بىلدۈرۈش ۋە ھەر بىر ھەق ئىگىسىگە ئۆز ھەققىنى بېرىش.
تېخىمۇ كۆپ (13)
سەھى بۇخارى (8/ 52) (6232).
سەھى مۇسلىم (4/ 1703) (2160).
كنوز رياض الصالحين.
لمجموعة من الباحثين (11/ 280).
بهجة الناظرين.
تأليف: سليم الهلالي (2/ 137).
نزهة المتقين.
مجموعة من الباحثين (1/ 666).
شرح رياض الصالحين.
لابن عثيمين (4/ 407).
منار القاري.
لحمزة قاسم (5/ 257).
الأدب النبوي (ص159).
كىتابلاردا نەقىل قىلىنغان
4 كىتابلارتېخىمۇ كۆپ (4)
- الحقيقة المُبْهِرَة في العلاقة بين الإسلام والإنسان(يسلم الصغير على الكبير، والمار على القاعد، والقليل على الكثير)[224].
- رياض الصالحينرياض الصالحين مع فوائد وهدايات - 5«يُسَلِّمُ الرَّاكبُ عَلَىٰ المَاشي، والمَاشي عَلَىٰ القَاعد، والقليلُ عَلَىٰ الكَثير».
- ما لا يسع أطفال المسلمين جهله«يُسَلِّمُ الرَّاكِبُ عَلَى المَاشِي، وَالمَاشِي عَلَى القَاعِدِ، وَالقَلِيلُ عَلَى الكَثِيرِ»[153].
- نبراس طالب (2)نبراس طالب (2) «يُسَلِّمُ الرَّاكِبُ عَلَى الْمَاشِي، وَالْمَاشِي عَلَى الْقَاعِدِ، وَالْقَلِيلُ عَلَى الْكَثِيرِ»