Skip to content

«آیا سقایت حاجیان و آباد ساختن مسجد الحرام را همانند کسی قرار دادید که به الله و روز آخرت ایمان آورده...؟» (سوره توبه، آیه ۱۹) تا پایان آیه.

از نعمان بن بشیر رضی الله عنهما روایت است که می فرماید:

کنار منبر رسول الله صلی الله علیه وسلم بودم که مردی گفت: «بعد از اسلام، برایم اهمیتی ندارد که هیچ عملی انجام ندهم جز آب‌دادن به حاجیان»، و دیگری گفت: «بعد از اسلام، برایم اهمیتی ندارد که هیچ عملی انجام ندهم جز آباد ساختن مسجد الحرام»، و سومی گفت: «جهاد در راه الله از آنچه شما گفتید برتر است»، عمر آنان را به سکوت بیم داد و گفت: در کنار منبر رسول الله صلی الله علیه وسلم و در روز جمعه صدای خود را بلند نکنید! اما وقتی نماز جمعه به پایان رسید، نزد او می‌روم و در مورد آنچه در آن اختلاف کردید از او نظر می‌خواهم، آنگاه الله عزوجل این آیه را نازل فرمود: «آیا سقایت حاجیان و آباد ساختن مسجد الحرام را همانند کسی قرار دادید که به الله و روز آخرت ایمان آورده...؟» (سوره توبه، آیه ۱۹) تا پایان آیه.

كُنْتُ عِنْدَ مِنْبَرِ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ رَجُلٌ: مَا أُبَالِي أَلَّا أَعْمَلَ عَمَلًا بَعْدَ الإِسْلَامِ إِلَّا أَنْ أُسْقِيَ الحَاجَّ، وَقَالَ آخَرُ: مَا أُبَالِي أَلَّا أَعْمَلَ عَمَلًا بَعْدَ الإِسْلَامِ إِلَّا أَنْ أَعْمُرَ المَسْجِدَ الحَرَامَ، وَقَالَ آخَرُ: الجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللهِ أَفْضَلُ مِمَّا قُلْتُمْ، فَزَجَرَهُمْ عُمَرُ، وَقَالَ: لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ عِنْدَ مِنْبَرِ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَوْمُ الجُمُعَةِ، وَلَكِنْ إِذَا صَلَّيْتُ الجُمُعَةَ دَخَلْتُ فَاسْتَفْتَيْتُهُ فِيمَا اخْتَلَفْتُمْ فِيهِ، فَأَنْزَلَ اللهُ عَزَّ وَجَلَّ: {أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ} [التوبة: 19] الآيَةَ إِلَى آخِرِهَا.

مسلم روایت کرده است.
حديث صحيح
توضیح

به نقل نعمان بن بشیر رضی الله عنهما، وی نزد منبر پیامبر صلى الله علیه وسلم نشسته بود که شنید مردی می‌گوید: پس از اسلام آوردن، برایم اهمیتی ندارد که هیچ عملی انجام ندهم جز آب‌دادن به حاجیان. و دیگری گفت: پس از اسلام آوردن، برایم اهمیتی ندارد که هیچ عملی انجام ندهم جز آبادانی و خدمت به مسجدالحرام، و سومی گفت: جهاد در راه الله از آنچه شما گفتید برتر است. عمر بن خطاب رضی الله عنه آنان را از بلند کردن صدا نزد منبر پیامبر صلى الله علیه وسلم - که در صبحگاه روز جمعه بود - بازداشت و گفت: «اما هنگامی که نماز جمعه را به جای آوردم، نزد پیامبر رفته و در مورد آنچه در آن اختلاف کردید از ایشان نظرخواهی می‌کنم». در این هنگام، الله عزوجل این آیه را نازل فرمودند: آیا آب‌دادن به حاجیان و آباد‌کردن مسجد الحرام را با [ایمان و عملِ] كسى كه به الله و روزآخرت ایمان آورده و در راه الله جهاد كرده است برابر می‌دانید؟ [این دو هرگز] نزد الله برابر نیستند؛ و الله گروه ستمکاران را هدایت نمى‌كند. [التوبة: 19].

از فوائد حدیث

برتری اعمال در پاداش و ثواب.

تفاوت ارزش اعمال بر اساس موازین شرعی است، نه دیدگاه‌های شخصی افراد.

فضیلت جهاد در راه الله مشروط بر ایمان به الله و روز قیامت.

نووی تصریح کرده: بلند کردن صدا در مساجد (چه در جمعه و چه غیر آن) مکروه است، و هنگام اجتماع مردم برای نماز، باید از بلند کردن صدا (چه در مباحث علمی و چه غیر آن) پرهیز کرد، زیرا این عمل موجب اختلال در تمرکز نمازگزاران و ذاکران می‌شود.

منابع
بیشتر (4)

صحیح مسلم. (3/ 1499) (1879).

المفهم لما أشكل من تلخيص كتاب مسلم (3/ 720).

البحر المحيط الثجاج في شرح صحيح الإمام مسلم بن الحجاج (32/ 395).

النهاية في غريب الحديث والأثر (ص 897).