အသင်တို့သည် ‘အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်အလိုရှိသည့်အတိုင်းနှင့် မည်သူမည်ဝါ အလိုရှိသည့်အတိုင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။’ဟု မပြောဆိုကြလေနှင့်။ သို့သော် ‘အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်အလိုရှိသည့်အတိုင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် မည်သူမည်ဝါ အလိုရှိသည့်အတိုင်း ဖြစ်ခဲ့သည်’ဟုသာ ပြောဆိုကြပါ။
ဟုဇိုင်ဖဟ် (ရဿွိယလ္လာဟုအန်ဟု)က ဆင့်ပြန်ခဲ့သည်။ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ ရစူလ်တမန်တော် (ဆွလ္လလ္လာဟုအလိုင်းဟိဝစလ္လမ်) မိန့်ကြားတော်မူသည်။
အသင်တို့သည် ‘အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်အလိုရှိသည့်အတိုင်းနှင့် မည်သူမည်ဝါ အလိုရှိသည့်အတိုင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။’ဟု မပြောဆိုကြလေနှင့်။ သို့သော် ‘အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်အလိုရှိသည့်အတိုင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် မည်သူမည်ဝါ အလိုရှိသည့်အတိုင်း ဖြစ်ခဲ့သည်’ဟုသာ ပြောဆိုကြပါ။
«لَا تَقُولُوا: مَا شَاءَ اللهُ وَشَاءَ فُلَانٌ، وَلَكِنْ قُولُوا: مَا شَاءَ اللهُ ثُمَّ شَاءَ فُلَانٌ».
မွတ်စ်လင်မ်တစ်ဦးသည် မိမိ၏စကား၌ ‘အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်အလိုရှိသည့်အတိုင်းနှင့် မည်သူမည်ဝါ အလိုရှိသည့်အတိုင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။’ သို့မဟုတ် ‘အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်နှင့် မည်သူမည်ဝါအလိုရှိသည့်အတိုင်း ဖြစ်ခဲ့သည်’ဟု ပြောဆိုခြင်းကို တမန်တော်မြတ် (ဆွလ္လလ္လာဟုအလိုင်းဟိဝစလ္လမ်)က တားမြစ်တော်မူခဲ့သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏အလိုတော်၊ ဆန္ဒတော်သည် အကြွင်းမဲ့ဖြစ်ပြီး ယင်း၌ မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ ဖက်စပ်ပါဝင်ခြင်းမရှိပါ။ ‘နှင့်’ ဟု သုံးနှုန်းခြင်းသည် တစ်စုံတစ်ယာက်သည် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်နှင့်အတူ ပါဝင်နေကြောင်းဖော်ပြနေပြီး အရှင်မြတ်နှင့် ၎င်းအား တန်းတူပြုလုပ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ ထိုအစား ‘အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်အလိုရှိသည့်အတိုင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် မည်သူမည်ဝါ အလိုရှိသည့်အတိုင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။’ဟုသာ ပြောဆိုရမည်။ (အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်အလိုတော်ရှိမှသာ လူသားအလိုရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည့်အတွက်) လူသား၏ အလိုဆန္ဒအား အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏အလိုတော်၏ နောက်လိုက်အဖြစ်သာ ပြုလုပ်ရမည်။ သို့ဖြစ်၍ ‘နှင့်’ အစား ‘ထို့နောက်’ဟုသာ ပြောရမည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ‘ထို့နောက်’ဟူသည် ထိုသို့ပြုပြီး၊ ဖြစ်ပြီးသည့်နောက်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
...:
‘အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်နှင့် အသင် အလိုရှိသည့်အတိုင်း ဖြစ်ခဲ့သည်’ဟု ပြောဆိုခြင်း၊ အခြားအလားတူ စကားလုံးများဖြစ်သည့် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ နာမတော်အား ပုဒ်ဆက်စကားလုံးဖြစ်သည့် ‘နှင့်’ဖြင့်တွဲ၍ ပြောဆိုခြင်း ဟရာမ်ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ထိုသို့သုံးစွဲခြင်းသည် ရှိရ်က်ဖြစ်စေသည့် စကားလုံးများ၊ အပြောအဆိုများတွင် ပါဝင်သည်။
‘အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်အလိုရှိသည့်အတိုင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သင်အလိုရှိသည့်အတိုင်း ဖြစ်ခဲ့သည်’ဟု ပြောဆိုခြင်း၊ အခြားအလားတူ စကားလုံးများဖြစ်သည့် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ နာမတော်အား ‘ထို့နောက်’ဖြင့်တွဲ၍ ပြောဆိုခြင်းသည် တားမြစ်ထားခြင်း မရှိသည့်အတွက် ပြောဆိုခွင့်ရှိသည်။
အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ အလိုတော်ကို အတည်ပြုထားသည်။ ထို့အတူ လူသားသည် အလိုဆန္ဒထားနိုင်ကြောင်းကိုလည်း အတည်ပြုထားသည်။ ဧကန်အမှန်ပင် လူသား၏ အလိုဆန္ဒသည် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏အလိုတော်၏ နောက်လိုက်သာဖြစ်သည်။
အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ အလိုတော်၌ စကားလုံးအရပင်ဖြစ်စေ အဖန်ဆင်းခံများ ဖက်စပ်ပါဝင်ခြင်းကို တားမြစ်ထားသည်။
အကယ်၍ ပြောဆိုသူက အဖန်ဆင်းခံ၏ အလိုဆန္ဒသည် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ အလိုတော်ကဲ့သို့ပင် အကြွင်းမဲ့ဖြစ်ခြင်းတွင် အတူတူပင်ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်လျှင် သို့မဟုတ် လူသားသည် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ အလိုတော်မပါဘဲ သီးသန့်အလိုဆန္ဒထားနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်လျှင် ‘ရှိရ်က်အက်ဗရ်’ (အစ္စလာမ့်ဘောင်အပြင်သို့ရောက်စေသည့် ရှိရ်က်)ကို ကျူးလွန်လိုက်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ပြောဆိုသူက အဖန်ဆင်းခံ၏ အလိုဆန္ဒသည် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ အလိုတော်နှင့် တန်းတူမဟုတ်ဘဲ အရှင်မြတ်၏ အလိုတော်အောက်တွင်သာရှိသည်ဟု ယုံကြည်လျှင် ‘ရှိရ်က်အဆွ်ဂရ်’ (အစ္စလာမ့်ဘောင်အပြင်သို့ မရောက်သည့် ရှိရ်က်)ကို ကျူးလွန်လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။
နစာအီ၏စုနန်ကုဗ်ရာကျမ်း (9/ 361) (10755).
စုနန်အဗူဒါဝူဒ်ကျမ်း (7/ 334) (4980).
မွတ်စ်နဒ် အဟ်မဒ်ကျမ်း (38/ 299) (23265).
(38/ 364) (23339).
ထပ်၍ (4)
الجديد في شرح كتاب التوحيد.
لمحمد القرعاوي (ص368).
الملخص في شرح كتاب التوحيد.
لصالح الفوزان (ص329).
Cited in books
6 Booksထပ်၍ (6)
- التحقيق والإيضاح لكثير من مسائل الحج والعمرة والزيارة على ضوء الكتاب والسنةالتحقيق والإيضاح لكثير من مسائل الحج والعمرة والزيارة - النسخة المعتمدة«لَا تَقُولُوا: مَا شَاءَ اللهُ وَشَاءَ فُلَانٌ، وَلَكِنْ قُولُوا مَا شَاءَ اللهُ ثُمَّ شَاءَ فُلَانٌ» [102].
- التوحيد في ضوء عقيدة الإمام الشافعي رحمه الله ونصوصه ومروياته"لا تقولوا: ما شاء الله وشاء فلان، ولكن قولوا: ما شاء الله ثم شاء فلان"([131]).
- الدروس المهمة لعامة الأمة«لا تَقُولُوا: مَا شَاءَ اللَّهُ وَشَاءَ فُلانٌ، وَلَكِنْ قُولُوا: مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ شَاءَ فُلانٌ»[5]
- خذ عقيدتك من الكتاب والسنة الصحيحة«لا تقولوا ما شاء الله وشاء فلان، ولكن قولوا: ما شاء الله ثم شاء فلان»
- رياض الصالحينرياض الصالحين مع فوائد وهدايات - 8«لا تَقُولوا: مَا شاء اللهُ وشاءَ فُلانٌ، ولكنْ قُولوا: مَا شاءَ اللهُ، ثُمَّ شاءَ فُلانٌ».
- كتاب التوحيدكتاب التوحيد للشيخ محمد بن عبد الوهاب((لَا تَقُولُوا: مَا شَاءَ اللَّهُ وَشَاءَ فُلَانٌ، وَلَكِنْ قُولُوا: مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ شَاءَ فُلَانٌ))