المناهج التعليمية - الصف الأول
આ કિતાબમાં "તૌહીદ" વિષયનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે, જે પ્રથમ સ્તરે ઇસ્લામ દીનના સિદ્ધાંત પર ભાર મૂકે છે, અને તેમાં અલ્લાહ, ઇસ્લામ દીન, અને ઇસ્લામના નબી મુહમ્મદ સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમની ઓળખનો સમાવેશ થાય છે, તેવી જ રીતે તેનો ઉદ્દેશ્ય તૌહીદના આદેશો અને ઇસ્લામના અકીદાને સાચી રીતે શીખવીને વિદ્યાર્થીઓના હૃદયમાં સાચા અકીદાને મજબૂત કરવાનો છે.
These files are generated automatically from the book's text; their layout may differ from the printed edition.
વિષય: શૈક્ષણિક અભ્યાસક્રમ, કિતાબુત્ તૌહીદ, વિભાગ (પ્રથમ).
સંક્ષિપ્ત પરિચય: આ શૈક્ષણિક વિષય સાઉદી અરબના વિદ્યાર્થીઓ માટેના અભ્યાસક્રમનો સુધારો અને સારાંશ છે, જે ઘણા વિભાગોમાં છે. આ વિષયમાં ખાસ કરીને તૌહીદના જ્ઞાનનો અભ્યાસ શામેલ છે, જેને બાર વિભાગમાં વહેંચવામાં આવ્યો છે. પ્રથમ વિભાગમાં સમાવિષ્ટ વિષયોમાંથી સૌથી મહત્વપૂર્ણ તે બાબતો છે, જેને જાણવી માનવી માટે અનિવાર્ય છે, જેમાંથી:
અલ્લાહ તઆલાની ઓળખ, તેની નિશાનીઓ, સર્જન અને કુદરતની અજાયબીઓ દ્વારા, અને એ કે તે જ પાલનહાર, સર્જનહાર, રોજી આપનાર અને તે એકલો જ ઈબાદતને લાયક છે, તેના સિવાય કોઈ નહીં.
પયગંબર મુહમ્મદ સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમની ઓળખ.
દલીલો સાથે ઇસ્લામ દીનનું જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવું.
પ્રથમ વિભાગ
પ્રસ્તાવના
દરેક પ્રકારની પ્રશંસા ફક્ત અલ્લાહ માટે જ છે, જેણે કલમ (પેન) વડે શીખવાડ્યું, માણસને તે શીખવાડ્યું જે તે જાણતો ન હતો, અને દરુદ અને સલામતી ઉતરે તે ઉચ્ચ ઉમ્મી નબી પર, જેમને અલ્લાહએ મોકલ્યા, જેથી તે લોકોને અંધકારમાંથી પ્રકાશ તરફ લાવે, ત્યાર પછી:
ખરેખર મહાન અલ્લાહની તૌહીદ સૌથી અનિવાર્ય ફરજ છે, અને તેનું જ્ઞાન દરેક જ્ઞાનમાં ખુબ જ ઉચ્ચ અને સૌથી શ્રેષ્ઠ છે, અને તે એવો સિદ્ધાંત છે, જેના પર કાર્યોની પવિત્રતા અને તેમની સ્વીકૃતિનો આધાર છે, અને બંદાઓને તેની જરૂર દરેક જરૂરિયાત કરતાં વધારે છે; કારણકે દિલો માટે કોઈ જીવન, કોઈ સુખ-શાંતિ કે કોઈ સંતોષ નથી, સિવાય કે તે પોતાના પાલનહાર, ઇલાહ અને સર્જનહારને તેના નામો, ગુણો અને કાર્યો દ્વારા ઓળખે, એવી જ રીતે દીનની ઊંડી સમજ, અને તહારત (પવિત્રતા) અને નમાઝ જેવી ઇબાદતો કેવી રીતે કરવી તેનું જ્ઞાન, સૌભાગ્યની નિશાનીઓમાંથી છે, અને એ વાતનો સંકેત છે કે અલ્લાહ તઆલાએ પોતાના બંદા માટે ભલાઈનો ઇરાદો કર્યો છે, આપ સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમએ કહ્યું: «જે વ્યક્તિ સાથે અલ્લાહ ભલાઈ કરવાનો ઈરાદો કરે છે, તો અલ્લાહ તઆલા તેને દીનની સમજ આપે છે» [૧]. [૧] બુખારી: હદીષ નંબર: (૭).
આ જ કારણસર, ઇસ્લામિક માર્ગદર્શન કેન્દ્રે તૌહીદના શિક્ષણ ઉપર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું, જેથી શીખનારાઓના હૃદયમાં સાચો અકીદોહ સ્થાપિત કરી શકાય, અને તેમને ફિકહી આદેશોનું શિક્ષણ આપી શકાય, જેથી તેઓ શરીઅત મુજબ ઇબાદત કરે અને પોતાના દીનની બાબતોમાં સંપૂર્ણપણે જાગૃત અને માહિતગાર બને.
તૌહીદના અભ્યાસક્રમનું આ સ્તર: જેમાં વિદ્યાર્થીઓ ત્રણ બાબતોની જાણ દ્વારા પોતાના દીનના નિયમો શીખે છે:
૧- પોતાના પાલનહારની ઓળખ.
૨- પોતાના દીનની ઓળખ.
૩- પોતાના પયગંબર વિષે ઓળખ.
દરેક પાઠમાં વિષયો માટે ખાસ હેતુઓ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે, જે વિષયની સ્થિતિ પ્રમાણે હોય, જેમાં સંક્ષિપ્તતા, સ્પષ્ટતા અભિવ્યક્તિ અને વિષયોમાં ક્રમબદ્ધતાને ધ્યાનમાં રાખવામાં આવ્યું છે, તેમજ દરેક પાઠ માટે સવાલો પણ તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે, અને ઈચ્છિત ઉદ્દેશ્યોની પ્રાપ્તિ માટે શિક્ષકના માર્ગદર્શન માટે યોગ્ય નિયમો પણ રજૂ કરવામાં આવ્યા છે.
અને શિક્ષક સમક્ષ આ વસિયતો રજૂ કરવામાં આવે છે:
૧- કાર્યને સ્વીકારવા માટે અલ્લાહ માટે નિખાલસતા પ્રથમ શર્ત છે, તેથી પોતાના કાર્યને ફક્ત અલ્લાહની પ્રસન્નતાની પ્રાપ્તિ માટે કરો, જે પવિત્ર છે, તમને તમારી દુનિયા અને આખિરતમાં જરૂર ફાયદો થશે.
૨- અમાનતની હિફાજત કરવી એ નજાતનો માર્ગ છે, અને તમે - હે શિક્ષક ભાઈ - ઇસ્લામના એક અગત્યના માર્ગ પર છો, અને મુસલમાનોના બાળકોના મન અને ફિતરતના અમાનતદાર છો, માટે આ અમાનતની હિફાજત કરો, જેથી તમે બંને જહાંનમાં સફળ થાઓ.
૩- નિઃશંક, તૌહીદનું શિક્ષણ આપવું એ સૌથી ઉમદા કાર્યોમાંથી એક કાર્ય છે; કારણકે બંદાઓની સફળતા અને દુનિયાના અપમાન તેમજ આખિરતના અઝાબથી છુટકારો, ફક્ત તૌહીદનું જ્ઞાન મેળવી તેના પર અમલ કરવા સિવાય બીજા કોઈ માર્ગ દ્વારા શક્ય નથી, તેથી શીખનારાઓના હૃદયમાં સાચા અકીદાને સ્થાપિત કરવા માટે સખત મહેનત કરવી જોઈએ, અને તમે જે ઉચ્ચ આદર્શો અને મૂલ્યો તરફ બોલાવો છો, તેના સાચા પ્રતિનિધિ અને જીવંત ઉદાહરણ બનો.
૪- સ્થિતિઓથી ફાયદો ઉઠાવી અલ્લાહના એકલા અને તેની કુદરત વિષે વાત કરવી, જયારે આકાશમાંથી વાદળોનું ઘેરાવું, વીજળીનું ચમકવું, વાદળોની ગર્જના, અને વરસાદનું વરસવું, એવી જ રીતે આ પ્રકારની બીજી ઘટનાઓ જે મુસલમાનમાં ઈમાનની ભાવનાઓને જાગૃત કરે છે.
5- ઉદાહરણો આપીને વિષયને સરળ બનાવવો અને પાઠને વાસ્તવિકતા સાથે જોડવો, તે વિદ્યાર્થીઓના વિષય પ્રત્યેના પ્રેમ પર મોટી અસર થાય છે, અને પરિણામે તેઓ તેને શીખે છે અને તેના પર અમલ કરે છે, અંતમાં અમે તમને આપ સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમના આ ઉપદેશ દ્વારા ખુશખબરી આપીએ છીએ: «મોમિનને તેના મૃત્યુ પછી તેના અમલો અને નેકીઓમાંથી જેનો સવાબ પહોંચતો રહે છે, તેમાં તે ઇલ્મ પણ છે જે તેણે શીખવાડ્યું અને ફેલાવ્યું» [૨]. [૨] આ હદીષને ઈબ્ને માજહ રહિમહુલ્લાહએ રિવાયત કરી છે, હદીષ નંબર: (૨૪૨).
તૌહીદનો અભ્યાસ :
વિષય --- પેજ
પહેલો પાઠ: જે શીખવું માનવી માટે જરૂરી છે
બીજો પાઠ: મારો પાલનહાર અલ્લાહ છે
ત્રીજો પાઠ: અર્ રબ્બ (પાલનહાર, પેદા કરવાવાળા)ની ઓળખ
ચોથો પાઠ: અલ્લાહ જ સર્જનહાર છે
પાંચમો પાઠ: અલ્લાહના સર્જનમાં તેની કુદરતની અજાયબીઓ
છઠ્ઠો પાઠ: અલ્લાહ જ રોઝી આપનાર છે
સાતમો પાઠ: હું મારા પાલનહાર અલ્લાહની જ ઇબાદત કરું છું
આઠમો પાઠ: મારો દીન ઇસ્લામ છે
નવમો પાઠ: મારા નબી મુહમ્મદ સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ
દસમો પાઠ: પવિત્ર કુરઆન
જે જાણવું માનવી માટે ખૂબ જ જરૂરી છે [૪]
[૩] પાઠના હેતુઓ: - વિદ્યાર્થીને જણાવવું કે એક વ્યક્તિ માટે શું જાણવું જરૂરી છે. - વિદ્યાર્થી પોતાના દીન ઇસ્લામ હોવા પર ગૌરવ અનુભવે. [૪] શિક્ષક માટે: - આપ સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમએ કહ્યું: «જે વ્યક્તિ સાંજે અને સવારે ત્રણ વખત આ દુઆ પઢશે: ‘રઝીતુ બિલ્લાહી રબ્બન્, વબિલ્ ઇસ્લામિ દીનન્, વબિ મુહમ્મદિન ﷺ નબિય્યન્’ (હું અલ્લાહના પાલનહાર હોવાથી, ઇસ્લામના દીન હોવાથી, અને મુહમ્મદ ﷺ ના નબી હોવાથી રાજી થઈ ગયો), તો અલ્લાહ પર હક છે કે તે તેને કયામતના દિવસે ખુશ કરી દે». ઈમામ અહમદ રહિમહુલ્લાહએ આ હદીષ તેમની મુસ્નદમાં વર્ણન કરી છે, (૩૩૭/૪). - લોકો પર પવિત્ર અને ઉચ્ચ અલ્લાહની કૃપાનું વર્ણન કે તેણે તેઓને બિનઅસ્તિત્વ માંથી બનાવ્યા, અને તેઓને પવિત્ર વસ્તુઓમાંથી રોજી આપી; જેથી તેઓ તેના દ્વારા તેની પવિત્રતાની વર્ણન કરી ઇબાદત દ્વારા મદદ પ્રાપ્ત કરે. - તેના બંદાઓ પર અલ્લાહનો ઉપકાર કે તેણે તેઓની તરફ એક પયગંબર મોકલ્યા - અને તે મુહમ્મદ સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ છે-, જે તેમની આજ્ઞાનું પાલન કરશે તે દુનિયા અને આખિરતમાં સફળ અને સુખી થશે. - ઇસ્લામ દીનની મહાનતાનું વર્ણન, જેને અલ્લાહએ પોતાના બંદાઓ માટે પસંદ કર્યો છે, ઉચ્ચ અલ્લાહ તઆલાએ કહ્યું: {આજે મેં તમારા માટે દીનને સંપૂર્ણ કરી દીધો અને તમારા પર મારી કૃપા પુરી કરી દીધી અને તમારા માટે ઇસ્લામના દીન હોવા પર રાજી થઇ ગયો}. [અલ્ માઇદહ: ૩].
તમારો પાલનહાર કોણ છે? મારો પાલનહાર અલ્લાહ છે.
તમારો દીન કયો છે? મારો દીન ઇસ્લામ.
તમારા નબી (પયગંબર) કોણ છે ? મારા પયગંબર નબી મુહમ્મદ ﷺ છે.
* સવાર-સાંજ નબી સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ દ્વારા સાબિત આ દુઆ ત્રણ વખત પાબંદી સાથે પઢવી: «"રઝીતુ બિલ્લાહી રબ્બવ વબિલ્ ઇસ્લામિ દીના વબિ મુહમ્મદિન્ ﷺ નબિય્યા" (અર્થ: હું રાજી છું અલ્લાહના પાલનહાર હોવાથી, અને ઇસ્લામના દીન હોવાથી, અને મુહમ્મદ ﷺ ના નબી હોવાથી)».
સવાલો:
સ ૧: યોગ્ય શબ્દ વડે ખાલી જગ્યા પૂર્ણ કરો:
- મારો પાલનહાર . . . . . . . . . . . . . . .
- મારો દીન . . . . . . . . . . . . . . .
- મારા નબી . . . . . . . . . . . . . . .
બીજો પાઠ [૫]
[૫] પાઠના હેતુઓ: - વિદ્યાર્થી પવિત્ર અને ઉચ્ચ અલ્લાહની મહાનતા સમજે. - વિદ્યાર્થી સર્જન કરતા અલ્લાહની સર્વોચ્ચતા સ્પષ્ટ કરે. - વિદ્યાર્થી સર્જન પર અલ્લાહની અમુક નેઅમતોનું વર્ણન કરે.
મારો પાલનહાર અલ્લાહ છે [૬]
[૬]શિક્ષક માટે: -તે દાસીની હદીષ તરફ ઇશારો કરવો, જેને પયગંબર સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમએ પૂછ્યું: «અલ્લાહ ક્યાં છે? તેણે કહ્યું: આસમાનમાં . . .». આ હદીષને ઈમામ મુસ્લિમ રહિમહુલ્લાહએ વર્ણન કરી છે, હદીષ નંબર: (૫૩૦૭). -"રબ્બાની બિનિઅમિહી" વાક્યનો અર્થ સ્પષ્ટ કરવો: તેનો અર્થ: તેણે મારું જાહેર અને છૂપી નેઅમતો દ્વારા ભરણ-પોષણ કર્યું; જાહેર નેઅમતોમાંથી છે: શાંતિ, આરોગ્ય અને તંદુરસ્તીની નેઅમત, અને છૂપી નેઅમતોમાંથી છે: ઈમાન અને હિદાયતની નેઅમત. -વિદ્યાર્થીઓના દિલોમાં અલ્લાહની મહાનતા બાબતે તાકીદ કરવી
તમારો પાલનહાર કોણ છે? મારો પાલનહાર અલ્લાહ છે.
અલ્લાહ તઆલા ક્યા છે? અલ્લાહ તઆલા આકાશોમાં છે.
તમને કોણે પેદા કર્યો અને પોતાની નેઅમતો વડે તમારું પાલન-પોષણ કર્યું? અલ્લાહે મને પેદા કર્યો અને પોતાની નેઅમતો વડે મારું પાલન-પોષણ કર્યું.
સવાલો:
- તમારો પાલનહાર કોણ છે?
- અલ્લાહ ક્યા છે ?
- તમને કોણે પેદા કર્યા અને પોતાની નેઅમતો વડે તમારું પાલન-પોષણ કર્યું?
ત્રીજો પાઠ [૭]
[૭] પાઠના ઉદ્દેશ્યો: - વિદ્યાર્થી અલ્લાહની કેટલીક નિશાનીઓ અને તેની સૃષ્ટિનું વર્ણન કરે. - વિદ્યાર્થી અલ્લાહની નિશાનીઓ અને તેની સૃષ્ટિમાં ચિંતન-મનન કરે. - વિદ્યાર્થી સ્પષ્ટ કરે કે અલ્લાહ તઆલા લોકોને તેમના મૃત્યુ પછી હિસાબ અને બદલા માટે જીવિત કરશે.
પાલનહારની ઓળખ [૮]
[૮] શિક્ષક માટે: - અલ્લાહ તઆલાના કાર્યો દર્શાવતા અન્ય ઉદાહરણોનો ઉલ્લેખ કરવો, જેમકે: વરસાદ વરસાવવો, વનસ્પતિ ઉગાડવી, દુઆ કબૂલ કરવી અને મુશ્કેલીઓ દૂર કરવી. - વિદ્યાર્થીઓને અલ્લાહની નિશાનીઓ અને તેની સૃષ્ટિમાં વિચાર-ચિંતન કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવા. - "નૂશૂર" નો અર્થ: મૃત્યુ પછી હિસાબ અને બદલા માટે ફરીવાર જીવિત થવું. - વિદ્યાર્થીઓના હૃદયોમાં ફરીવાર ઉઠાવવા પર ઈમાનને કેળવવું.
હું મારા પાલનહારને તેની નિશાનીઓ અને તેના સર્જનો વડે ઓળખું છું, જેમ કે તેની નિશાનીઓ માંથી દિવસ-રાત અને તેના સર્જનો માંથી આકાશો અને ધરતી.
અલ્લાહ તે જ છે, જે મને જીવિત કરે છે, પછી મને મૃત્યુ આપશે, અને તેની જ તરફ પાછા ફરવાનું છે.
સવાલો:
સ/૧: તમે તમારા પાલનહારને શાના વડે ઓળખો છો?
સ/ ૨: તમને જીવન આપનાર અને પછી મૃત્યુ આપનાર કોણ છે?
ચોથો પાઠ [૯]
[૯] પાઠના હેતુઓ: - વિદ્યાર્થી અલ્લાહ તઆલાના સર્જનોમાં ચિંતન-મનન કરી તેની મહાનતાનો અહેસાસ કરે. - વિદ્યાર્થી લોકો પર અલ્લાહ તઆલાની કૃપા સ્પષ્ટ કરે કે તેણે તેમનું બિનઅસ્તિત્વમાંથી સર્જન કર્યું છે.
અલ્લાહ: (સર્જક, પેદા કરવાવાળો) [૧૦]
[૧૦] શિક્ષક માટે: - એ બાબત સ્પષ્ટ કરવી કે સર્જનની મહાનતા એ પવિત્ર સર્જકની મહાનતાનો પુરાવો છે અને તે જ ઇબાદતને લાયક છે. - વર્ગની બહાર પાઠ સમજાવવું વધુ સારું છે; જેથી વિદ્યાર્થીઓ અલ્લાહના મહાન સર્જન, જેમ કે: આકાશો, જમીન અને વૃક્ષોમાં ચિંતન-મનન કરી શકે. - વિદ્યાર્થીઓની ભાગીદારીથી અલ્લાહ તઆલાના સર્જનના બીજા ઉદાહરણો રજૂ કરવા. - વિદ્યાર્થીઓને અલ્લાહના સર્જનમાં ચિંતન કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવા; જેથી તેઓ અલ્લાહ તઆલાની મહાનતાનો આભાસ કરી શકે.
અલ્લાહ જ છે, જેણે મને પેદા કર્યો, અને દરેક લોકોને પેદા કર્યા.
અલ્લાહ તે છે, જેણે આકાશો અને ધરતીનું સર્જન કર્યું.
અલ્લાહ તે છે, જેણે રાત અને દિવસ, અને સૂર્ય અને ચંદ્રનું સર્જન કર્યું.
સવાલો:
યોગ્ય શબ્દ વડે ખાલી જગ્યા પૂર્ણ કરો:
. . . . . . . . . જેણે મખલૂકનું સર્જન કર્યુ .
. . . . . . . . .જેણે આકાશો અને જમીનની રચના કરી.
. . . . . . . . .જેણે સૂર્ય અને ચંદ્રનું સર્જન કર્યું.
ચોથો પાઠ [૧૧]
[૧૧] પાઠના ઉદ્દેશ્યો: - વિદ્યાર્થી સમક્ષ અલ્લાહ તઆલાના કેટલાક સર્જનનું વર્ણન કરવું. - વિદ્યાર્થી એ વાતની દલીલ જાણે કે અલ્લાહએ દરેક વસ્તુનું સર્જન કર્યું છે. - વિદ્યાર્થી અલ્લાહના સર્જનમાં ચિંતન-મનન કરે.
અલ્લાહુલ્ ખાલિકુ: (સાચો મઅબૂદ, સર્જક, પેદા કરવાવાળો) [૧૨]
[૧૨] શિક્ષક માટે: - અલ્લાહ તઆલાના સર્જન કરવામાં એકલા હોવાનું વર્ણન કરવું. - દરેક વસ્તુ માટે ફક્ત એક અલ્લાહની જ ઈબાદત કરવી જરૂરી છે, જે દરેક વસ્તુનો સર્જક છે, તેનું વર્ણન કરવું. - કેટલાક સર્જન જેમ કે સમુદ્રો અને વૃક્ષોના ફાયદાઓ વર્ણન કરવા.
અલ્લાહ તે છે, જેણે પર્વતો, સમુદ્રો અને વૃક્ષોનું સર્જન કર્યું, અલ્લાહ તઆલાએ કહ્યું: ﴾અલ્લાહ દરેક વસ્તુનું સર્જન કરનાર છે, અને તે દરેક વસ્તુનો કાર્યકર્તા છે﴿. [અઝ્ ઝુમર: ૬૨].
તેથી મારા પર ફક્ત તે એક અલ્લાહની જ ઈબાદત કરવી અનિવાર્ય છે, જેણે દરેક વસ્તુને પેદા કરી છે.
સવાલો:
સ/ ૧: અલ્લાહ તઆલાના ત્રણ સર્જન વિષે જણાવો.
સ/ ૨: અલ્લાહ જ દરેક વસ્તુનો સર્જનહાર છે, તેનો પુરાવો શું છે?
સ/૩: અલ્લાહ તઆલાએ કહ્યું: ﴾તે તો (અલ્લાહ) છે, જેણે સૂર્યને ચમકતો બનાવ્યો અને ચંદ્રને પ્રકાશિત બનાવ્યો ...﴿ [યૂનુસ: ૫].
નીચેની ખાલી જગ્યા પૂર્ણ કરો:
સુર્યથી મળતા ફાયદા ......................................
ચંદ્ર દ્વારા પ્રાપ્ત થતા ફાયદાઓમાંથી: ......................................
પાંચમો પાઠ [13]
[13] પાઠના ઉદ્દેશ્યો: - વિદ્યાર્થી સમક્ષ અલ્લાહના સર્જનમાં રહેલ મહાનતાનું વર્ણન કરવું. - વિદ્યાર્થી અલ્લાહની નિશાનીઓ અને તેના સર્જનમાં ચિંતન-મનન કરે.
અલ્લાહના સર્જનમાં તેની કુદરતની અજાયબીઓમાંથી [૧૪]
[14] શિક્ષક માટે: - આ સર્જનમાં રહેલ મહાનતાના પાસાઓનું એવી રીતે વર્ણન કરવું જે વિદ્યાર્થીઓની સમજણને અનુરૂપ હોય. - એ વાતની સ્પષ્ટતા કરવી કે અલ્લાહની નિશાનીઓમાં ચિંતન-મનન કરવાથી મુસલમાનના ઈમાન, પોતાના પાલનહારની ઓળખ, અને તેના પ્રત્યે મહોબ્બત અને મહાનતામાં વધારો થાય છે. - શિક્ષકે વિદ્યાર્થીઓને તેમની આસપાસ રહેલ પવિત્ર અને ઉચ્ચ અલ્લાહના સર્જન વિષે ચિંતન-મનન કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવા જોઈએ, અને સાથે-સાથે મનુષ્ય અને અન્ય જીવો માટે આ સર્જનના ફાયદાઓનું પણ વર્ણન કરવું.
અલ્લાહ તઆલાએ કહ્યું: ﴾હે અમારા પાલનહાર! તે આ કારણ વગર નથી બનાવ્યું, તું પવિત્ર છે, બસ! અમને જહન્નમના અઝાબથી બચાવી લેં﴿. [આલિ ઇમરાન: ૧૯૧].
ખરેખર આશ્ચર્ય છે, કેવી રીતે ઇલાહની અવજ્ઞા થાય છે, **** કે ઇન્કાર કરનાર કેવી રીતે તેનો ઇન્કાર કરે છે.
અને દરેક વસ્તુમાં તેની એક નિશાની છે, ***જે પુરાવો આપી રહી છે કે તે એક જ છે.
છઠ્ઠો પાઠ [15]
[૧૫] પાઠના હેતુઓ: - વિદ્યાર્થી સમક્ષ અલ્લાહ તઆલાએ આપેલ કેટલીક નેઅમતોનું વર્ણન કરવું. - વિદ્યાર્થી તે નેઅમતો પર અલ્લાહનો શુક્ર અદા કરે.
અલ્લાહ તઆલા રોજી આપનાર છે. [૧૬]
[૧૬] શિક્ષક માટે:- - વરસાદના ફાયદાઓનું વર્ણન કરવું. - પાણી બચાવવું ખૂબ જ જરૂરી અને તેમાં બગાડ ન કરવા પર ધ્યાન દોરવું. - વિદ્યાર્થીઓનું એ વાત પર ધ્યાન દોરવું કે વધેલા ભોજનને તેની ખાસ જગ્યાએ મુકવું તે નેઅમતોનો આભાર વ્યક્ત કરવા બરાબર છે, અને નેઅમતોનો આભાર વ્યક્ત કરવાથી તેમાં વધારો થાય છે. અલ્લાહ તઆલાએ કહ્યું: ﴾... જો તમે આભાર વ્યક્ત કરશો તો હું તમને વધુ આપીશ ...﴿ [ઇબ્રાહિમ: ૭]. - વિદ્યાર્થીઓને સાંભળવા અને જોવાની શક્તિના મહાન ફાયદાઓનો અહેસાસ કરાવવો. - વિદ્યાર્થીઓને એ વાતથી જાગૃત કરવા કે અલ્લાહએ આપણને ભોજન, પીણાં, સાંભળવા અને જોવાની શક્તિ જેવી મહાન નેઅમતો પ્રદાન કરી છે, જેથી તેના દ્વારા આપણે પવિત્ર અલ્લાહનું અનુસરણ માટે શક્તિ મેળવી શકીએ.
- અલ્લાહ તે છે, જે આકાશમાંથી વરસાદ વરસાવે છે.
- અલ્લાહ જ આપણને ખવડાવે અને પીવડાવે છે.
- અલ્લાહ જ છે, જેણે આપણને સાંભળવાની અને જોવાની શક્તિ આપી છે.
સવાલો:
સ/ ૧: આપણને ખાવાનું- પીવાનું કોણ આપે છે?
સ/૨: નીચેની ખાલી જગ્યાઓ પૂર્ણ કરો:
હું જોવાની અદભુત નેઅમતથી ફાયદો મેળવું છું:. . . . . . ... . . . . . . . . . . . .
હું સંભાળવા શક્તિ દ્વારા ફાયદો મેળવું છું: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
છઠ્ઠો પાઠ [17] [૧૭] પાઠના હેતુઓ: - વિદ્યાર્થીને તે વાતનો પુરાવો આપવો કે અલ્લાહ જ રોજી આપનાર છે. - વિદ્યાર્થી અલ્લાહએ આપેલ મહાન નેઅમતો પર તેનો શુક્ર અદા કરવો જોઈએ.
અલ્લાહ જ છે, જેણે આપણને તંદુરસ્તી અને શાંતિ આપી. [૧૮] [૧૮] શિક્ષક માટે: - રોજી આપવામાં પવિત્ર અને ઉચ્ચ અલ્લાહની વિશિષ્ટતાનું વર્ણન કરવું. - પવિત્ર અલ્લાહ પાસે તંદુરસ્તી અને શાંતિ માંગવા માટે પ્રોત્સાહન આપવું. - દરેક નેઅમત પર "અલ્ હમ્દુ લિલ્લાહ" કહેવા માટે પ્રોત્સાહન આપવું. - અલ્લાહની નેઅમતોના વધુ ઉદાહરણોનો ઉલ્લેખ કરવો, કેટલાક સદાચારી પૂર્વજોએ કહ્યું: "નેઅમતોનો ઉલ્લેખ નેઅમત આપનાર બરકતવાળા અને ઉચ્ચ અલ્લાહ પ્રત્યે પ્રેમ પેદા કરે છે".
અલ્લાહ તઆલાએ કહ્યું: ﴾અલ્લાહ તઆલા તો પોતે જ દરેકને રોજી પહોંચાડે છે, શક્તિમાન અને તાકાતવર છે﴿. [અઝ્ ઝારિયાત: ૫૮].
તેથી મારા પર ફર્જ છે કે હું તે અલ્લાહનો શુક્ર અદા કરું, જેણે મને દરેક વસ્તુ આપી છે.
સવાલો:
સ/૧: આપણને દરેક વસ્તુ આપનાર કોણ છે?
સ/૨: અલ્લાહની બે નેઅમતો વર્ણન કરો?
સ/૩: નીચેની ખાલી જગ્યા પૂર્ણ કરો:
- મુસ્લિમ દરેક નેઅમતના સમયે તેના પાલનહારનો આભાર વ્યક્ત કરે છે અને કહે છે: . . . . . . . . . . . . . . . . .
- જો અલ્લાહ તઆલા જમીન પર વરસાદ ન વરસાવે તો કેવી પરિસ્થિતિ ઉભી થાય? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
- જ્યારે અલ્લાહ તઆલા ધરતી પર વરસાદ વરસાવે, ત્યારે તેની કેવી સ્થિતિ હોય છે?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
સાતમો પાઠ [૧૯] [૧૯] પાઠના હેતુઓ: - વિદ્યાર્થી ફક્ત એક અલ્લાહની જ ઈબાદત કરે, અને તેના સિવાય અન્યની ઈબાદત ન કરે. - વિદ્યાર્થી સમક્ષ ઈબાદતના કેટલાક પ્રકારો વર્ણન કરવા. - વિદ્યાર્થી એવા ગુનાહોમાં પડવાથી બચે, જે અલ્લાહને નારાજ કરે છે. - વિદ્યાર્થી ઈસ્લામ દીન પર ગર્વ અનુભવે.
હું મારા પાલનહાર અલ્લાહની ઇબાદત કરું છું [૨૦] [૨૦] શિક્ષક માટે: - એ સમજાવવું કે અલ્લાહ જ સર્જનહાર, રોજી આપનાર, જીવન આપનાર અને મૃત્યુ આપનાર છે, તેથી તે એકલો જ ઈબાદતને લાયક છે. - ઈબાદતના પ્રકારોનું વર્ણન કરવું, જેમ કે નમાઝ, રોઝા, દુઆ, કુરબાની, વગેરે. - વિદ્યાર્થીઓને નેકીના કાર્યો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવા. - અલ્લાહને નારાજ કરતા કર્મોથી બાળકોને સચેત કરવા, જે કાર્ય દ્વારા થતા હોય અથવા કે વાણી દ્વારા થતા હોય.
- હું મુસલમાન છું, હું એક જ અલ્લાહની ઈબાદત કરું છું અને તેની સાથે કોઈ બીજાની ઈબાદત કરતો નથી.
- હું મુસલમાન છું, અલ્લાહથી મોહબ્બત કરું છું અને તેની આજ્ઞાનું પાલન કરું છું.
- હું મુસલમાન છું, અલ્લાહથી ડરું છું અને તેની અવજ્ઞા નથી કરતો.
- હું મુસલમાન છું, હું ફક્ત અલ્લાહથી જ દુઆ કરું છું અને અન્ય કોઈ પાસે દુઆ માંગતો નથી.
સવાલો:
સ/૧: તે કોણ છે? જેની આપણે ઈબાદત કરીએ છીએ?
સ/ ૨: યોગ્ય શબ્દ વડે ખાલી જગ્યા પૂર્ણ કરો:
જન્નત, નમાઝ, કુર્આન, અલ્લાહ.
- મુસલમાન દુઆ કરે છે . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ફક્ત તેને જ.
- એક મુસલમાન . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . અદા કરવાની સુરક્ષા કરે છે.
- એક મુસલમાન . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ની વધુમાં વધુ તિલાવત કરે છે, જેથી તે અલ્લાહની રઝા અને . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . માં પ્રવેશ પ્રાપ્ત કરી શકે.
આઠમો પાઠ [૨૧] [૨૧]પાઠના ઉદ્દેશ્યો: - વિદ્યાર્થી સમક્ષ ઇસ્લામનો અર્થ સ્પષ્ટ કરવો. - વિદ્યાર્થી શિર્ક અને મુશરિકોથી સાવચેત રહે. - વિદ્યાર્થી મુસલમાનો સાથે પ્રેમ કરે.
હું મુસલમાન છું, મારો દીન ઇસ્લામ છે [૨૨] [૨૨] શિક્ષક માટે: - ઇસ્લામનો અર્થ સ્પષ્ટ કરવો. - આ મહાન દીનની ખૂબીઓ જણાવીને વિદ્યાર્થીઓના દિલમાં તેના પ્રત્યે પ્રેમ પેદા કરવો. - એ સ્પષ્ટ કરવું કે ઇસ્લામને મજબૂતાઈથી પકડી રાખે, તે જ જન્નત પ્રાપ્ત કરવાનો અને જહન્નમથી બચવાનો એકમાત્ર રસ્તો છે. - એ સ્પષ્ટ કરવું કે મુસલમાનો સાથે પ્રેમ રાખવો, કાફિરોથી દ્વેષ રાખવો અને તેમનું અનુકરણ ન કરવું પણ ઇસ્લામમાંથી જ છે.
અલ્લાહ તઆલાએ કહ્યું: ﴾નિંશંક અલ્લાહ તઆલાની નજીક દીન ઇસ્લામ જ છે...﴿ [આલિ ઇમરાન: ૧૯].
ઇસ્લામ: અલ્લાહની તૌહીદનો સ્વીકાર કરવો અને અલ્લાહ સમક્ષ માથું જુકાવી દેવું, આજ્ઞાકારી બની તેનો આદેશ માની લેવા અને શિર્ક અને શિર્ક કરવાવાળાઓના માર્ગથી દૂર રહેવું.
સવાલો:
પહેલા શબ્દને બીજા યોગ્ય શબ્દ સાથે જોડો:
ઇસ્લામ:
અલ્લાહ સમક્ષ માથું ઝુકાવી દેવું
શિર્કથી અને શિર્ક કરનાર લોકોથી
અને તેના આજ્ઞાકારી બની
તૌહીદ દ્વારા
વલ્ બરાઅતુ (દૂર રહેવું)
અનુસરણ કરીને.
આઠમો પાઠ [23] [૨૩] પાઠના ઉદ્દેશ્યો: - વિદ્યાર્થી સમક્ષ ઇસ્લામના પાયાનું વર્ણન કરવું. - વિદ્યાર્થી ઇસ્લામ દીન પર ગૌરવ અનુભવે. - વિદ્યાર્થી સમક્ષ સ્પષ્ટ કરે કે ઇસ્લામ સિવાય કોઈ પણ ધર્મ બાતેલ ગણાશે.
મારો દીન ઇસ્લામ છે [૨૪] [૨૪] શિક્ષક માટે: - મુઆઝ રઝી અલ્લાહુ અન્હુની હદીષનો ઉલ્લેખ કરવો, જેમાં રસૂલ ﷺ એ તેમને યમન મોકલતી વખતે આદેશ આપ્યો કે તેઓ સૌ પ્રથમ લોકોને "લા ઇલાહ ઇલ્લલ્લાહ"ની ગવાહી તરફ બોલાવે. (બુખારી ૭૩૭૨, મુસ્લિમ ૧૯). - શહાદતૈનનું મહત્વ સ્પષ્ટ કરવું, અને એ કે તેના દ્વારા જ બંદો ઇસ્લામમાં દાખલ થાય છે. - ખોટા ધર્મોના ઉદાહરણો આપવા, જેમ કે યહૂદી ધર્મ, ખ્રિસ્તી ધર્મ, મૂર્તિપૂજા વગેરે. - એ સ્પષ્ટ કરવું કે જે વ્યક્તિ ઇસ્લામ સિવાય અન્ય ધર્મ પર મૃત્યુ પામશે તો તેનું ઠેકાણું જહન્નમ હશે.
ઇસ્લામનો પાયો: ગવાહી આપવી કે અલ્લાહ સિવાય કોઈ ઇલાહ નથી, અને મુહમ્મદ ﷺ અલ્લાહના પયગંબર છે.
ઇસ્લામ સિવાય દરેક ધર્મ બાતેલ (ખોટા) છે.
અલ્લાહ તઆલાએ કહ્યું: ﴾અને જે વ્યક્તિ ઇસ્લામ વગર બીજો દીન શોધે તેનો દીન કબૂલ કરવામાં નહી આવે અને તે આખિરતમાં નુકસાન ઉઠાવનારાઓ માંથી હશે﴿. [સૂરે આલિ ઇમરાન: ૮૫].
તેથી હું મુસલમાન છું, ઇસ્લામ સિવાય અન્ય કોઈ દીનને સ્વીકારતો નથી.
સવાલો:
સ/૧: ઇસ્લામનો સિદ્ધાંત શું છે?
સ/૨: નીચે આપેલા શબ્દોમાંથી યોગ્ય શબ્દ વડે ખાલી જગ્યા પૂર્ણ કરો: (ઇસ્લામ, જહન્નમ).
- . . . . . . . . . સિવાય દરેક દીન બાતિલ છે, અને જે ઇસ્લામ સિવાય મૃત્યુ પામશે તે . . . . માં દાખલ થશે.
સ/૩: અલ્લાહ ઇસ્લામ સિવાય બીજો કોઈ દીન સ્વીકારતો નથી, તેની દલીલ જણાવો.
તે સ્થાનો સામે ખરાની (✓) નિશાની કરો, જેમાં મુસલમાન ગવાહી આપે છે:
( ) અઝાન દરમિયાન, ( ) જમતી વખતે, ( ) વઝૂ પછી, ( ) છીંક પછી.
નવમો પાઠ [૨૫] [૨૫] પાઠના હેતુઓ: - વિદ્યાર્થી સમક્ષ પયગંબર મુહમ્મદ ﷺ ના વંશનો ઉલ્લેખ કરવો. - વિદ્યાર્થી સમક્ષ એ વાતનો ઉલ્લેખ કરવો કે અલ્લાહ તઆલાએ મોહમ્મદ ﷺ ને સમગ્ર લોકો તરફ મોકલ્યા છે. - વિદ્યાર્થી સમક્ષ નબી મોહમ્મદ ﷺ ને મોકલવા પાછળની હિકમત સ્પષ્ટ કરવી.
મારા નબી મુહમ્મદ ﷺ છે [૨૬] [૨૬] શિક્ષક માટે: - અલ્લાહની પોતાના બંદાઓ પર રહેમત છે કે તેણે તેમની તરફ નબી મોહમ્મદ ﷺ ને મોકલ્યા, જે તેમને ફક્ત એક અલ્લાહની ઇબાદત તરફ બોલાવે છે. - રસૂલ ﷺ ની મહોબ્બતનો તકાઝો એ છે કે તેમના આદેશોનું પાલન કરવું અને તેમનું અનુસરણ કરવું તે બાબતનું વર્ણન. - અલ્લાહ સિવાય બીજાની ઇબાદત કરવાથી ચેતવણી. - નબી ﷺ ના નામનો ઉલ્લેખ થાય ત્યારે તેમના પર દરૂદ પઢવા માટે પ્રોત્સાહન આપવું. - રસૂલ ﷺ ના જન્મના ‘આમુલ ફીલ’ ના કિસ્સાનું યોગ્ય શૈક્ષણિક શૈલીમાં વર્ણન.
મારા નબી મુહમ્મદ બિન્ અબ્દુલ્લાહ બિન્ અબ્દુલ્ મુત્તલિબ છે.
અલ્લાહ એ તેમને દરેક લોકો માટે મોકલ્યા છે.
લોકોને ફક્ત એક અલ્લાહની ઈબાદત કરવા તરફ દઅવત આપવા માટે અલ્લાહએ તેઓને મોકલ્યા અને તેના સિવાય અન્યની ઈબાદત છોડાવી દેવા માટે મોકલ્યા હતા.
સવાલો:
મારા નબીનું નામ: . . . . . . . . .
અલ્લાહએ તેમને દરેક માટે મોકલ્યા: . . . . . . . . .
અલ્લાહએ તેમને આ દઅવત આપવા માટે મોકલ્યા: ફક્ત એક . . . . . . . . . કરવી, અને તેના સિવાય . . . . . . . . . નો છોડી દેવી.
નવમો પાઠ [૨૭] [૨૭] પાઠના ઉદ્દેશ્યો: - વિદ્યાર્થી સમક્ષ સ્પષ્ટ કરવામાં આવે કે પયગંબર ﷺ સાથે મોહબ્બતનો અર્થ તેમના આદેશોનું પાલન કરવું અને તેમનું અનુસરણ કરવાથી થાય છે. - વિદ્યાર્થી સમક્ષ સ્પષ્ટ કરવામાં આવે કે જે પયગંબર ﷺ નું અનુસરણ કરશે તે જન્નતમાં જશે, અને જે તેમની અવગણના કરશે તે જહન્નમમાં જશે. - વિદ્યાર્થી પયગંબર ﷺ એ આપેલ આદેશની વિરુદ્ધ કરવાથી સચેત કરવું.
મારા નબી મુહમ્મદ ﷺ છે[૨૮] [૨૮] શિક્ષક માટે: - પયગંબર ﷺ ના આજ્ઞાપાલન અને તેમનાથી મોહબ્બત કરવા માટે પ્રેરિત કરવા, અને તેમણે આપેલ આદેશોનો વિરોધ કરવાથી સચેત કરવા. - આ વાત તરફ ઇશારો કરવો કે જે કોઈ પયગંબર ﷺ સાથે મોહબ્બત કરશે, તે તેમની સાથે જન્નતમાં હશે, જેમ કે હદીષમાં વર્ણન છે: «વ્યક્તિ તેની સાથે હશે જેનાથી તે મોહબ્બત કરે છે». (બુખારી: ૬૧૬૯). - પયગંબર ﷺ ના કેટલાક અખ્લાક જેમ કે સત્યતા, અમાનતદારી અને માફીનું વર્ણન કરવું, અને તેમના જીવનમાંથી જીવંત ઉદાહરણો અને કિસ્સાઓ રજૂ કરવા; જેનાથી વિદ્યાર્થીઓમાં તેમના પ્રત્યે મોહબ્બત અને તેમના અનુસરણમાં વધારો થાય. - પયગંબર ﷺ ના સહાબાઓ (રિઝવાનુલ્લાહી અલૈહિમ) ની મોહબ્બત અને તેમના આજ્ઞાપાલનના કેટલાક ઉદાહરણો રજૂ કરવા.
જેણે નબી ﷺ નું અનુસરણ કર્યું તે જન્નતમાં દાખલ થશે.
જેણે પયગંબર (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ) ની અવજ્ઞા કરી, તે જહન્નમમાં જશે.
એટલા માટે, પયગંબર ﷺ થી મુહબ્બત કરવી અને તેમનું અનુસરણ કરવું મારા માટે જરૂરી છે.
સવાલો:
સ: નીચેની ખાલી જગ્યાઓ પૂર્ણ કરો:
- જેણે પયગંબર ﷺ નું અનુસરણ કર્યું તે . . . . . . . . ., અને જેણે તેમની અવજ્ઞા કરી. . . . . . . . . . .
- પયગંબર ﷺ ના ગુણો માંથી સત્યતા છે, . . . . . . . . . . . . . . ., . . . . . . . . .
- જ્યારે તમે અલ્લાહના પયગંબરનું નામ સાંભળો ત્યારે શું કહેવું?
દસમો સબક [29] [૨૯] પાઠના હેતુઓ: - વિદ્યાર્થી માટે સ્પષ્ટ કરે કે કુરઆન મજીદ અલ્લાહ તઆલાનું કલામ છે. - વિદ્યાર્થી કુરઆન મજીદનું સન્માન કરે. - વિદ્યાર્થી કુરઆન મજીદમાં આવેલા આદેશો પર અમલ કરે. - વિદ્યાર્થી કુરઆન મજીદમાં જે વસ્તુઓથી રોકવામાં આવ્યું છે તેનાથી બચે.
કુરઆન કરીમ [૩૦] [૩૦] શિક્ષક માટે: - વિદ્યાર્થીઓને અનુરૂપ શૈલીમાં પયગંબર સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ પર હિરા ગુફામાં કુરઆન કરીમ ઉતરાવના કિસ્સાનું વર્ણન કરવું. - વિદ્યાર્થીઓના દિલોમાં કુરઆન કરીમનો પ્રેમ ઉત્પન્ન કરવો. - તેમાં રહેલ ફાયદો અને સવાબના કારણે કુરઆન કરીમની તિલાવત કરવા અને તેને યાદ કરવા માટે પ્રોત્સાહન આપવું. આપ સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમએ કહ્યું: «તમારામાંથી શ્રેષ્ઠ તે વ્યક્તિ છે, જે કુરઆન શીખે અને બીજાને શીખવાડે». આ હદીષને ઈમામ બુખારી રહિમહુલ્લાહએ વર્ણન કરી છે, હદીષ નંબર. (૫૦૨૭). અને આપ સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમએ કહ્યું: «જે કોઈ અલ્લાહની કિતાબ (કુરઆન)નો એક અક્ષર પઢશે, તો તેને તેના બદલામાં એક નેકી મળશે, અને એક નેકી દસ નેકીઓ બરાબર છે. હું એમ નથી કહેતો કે ‘અલિફ-લામ-મીમ’ એક અક્ષર છે, પરંતુ ‘અલિફ’ એક અક્ષર છે, ‘લામ’ એક અક્ષર છે અને ‘મીમ’ એક અક્ષર છે». આ હદીષને ઈમામ તિર્મિઝી રહિમહુલ્લાહએ વર્ણન કરી છે, હદીષ નંબર. (૨૯૧૦). - કુરઆન કરીમનું સન્માન અને આદર કરવાની અને જ્યારે તેની તિલાવત કરવામાં આવે ત્યારે ચૂપ રહેવાની અનિવાર્યતા પર ધ્યાન દોરવવું, અને અલ્લાહ તઆલાના આ આયતને દલીલ તરીકે રજૂ કરવું: ﴾અને જ્યારે કુરઆન પઢવામાં આવે, ત્યારે તેને ધ્યાનથી સાંભળો અને ચૂપ રહો, જેથી તમારા પર દયા કરવામાં આવે﴿ [સૂરહ અલ્ અઅરાફ: ૨૦૪]. - કુરઆનના કેટલાક નામોનો ઉલ્લેખ કરવો, જેમકે: અઝ્ ઝિક્ર, અલ્ ફુરકાન અને અલ્ કિતાબ. - તેના આદેશોનું પાલન કરવા અને તેના નિષેધોથી બચવા દ્વારા કુરઆન કરીમ પર અમલ કરવા માટે પ્રોત્સાહન આપવું.
કુરઆન કરીમ અલ્લાહ તઆલાનું કલામ (વાણી) છે.
મારા માટે તેની સાથે મોહબ્બત કરવી, તેની તિલાવત કરવી અને તેના પર અમલ કરવું જરૂરી છે.
હું આયતુલ્ કુરસી યાદ કરું છું, અને તેને દરેક નમાઝ પછી અને સૂતા પહેલા પઢું છું.
સવાલો:
સ/૧: અલ્લાહ તઆલાએ પોતાના પયગંબર મુહમ્મદ ﷺ પર કઈ કિતાબ ઉતારી છે?
સ/૨: નીચેની ખાલી જગ્યામાં યોગ્ય શબ્દ ભરો:
- હું મુસલમાન છું મારી કિતાબ . . . . . . . . . . . . . . . અલ્ કરીમ.
આપ ﷺ એ કહ્યું: «તમારા માંથી સૌથી ઉત્તમ વ્યક્તિ તે છે, જે . . . . . . . . . . . . . કુરઆન અને શીખવાડે».
આ કિતાબ પહેલા સ્તરમાં "ફિક્હ 1" વિષયનો અભ્યાસ કરાવે છે, જેમાં વુઝૂ અને નમાઝ જેવા તહારતના ફિક્હના મજબૂત વિષયો અને તેના આદેશોનું વર્ણન છે. તેમજ તે વુઝૂ અને નમાઝને વ્યવહારિક રીતે અદા કરવાની પદ્ધતિ અને નમાઝને તોડવાવાળી બાબતોની સમજૂતી આપે છે. તેમજ આ કિતાબમાં, ઇસ્લામમાં તહારતનું મહત્વ અને તહારત તથા નમાઝ વિશે મુસ્લિમની જવાબદારીઓની પણ ચર્ચા કરવામાં આવી છે.
વિષય: શૈક્ષણિક અભ્યાસક્રમ, ફિકહનું ઇલ્મ (જ્ઞાન), સ્તર (પ્રથમ).
સંક્ષિપ્ત પરિચય: આ શૈક્ષણિક કન્ટેન સઉદી અરબના વિદ્યાર્થીઓ માટે નિર્ધારિત અભ્યાસક્રમને સુધારી સંક્ષિપ્ત સ્વરૂપ આપેલ છે, જેને ઘણા સ્તરોમાં વિભાજીત કરવામાં આવ્યું છે. આ કન્ટેનમાં ફિકહના જ્ઞાનનો અભ્યાસ પણ સામેલ છે, જેને બાર (૧૨) સ્તરોમાં વિભાજીત કરવામાં આવ્યો છે. પ્રથમ સ્તરમાં સામેલ સૌથી મહત્વપૂર્ણ વિષયો અને મુદ્દાઓ નીચે મુજબ છે:
૧- તહારતના અર્થનું વર્ણન, સાથે તહૂર પાણીના અર્થની સ્પષ્ટતા અને તેના ઉદાહરણોનો ઉલ્લેખ.
૨- વઝૂના તરીકાનું બયાન
૩- ઇસ્લામમાં નમાઝનો દરજ્જો, તેની શરીઅત મુજબની રીતનું વર્ણન, અને નમાઝને અમાન્ય કરનારી બાબતોનો ઉલ્લેખ.
પ્રથમ સ્તર
પ્રથમ પાઠ [1]
[૧] શિક્ષક માટે: - પાક સાફ પાણીનો અર્થ તેના ઉદાહરણો સાથે સ્પષ્ટ કરવો. - પેશાબ અને મળની જગ્યાને પથ્થરો અથવા ટીસ્યુ પેપર વડે ગંદકી દૂર કરવાનું યોગ્ય હોવાનું જણાવવું. - વિદ્યાર્થીઓને ગંદકી દૂર કરતી વખતે ડાબા હાથનો ઉપયોગ કરવા પર ભાર મુકવો. - પાકી-સફાઈ પર ભાર મુકતી કેટલીક આયતોને દલીલ તરીકે રજૂ કરવી. - ટોયલેટમાં જવાની દુઆ યાદ અપાવવી: «બિસ્મિલ્લાહિ, અલ્લાહુમ્મ ઇન્ની અઉઝુ બિક મિનલ ખુબુષી વલ ખબાઇષિ». આને બુખારીએ પોતાની સહીહમાં, કિતાબુલ વુઝૂ, બાબ: ટોયલેટમાં જતી વખતે શું કહેવું, હદીષ નં. (૧૪૨) માં રિવાયત કરી છે, અને (બિસ્મિલ્લાહ) ના વધારા માટે જુઓ: ફતહુલ બારી (૧/૨૪૪). - અને તેવી જ રીતે ટોયલેટમાંથી નીકળવાની દુઆ યાદ અપાવવી: «ગુફરાનક». આને અબૂ દાઊદે, કિતાબુત તહારહ, બાબ: જ્યારે વ્યક્તિ ટોયલેટમાંથી બહાર નીકળે તો શું કહે, હદીષ નં. (૩૦) માં રિવાયત કરી છે.
પાકી સફાઇ [2]
[2] પાઠના હેતુઓ: - વિદ્યાર્થી તે પાણીની વિશેષતા સ્પષ્ટ કરે, જેના વડે શુદ્ધિ પ્રાપ્ત કરવામાં આવે છે. - વિદ્યાર્થી સ્પષ્ટ કરે કે હાજત પૂરી કર્યા પછી શું કરવું જોઈએ. - વિદ્યાર્થી તે વસ્તુઓનો ઉલ્લેખ કરે જેમના પરથી નમાઝ વખતે નજાસત દૂર કરવી જરૂરી છે.
પાકી સફાઇ જરૂરી છે, જેનો આદેશ અલ્લાહ સુબ્હાનહુ વ તઆલાએ આપણને આપ્યો છે.
મારા પર જરૂરી છે કે હાજત પૂરી કર્યા પછી હું પેશાબ અને મળની જગ્યાને પાક પાણીથી સાફ કરું.
પવિત્રતા (પાકી)માંથી એક વુઝૂ છે, માટે નમાઝ પહેલાં પાક પાણી[3] વડે વુઝૂ કરી લેવું જોઈએ. [૩]પાક પાણી જેવું કે નહેરનું પાણી, સમુદ્રનું પાણી અને વરસાદનું પાણી.
તહારત: પાણી વડે શરીર, કપડાં અને નમાઝની જગ્યા પરથી ગંદકીને દૂર કરવી.
સવાલો:
સ ૧: (ખરા) અને (ખોટા) ની નિશાની યોગ્ય વિધાન સામે મૂકો:
( ) નમાઝ પછી વઝૂ કરવું.
( ) વઝૂ કરવું, પછી નમાઝ પઢવી.
સ. ૨: નીચે આપેલ ખાલી જગ્યા પૂર્ણ કરો:
હું વઝૂ કરું છું .......................... પાક.
સ ૩: નાપાક કપડું જેના વડે પાક થાય છે તેની નીચે લીટી દોરો:
અલ-માઅ: (પાણી)
માટી.
સ ૪: નીચેના વાક્યો લખો:
- પેશાબ અને મળની જગ્યાને પાક પાણી વડે સાફ કરવું.
- ....................................................
- ....................................................
- હું નમાઝ માટે પાક પાણીથી વઝૂ કરું છું.
- ....................................................
- ....................................................
- પાક પાણી વડે વઝૂ કર્યા વગર નમાઝ માન્ય ગણાતી નથી.
- ....................................................
- ....................................................
- નાપાક જગ્યામાં નમાઝ પઢવી ન જોઈએ.
- ....................................................
- ....................................................
- નમાઝના સમયે કપડાં, શરીર અને નમાઝની જગ્યા પરથી ગંદકીને દૂર કરવી.
- ......................................................................................................
- ......................................................................................................
બીજો પાઠ[4]
[4] શિક્ષક માટે: પાઠને સારી રીતે સમજણ પડે તે માટે નીચે મુજબની બાબતોનો સમાવેશ થાય છે:- - વિદ્યાર્થીઓને વર્ગખંડની બહાર લઈ જવા. - વિદ્યાર્થીઓ સમક્ષ વુઝૂ કરવાની રીતનું પ્રેક્ટિકલ પ્રદર્શન કરવું, જેથી તેઓ વુઝુની રીત સ્પષ્ટપણે જોઈ શકે. - પ્રદર્શન દરમિયાન શિક્ષક દ્વારા દરેક અંગની હદ અને તેને ધોવાની રીત તરફ ઇશારો કરવો. - કેટલાક વિદ્યાર્થીઓને તેમના સાથીઓ સમક્ષ વુઝૂ કરી બતાવવાની જવાબદારી સોંપવી. - શિક્ષક દ્વારા કેટલાક વિદ્યાર્થીઓને દરેક અંગમાંથી કેટલો ભાગ ધોવો અનિવાર્ય છે, તે સ્પષ્ટ કરવા માટે કહેવું. - બધા વિદ્યાર્થીઓ પાસે વુઝૂ કરાવવું, જેથી શિક્ષક ખાતરી કરી શકે કે તેઓએ તેમાં નિપુણતા મેળવી લીધી છે. - વિદ્યાર્થીઓને વુઝૂ કરવાની રીત શીખવવા બદલ શિક્ષક માટે ભવ્ય સવાબની ખુશખબરી છે, કારણ કે જેણે કોઈને જ્ઞાન શીખવ્યું, તેને તે જ્ઞાન પર અમલ કરનાર જેટલો જ સવાબ મળે છે.
વઝૂનો તરીકો
હું મનમાં વઝૂની નિયત કરું છું, પછી હું નીચે મુજબ કરું છું:
- હું કહું છું: "બિસ્મિલ્લાહ" (શરૂ કરું છું અલ્લાહના નામથી).
- હું મારી હથેળીઓ ત્રણ વખત ધોઉં છું.
- ત્રણ વખત કોગળા કરવા અને નાકમાં પાણી ચઢાવવું.
- હું મારો ચહેરો ત્રણ વખત ધોઉં છું.
- હું મારા હાથ આંગળીઓના છેડાથી કોણીઓ સુધી ત્રણ વખત ધોઉં છું.
- કાન સાથે માથાનો એકવાર મસો કરવો.
- હું પગને ઘૂંટી સુધી ત્રણ વખત ધોઉં છું.
ત્રીજો પાઠ [5]
[૫] શિક્ષક માટે: - વિદ્યાર્થીઓનું ધ્યાન એ તરફ દોરવું કે વઝૂમાં અંગને એક વાર ધોવું વાજિબ છે, અને ત્રણ વાર ધોવું ખૂબ સારું છે. - વિદ્યાર્થીઓને વઝૂ કરી લીધા પછી પઢવામાં આવતી દુઆ યાદ કરવા માટે પ્રોત્સાહન આપવું: «અશ્હદુ અલ્લા ઇલાહ ઇલ્લલ્લાહુ વહદહુ લા શરીક લહુ, વ અશ્હદુ અન્ન મુહમ્મદન્ અબ્દુહુ વ રસૂલુહ». (અહમદ (૩/૨૬૫) દ્વારા રિવાયત), અને તિર્મિઝીની રિવાયત (નં. ૫૫) માં છે કે આપ ﷺ એ ફરમાવ્યું: «જે વ્યક્તિ સારી રીતે વઝૂ કરે, પછી કહે: "અશ્હદુ અલ્લા ઇલાહ ઇલ્લલ્લાહુ વહદહુ લા શરીક લહુ, વ અશ્હદુ અન્ન મુહમ્મદન્ અબ્દુહુ વ રસૂલુહ, અલ્લાહુમ્મજ્અલ્ની મિનત્તવ્વાબીન, વજ્અલ્ની મિનલ મુતતહ્હિરીન" (હું ગવાહી આપું છું કે અલ્લાહ સિવાય કોઈ સાચો ઇલાહ નથી, તે એકલો જ છે, તેનો કોઈ ભાગીદાર નથી, અને હું ગવાહી આપું છું કે મુહમ્મદ ﷺ તેના બંદા અને રસૂલ છે. હે અલ્લાહ! મને ખૂબ તૌબા કરનારાઓમાંથી બનાવી દે અને મને ખૂબ પાક-સાફ રહેનારાઓમાંથી બનાવી દે), તો તેના માટે જન્નતના આઠેય દરવાજા ખોલી દેવામાં આવે છે, તે જ્યાંથી ઈચ્છે પ્રવેશ કરી શકે છે». - વિદ્યાર્થીઓને પાણીની નેઅમતની વિપુલતાં વર્ણન કરવા અને તેમાં ઇસરાફ (વધુ પડતો ઉપયોગ) ન કરવા માટે તાકીદ કરવી.
વુઝૂનો પ્રેક્ટિકલ તરીકો [૬]
[6] પાઠના ઉદ્દેશ્યો: - વિદ્યાર્થી જે પાણીથી વઝૂ કરશે તેની શ્રેષ્ઠતા વર્ણન કરી શકે. - વિદ્યાર્થી નિય્યતનું સ્થાન નક્કી કરી શકે. - વિદ્યાર્થી સાચી રીતે વઝૂ કરી શકે.
સવાલો:
સ ૧: વુઝુના અંગોને યોગ્ય નંબર મૂકીને ક્રમમાં ગોઠવો.
ચહેરો ધોવો
હું કોગળા કરું છું અને નાક સાફ કરું છું.
મારા બંને પગ ઘૂંટી સુધી ધોવા.
હું મારા કાન સાથે મારા માથાનો મસહ કરું છું.
મારા બંને હાથ કોળી સુધી ધોવા.
મારા બંને હાથ ધોવા
સ. ૨ નીચેના વાક્યો લખો:
- વુઝુની શરૂઆતમાં હું કહું છું: બિસ્મિલ્લાહ.
- ....................................................
- ....................................................
- હું પાક પાણીથી વઝૂ કરું છું.
- ....................................................
-....................................................
- વુઝૂ કરતી વખતે ક્રમનો ખ્યાલ રાખું છું.
- ....................................................
- ....................................................
- હું વઝૂના અંગોનો કોઇ પણ ભાગ કોરો રહેવા દઇશ નહીં.
અલ્લાહના નામથી, જે અત્યંત કૃપાળુ અને દયાળુ છે.
- ....................................................
હે મારા દીકરા, વઝૂ કર અને નમાઝ માટે ઊભો થા *** અને તારા પાલનહાર માટે નમાઝ પઢ, તું તેની પ્રસન્નતા પ્રાપ્ત કરીશ.
જો અલ્લાહ કોઈ મુસલમાનથી રાજી થઈ જાય, તો તેને જીવનભર સુખ મળશે.
વઝૂ કર્યા પછી હું આ દુઆ પઢું છું:
«અશ્હદુ અલ્લા ઇલાહ ઇલ્લલ્લાહુ વહદહુ લા શરીક લહુ, વ અશ્હદુ અન્ન મુહમ્મદન્ અબ્દુહુ વ રસૂલુહ» અને હું ગવાહી આપું છું કે અલ્લાહ સિવાય કોઈ ઈબાદતને લાયક નથી, તે એકલો છે, તેનો કોઈ ભાગીદાર નથી, અને એ પણ સાક્ષી આપું છું કે મુહમ્મદ ﷺ અલ્લાહના બંદા અને તેના રસૂલ છે.
ચોથો પાઠ [7]
[૭] શિક્ષક માટે: - ઇસ્લામના પાંચ સિદ્ધાંતો છે, તેની સ્પષ્ટતા કરવી. - નમાઝની સંખ્યા પાંચ છે અને સવાબમાં પચાસ બરાબર છે તેની સ્પષ્ટતા કરવી. જુઓ: સહીહ બુખારી (કિતાબુસ-સલાત) હદીષ નંબર (૩૪૯). - વિદ્યાર્થીઓને સમયસર નમાઝની પાબંદી કરવા માટે પ્રેરણા આપવી; કારણકે તે ઇસ્લામનો સિદ્ધાંત છે, તે જન્નતમાં પ્રવેશનું કારણ છે, અને તેને છોડી દેવાથી જહન્નમમાં પ્રવેશના કારણોમાંથી એક કારણ છે, બુરૈદહ રદિઅલ્લાહુ અન્હુથી રિવાયત છે કે રસૂલુલ્લાહ ﷺ એ ફરમાવ્યું: “અમારી અને તેમની (કાફિરોની) વચ્ચેનો કરાર નમાઝ છે, તો જે વ્યક્તિએ તેને છોડી દે તેણે કુફ્ર કર્યું”. તિર્મિઝી, અબવાબુલ ઈમાન, બાબ: મા જાઅ ફી તરકિસ-સલાત, હદીષ નંબર (૨૬૨૧).
ફર્ઝ નમાઝો [8]
[8] પાઠના હેતુઓ: - વિદ્યાર્થીએ ઇસ્લામમાં નમાઝનું સ્થાન સ્પષ્ટ કરવું જોઈએ- વિદ્યાર્થી દિવસ અને રાતની ફરજ નમાઝો જણાવે.- વિદ્યાર્થી દરેક નમાઝની રકઅતોની સંખ્યા નક્કી કરે.
નમાઝ શહાદતૈન પછી ઇસ્લામનો બીજો સિદ્ધાંત છે.
દિવસ અને રાતમાં પાંચ નમાઝો ફર્ઝ છે, અને તે આ પ્રમાણે છે:
ફજર --- (બે રકઅત) ૨
ઝોહર --- (ચાર રકઅત) 4
અસર --- (ચાર રકઅત) ૪
મગરિબ --- (ત્રણ રકઅત) ૩
ઈશા --- (ચાર રકઅત) 4
સવાલો:
પ્રશ્ન ૧: ઇસ્લામના બાકીના સિદ્ધાંતો પૂર્ણ કરો:
બન્ને ગવાહી – ............................. – ઝકાત - રોઝા - હજ.
સવાલ ૨: દિવસની શરૂઆતથી ફર્ઝ નમાઝોનો ક્રમ જણાવો:
ઈશા
ઝોહર
મગરિબ
અસર
ફજર
સ: ૩ દરેક નમાઝને તેની રકઅતોની સંખ્યા સાથે જોડો:
ફજર
ઝોહર
અસર
મગરિબ
ઈશા
સ ૪: પેન વડે સાચો જવાબ જોડો:
હું દરરોજ આ નમાઝથી શરૂઆત કરું છું:
ઝોહર
ફજર
સવાલ ૫: ચાર રકઅતવાળી નમાઝો પસંદ કરો:
ફજર
ઝોહર
અસર
મગરિબ
ઈશા
સ: ૬: ત્રણ રકઅત વાળી નમાઝ પર ગોળ કરો:
ફજર
ઝોહર
અસર
મગરિબ
ઈશા
પ્રશ્ન ૭: દિવસ દરમિયાન પઢવામાં આવતી નમાઝોને પેન વડે જોડો:
મગરિબ
ઝોહર
અસર
ઈશા
ફજર
સ૮: રાત્રે પઢવામાં આવતી નમાઝો પસંદ કરો:
મગરિબ
ઝોહર
અસર
ઈશા
ફજર
સ ૯: નીચેના વાક્યો લખો:
હું નમાઝને તેના સમયથી મોડી પઢતો નથી.
- ....................................................
- ....................................................
- નમાઝની હિફાજત કરવી જન્નતમાં પ્રવેશ મેળવવાનું એક સ્ત્રોત છે.
- ....................................................
-....................................................
- હું જ્યારે મસ્જિદમાં નમાઝ પઢું, ત્યારે નમાઝની સંપૂર્ણ પદ્ધતિમાં ઈમામનું અનુસરણ કરું છું.
- ....................................................
- ....................................................
પાંચમો પાઠ [૯] [૧૦].
[9] શિક્ષક માટે: પાઠની સમજૂતીમાં નીચેની બાબતોનો સમાવેશ થાય છે:- - શિક્ષકે વિદ્યાર્થીઓને નમાઝ પઢવાની જગ્યા (મુસલ્લા) પર લઈ જવા. - વિદ્યાર્થીઓની સામે પ્રેક્ટીકલ રીતે નમાઝ પઢી બતાવીન્ને દરેક રુક્નની રીત તથા તેમાં શું પઢવામાં આવે છે તે સમજાવવું. - શિક્ષકે કેટલાક વિદ્યાર્થીઓને તેમના મિત્રો સામે નમાઝ પઢવા માટે કહેવું, અને તેમની ભૂલો સુધારવી. - વિદ્યાર્થીઓ બરાબર સમજી જાય ત્યાં સુધી શિક્ષકે નમાઝની પ્રેક્ટિકલ રીત વારંવાર બતાવવી. - બધા વિદ્યાર્થીઓ પાસે નમાઝની પ્રેક્ટિકલ પદ્ધતિ કરાવવી, જેથી શિક્ષકને તેમના દ્વારા સારી રીતે નમાઝ અદા કરવાની ખાતરી થઈ જાય. અને શિક્ષકે (આ કાર્ય પર) મહાન સવાબની ખુશખબરી આપવી; કારણ કે જે કોઈ ઇલ્મ શીખવે છે, તેને તે ઇલ્મ પર અમલ કરનારના બરાબર સવાબ મળે છે. [૧૦]- સ્પષ્ટતા: ૧- સિજદાના સાત અંગો: કપાળ અને નાક, બંને હથેળીઓ, બંને ઘૂંટણો, બંને પગની આંગળીઓ. ૨- પહેલા અને છેલ્લા તશહ્હુદમાં બેસવાની રીત. - વિદ્યાર્થીઓને ધ્યાન દોરવું કે (સુબ્હાન રબ્બીયલ અઝીમ) અને (સુબ્હાન રબ્બીયલ અઅલા) ત્રણ વાર પઢવું સુન્નત છે, અને તે સંપૂર્ણતાનો સ્તર છે. - નબી મુહમ્મદ ﷺ ની નમાઝની રીતનું વર્ણન, જે આમિર બિન સઅદ પોતાના પિતાથી રિવાયત કરે છે કે, તેમણે કહ્યું: «હું અલ્લાહના રસૂલ ﷺ ને પોતાની જમણી અને ડાબી બાજુ સલામ ફેરવતા જોતો હતો, ત્યાં સુધી કે હું તેમના ગાલની સફેદી જોઈ લેતો હતો». રવાહ મુસ્લિમ (૫૮૨).
નમાઝનો તરીકો [૧૧]
[11] પાઠના ઉદ્દેશ્યો: - વિદ્યાર્થી નમાઝ અને તેના સિદ્ધાંતો તેમજ જરૂરી બાબતોને પૂર્ણ કરતા સાચી રીતે અદા કરે. - વિદ્યાર્થી તકબીરે તહરિમામાં બંને હાથ ઉઠાવવાની રીત સ્પષ્ટ કરે. - વિદ્યાર્થી રુકૂઅ અને સજદામાં પઢવામાં આવતી બાબતો વચ્ચેનો તફાવત પારખે.
તમે કેવી રીતે નમાઝ પઢો?
૧- કિબલા તરફ મોઢું કરું છું.
૨- તકબીરે તેહરીમા કહો, એમ કહીને: અલ્લાહુ અકબર કહેવું.
(અલ્લાહુ અકબર), નજર મારા સિજદાની જગ્યાએ રાખવી.
૩- સૂરે ફાતિહા પઢવી, પછી કુરઆન મજીદ માંથી જે કંઇ યાદ હોય તે પઢવું.
૪- "અલ્લાહુ અકબર" કહી રુકૂઅ કરીશ, અને રુકૂઅમાં કહીશ:
(સુબ્હાન રબ્બીયલ અઝીમ) ત્રણ વખત.
૫- રુકૂઅ માંથી ઊભા થવું, અને કહેવું:
("સમિઅલ્લાહુ લિમન હમિદહ, રબ્બના વ લકલ હમ્દ" (અલ્લાહએ સાંભળ્યું, જેણે તેની પ્રસંશા કરી, હે અમારા રબ, અને તારા માટે જ બધી પ્રસંશા છે)).
૬. હું અલ્લાહુ અકબર કહીશ અને સિજદો કરીશ, અને સિજદામાં કહીશ:
સુબ્હાન રબ્બીયલ અઅલા (મારો પાલનહાર પાક છે અને બુલંદ છે.) ત્રણ વખત.
૭. (અલ્લાહુ અકબર) કહેતા સીધા થવું.
અને બન્ને સિજદાની વચ્ચે કહેવું:
રબ્બિગ્ ફિર્લી રબ્બિગ્ ફિર્લી (હે મારા પાલનહાર ! મને માફ કરી દે, હે મારા પાલનહાર ! મને માફ કરી દે).
૮- (અલ્લાહુ અકબર) કહી બીજો સિજદો કરું છું.
અને સિજદામાં (સુબ્હાન રબ્બિયલ્ અઅલા) ત્રણ વખત કહેવું.
૯- બીજી રકઅત માટે ઊભો થતી વખતે હું કહું છું:
(અલ્લાહુ અકબર), અને તેને પહેલી રકઅત જેવી જ અદા કરું છું.
૧૦- બીજી રકઅત પછી પહેલા તશહ્હુદમાં બેસુંવુ.
૧૧- હું મારી બાકીની નમાઝમાં તે જ બધું કરું છું જે મેં પહેલાની બે રકઅતોમાં કર્યું હતું [૧૨]. ૧૨. છેલ્લી બે રકઅતમાં ફક્ત સૂરે ફાતિહા જ પઢવી.
૧૨. હું મારી નમાઝના અંતમાં બેસીને છેલ્લા તશહ્હુદ[૧૩] પઢું છું, નબી ﷺ પર દરૂદ પઢું છું, ત્યારબાદ મારી જમણી અને ડાબી તરફ સલામ ફેરવી કહું છું: (અસ્સલામુઅલય્કુમ્ વરહ્મતુલ્લાહ). [૧૩] બે રકઅતવાળી નમાઝમાં ફક્ત એક જ તશહ્હુદ હોય છે.
સવાલો:
સ ૧: સાચો જવાબ પસંદ કરો:
અ- નમાઝમાં મારી નજર આ તરફ રાખીશ:
છત, આકાશ
દીવાલ
સિજદાની જગ્યા.
બ- રુકૂઅમાં આ દુઆ પઢવી:
""સુબ્હાન રબ્બિયલ્ અઝીમ" (મારો પાલનહાર ઘણો જ બુલંદ છે)".
""સુબ્હાન રબ્બિયલ્ અઅલા" (મારો પાલનહાર ઘણો જ બુલંદ છે)."
જ- રુકૂઅમાં હું મારા બંને હાથ રાખું છું:
મારા બંને ઘૂંટણો પર
મારી બન્ને પિંડલીઓ
સ ૨: કૉલમ (અ) ની વાક્યોને કૉલમ (બ) માંથી યોગ્ય ઈબારત સાથે જોડો:
કોલમ (અ)
સિજદામાં આ દુઆ પઢવી:
રુકૂઅમાં આ દુઆ પઢવી:
બન્ને સિજદાની વચ્ચે કહેવું:
રુકૂઅ માંથી ઊભા થતી વખતે કહે:
કોલમ (બ)
""સુબ્હાન રબ્બિયલ્ અઝીમ" (મારો પાલનહાર ઘણો જ બુલંદ છે)"
"સુબ્હાન રબ્બિયલ્ અઅલા" (મારો પાલનહાર ઘણો જ બુલંદ છે)
""સમિઅલ્લાહુ લિમન હમિદહ" (અલ્લાહ એ સાંભળ્યું, જેણે તેની પ્રસંશા કરી)."
"રબ્બિગ્ ફિર્લી" (હે મારા પાલનહાર ! તું મને માફ કરી દે)
""અલ્લાહુ અકબર" (અલ્લાહ સૌથી મોટો છે)"
સ. ૩: ખાલી જગ્યા પૂર્ણ કરો:
હું આ શબ્દો કહેતા નમાઝ માંથી સલામ ફેરવું છું: અસ્ સલામ ....................................
સ ૪: નીચે આપેલું વાક્ય લખો.
- બાકીની રકઅતો પણ પહેલી રકઅત પ્રમાણે જ અદા કરું છું.
- ....................................................
- ....................................................
છઠ્ઠો પાઠ [14]
[૧૪] શિક્ષક માટે: - તશહ્હુદ માટે આંગળી ઉઠાવવાની રીતની સ્પષ્ટતા: જમણા હાથની છેલ્લી બન્ને આંગળીઓને વાળી લેવી, અને અંગુઠા તેમજ વચ્ચેની આંગળીના છેડાને ભેગા કરી કડી જેવો આકાર બનાવવો, અને શહાદતની આંગળી વડે ઈશારો કરવો. - વિદ્યાર્થીઓ માટે યોગ્ય શૈલીમાં તશહ્હુદના શબ્દોની સ્પષ્ટતા કરવી. - આ વાતનું વર્ણન કરવું કે બે રકઅત વાળી નમાઝમાં ફક્ત એક જ તશહ્હુદ હોય છે, ત્રણ અને ચાર રકઅત વાળી નમાઝથી વિપરીત.
તશહ્હુદ [૧૫]
[15]પાઠના ઉદ્દેશ્યો: - વિદ્યાર્થી નમાઝમાં તશહ્હુદનું સ્થાન નક્કી કરે. - વિદ્યાર્થી તશહ્હુદ મોઢે કરે. - વિદ્યાર્થી તશહ્હુદની સાચી રીતે બેસે.
અત્ તહિય્યાતુ લિલ્લાહિ વસ્સલ્વાતુ વત્ તય્યિબાતુ દરેક પ્રકારની ઇબાદતો અને પવિત્ર વસ્તુઓ અલ્લાહ માટે છે,
અસ્સલામુઅલય્ક અય્યુહન્ નબિય્યુ વરહ્મતુલ્લાહિ વબરકાતુહુ,
અસ્સલામુઅલય્ના વઅલા ઈબાદિલ્લાહિસ્ સોલિહીન,
અશહદુ અલ્લા ઇલાહ ઇલ્લલ્લાહ, વઅશહદુ અન્ન મુહમ્મદન્ અબ્દુહુ વ રસુલુહ હું ગવાહી આપું છું કે અલ્લાહ સિવાય કોઈ ઈબાદતને લાયક નથી, અને હું ગવાહી આપું છું કે મુહમ્મદ ﷺ અલ્લાહના બંદા અને તેના રસૂલ છે).
તશહ્હુદ ક્યારે પઢવુ જોઈએ?
નમાઝની બીજી રકઅત પછી પઢવામાં આવે તેને પહેલો તશહ્હુદ અને નમાઝની છેલ્લી રકઅતમાં પઢવામાં આવે તેને છેલ્લો તશહ્હુદ કહેવામાં આવે છે.
સવાલો :
સ ૧: નીચેના શબ્દો વડે ખાલી જગ્યા પૂરો:
(ત્રીજી - અંતિમ - પહેલી).
- પ્રથમ તશહ્હુદ રકઅત પછી પઢવામાં આવે છે .............................
- છેલ્લા તશહ્હુદ રકઅત પછી પઢવામાં આવે છે ...........................
સ ૨: જે નમાઝોમાં બે તશહ્હુદ હોય તેમને એક જૂથમાં, અને જેમાં ફક્ત એક જ તશહ્હુદ હોય તેમને બીજા જૂથમાં વર્ગીકૃત કરો.
બે તશહ્હુદ --- એક તશહ્હુદ
ઇશાની નમાઝ
અસરની નમાઝ
મગરિબની નમાઝ
ફજરની નમાઝ
ઝોહરની નમાઝ
સ.૩ નીચેના વાક્યો લખો:
- નમાઝના તમામ કાર્યોમાં ઈમામનું અનુસરણ કરવું.
- ....................................................
- ....................................................
- નમાઝ શરૂ કરતી વખતે તકબીરે તહરીમા (અલ્લાહુ અકબર) કહેવુ
- ....................................................
- ....................................................
સાતમો પાઠ [૧૬]
[૧૬] શિક્ષક માટે: - નમાઝને પ્રેક્ટિકલ કરી અભ્યાસ કરાવવો, અને તેમાં તશહ્હુદ અને નબી મુહમ્મદ ﷺ પર દરૂદ પઢવાના સ્થાનની સ્પષ્ટતા કરવી. - જ્યારે પણ નબી મુહમ્મદ ﷺનું નામ લેવામાં આવે અથવા સાંભળવામાં આવે ત્યારે તેમના પર દરૂદ પઢવા માટે વિદ્યાર્થીઓને પ્રોત્સાહિત કરવા, અને તેનો સવાબ જણાવવો, જેવું કે આપ ﷺ એ ફરમાવ્યું: «જે કોઈ મારા પર એક વખત દરૂદ મોકલશે, અલ્લાહ તેના પર દસ રહમતો મોકલશે, તેના દસ ગુનાહ માફ કરી દેવામાં આવશે, અને તેના દસ દરજ્જાઓ બુલંદ કરવામાં આવશે». આ હદીષ નસાઈએ રિવાયત કરી છે (૧૨૯૭).
નબી મુહમ્મદ ﷺ પર દરૂદ પઢવું [૧૭]
[17] પાઠના હેતુઓ: - વિદ્યાર્થી નબી ﷺ પર પઢવામાં આવતું દરૂદ યાદ કરે. - વિદ્યાર્થી નમાઝમાં નબી ﷺ પર દરૂદ પઢવાના સ્થાનને જણાવે. - વિદ્યાર્થી પહેલા તશહ્હુદની બેઠક અને અંતિમ તશહ્હુદની બેઠક વચ્ચેનો તફાવત અમલી રીતે સ્પષ્ટ કરે.
નબી મુહમ્મદ ﷺ પર દરૂદ આ છે:
("અલ્લાહુમ્મ સલ્લી અલા મુહમ્મદિવ વઅલા આલિ મુહમ્મદ, કમા સલ્લયતા અલા ઈબ્રાહીમ વઅલા આલિ ઈબ્રાહીમ ઇન્નક હમીદુમ્ મજીદ, અલ્લાહુમ્મ બારિક અલા મુહમ્મદિવ વઅલા આલિ મુહમ્મદ, કમા બારક્તા અલા ઈબ્રાહીમ વઅલા આલિ ઈબ્રાહીમ ઇન્નક હમીદુમ્ મજીદ" (હે અલ્લાહ! મુહમ્મદ અને તેમના પરિવાર પર તે જ પ્રમાણે પોતાની કૃપા ઉતાર, જે પ્રમાણે તે ઈબ્રાહીમ અને તેમના પરિવાર પર પોતાની કૃપા ઉતારી, ખરેખર તું પ્રસંશાને પાત્ર અને સન્માનીય છે, હે અલ્લાહ! મુહમ્મદ અને તેમના પરિવાર પર તે જ પ્રમાણે બરકતો ઉતાર જે પ્રમાણે તે ઈબ્રાહીમ અને તેમના પરિવાર સંતાન પર બરકતો ઉતારી, ખરેખર તું પ્રસંશાને પાત્ર અને સન્માનીય છે))
ક્યારે પઢવી?
છેલ્લા તશહ્હુદ પઢયા પછી, અને સલામ પહેલાં, નબી ﷺ પર દરૂદ પઢવામાં આવે છે.
સવાલો:
સ: ૧ નીચેની ખાલી જગ્યાઓ પૂરો:
("અલ્લાહુમ્મ સલ્લી અલા મુહમ્મદિવ વઅલા આલિ મુહમ્મદ, કમા સલ્લયતા અલા ....................... વઅલા આલિ ....................... ઇન્નક હમીદુમ્ મજીદ, અલ્લાહુમ્મ બારિક અલા મુહમ્મદિવ વઅલા આલિ ....................... કમા બારક્તા અલા ઈબ્રાહીમ વઅલા આલિ ઈબ્રાહીમ, ઇન્નક હમીદુમ્ મજીદ" (હે અલ્લાહ! મુહમ્મદ અને તેમની સંતાન પર રહેમતો નાઝિલ કર, જેવી રીતે તે ....................... અને ....................... ની સંતાન પર રહેમતો નાઝિલ કરી, ખરેખર તું વખાણને લાયક અને બુઝુર્ગીવાળો છું, હે અલ્લાહ! મુહમ્મદ અને તેમની સંતાન ....................... પર બરકતો નાઝિલ કર, જેવી રીતે તે ઈબ્રાહીમ અને તેમની સંતાન પર બરકતો નાઝિલ કરી, ખરેખર તું વખાણને લાયક અને બુઝુર્ગીવાળો છું).)
સ. ૨ પાઠમાં વર્ણન થયેલ બે પયગંબરોના નામ જણાવો?
....................... અને .......................
સ. ૩: નીચે આપેલા વાક્યો માંથી સાચા જવાબ પર ગોળ કરો:
નબી ﷺ પર દરૂદ પઢવું:
અ- પહેલી રકઅત પછી. બ- અંતિમ તશહ્હુદ પછી.
આઠમો પાઠ [૧૮]
[૧૮] શિક્ષકે વિદ્યાર્થીઓ માટે નીચેની બાબતો સ્પષ્ટ કરવી:- નમાઝના મહાન દરજ્જાને કારણે તેને અદા કરતી વખતે દિલની હાજરી (ખુશૂઅ) નો અર્થ.- 'નમાઝને અમાન્ય કરનારી બાબતો' શબ્દસમૂહનો અર્થ, અને વઝૂ તૂટી જવાનો અર્થ.- વધુ પડતી હરકતના ઉદાહરણો.
નમાઝને બાતેલ (નષ્ટ) કરી દેનારી બાબતો [૧૯]
[૧૯]પાઠના ઉદ્દેશ્યો: – વિદ્યાર્થી નમાઝને અમાન્ય કરે એવી કેટલીક બાબતોનો ઉલ્લેખ કરે.- વિદ્યાર્થી વઝૂના તૂટવા અને નમાઝના અમાન્ય થવા વચ્ચે સંબંધ સ્થાપિત કરે.- વિદ્યાર્થી નમાઝને અમાન્ય કરનારી બાબતોથી બચે.
નમાઝને બાતેલ કરવાવાળી બાબતોમાંથી:
૧- ખાવું. ૨- પીવું. ૩- બોલવું.
૪- હસવું. ૫- પેશાબ, હાજત અથવા હવાથી વુઝૂનું તૂટવું. ૬- વધારે હરકત કરવી.
સવાલો:
સ ૧: વિદ્યાર્થીએ નમાઝ પઢી, અને તેના મોઢામાં મીઠાઈનો ટુકડો હતો જે તેણે ખાઈ લીધો, તો શું તેની નમાઝ સહીહ છે? અને શા માટે?
સ ૨: ( ખાવું - પેશાબ - સંડાસ – હવા નીકળવી ).
નીચેની ખાલી જગ્યામાં સાચો જવાબ લખો:
વુઝૂ ....................... અથવા ....................... અથવા ....................... ના કારણે બાતેલ થઈ જાય છે.
સ.૩: એવો આકાર પસંદ કરો જેમાં નમાઝને બાતેલ કરવાવાળી બાબતોમાંથી કોઈ એક હોય:
હસવું.
આંખો બંધ કરવી.
છીંક.
વાર્તાલાપ
ખાવું.
તનફ્ફુસ (શ્વાસ લેવો)
પીવું.
સ ૪: નીચેના શબ્દો લખો:
- નમાઝને બાતેલ કરવાવાળી બાબતોમાંથી કોઈ બાબત ન કરવી.
-....................................................
-....................................................
- જો મારી ફર્ઝ નમાઝ, નમાઝને અમાન્ય કરનારી કોઈ બાબત વડે અમાન્ય થઈ જાય, તો મારે તેને ફરીથી પઢવી જરૂરી છે.
-....................................................
-....................................................
- હું નમાઝ માટે પાક થઈને હાજર થાઉં છું.
-....................................................
-....................................................
Related books
All books
ઇસ્લામ89 ભાષાઓઇસ્લામ
(શરૂ કરું છું) અલ્લાહના નામથી, જે અત્યંત કૃપાળુ અને દયાળુ છે. શું તમે ક્યારેય પોતાને સવાલ કર્યો છે: કે આ આકાશો, ધરતી અને તે બન્ને વચ્ચેના મહાન સર્જનને કોણે પેદા કર્યું? તેમાં આ સચોટ અને વિસ્તૃત વયસ્થા કોણે બનાવી?
નમાઝનો તરીકો: (શોર્ટ વિડ્યો કલીપ)86 ભાષાઓનમાઝનો તરીકો: (શોર્ટ વિડ્યો કલીપ)
નમાઝ પઢવાનો એક સંક્ષિપ્ત પ્રાયોગિક નમૂનો, જેથી આપણે મન લગાવી અલ્લાહની ઇબાદત કરીએ, અને આપણી નમાઝ તેના સિદ્ધાંતો અને શરતો મુજબ પૂર્ણ થાય. નમાઝનો તરીકો જ્યારે આપણે નમાઝનો ઇરાદો કરીએ, તો આપણા માટે હદષે અસ્ગર (નાની ગંદકી) અને હદષે અકબર (મોટી ગંદકી) થી પાક થવું જરૂરી છે. અને આપણા સતરને ઢાંકી સાફ કપડાંમાં નમાઝ અદા કરીએ. અને આપણું શરીર અને આપણી નમાઝની જગ્યા નાપાકીથી પાક હોય. આપણે કિબલા તરફ મોઢું કરીએ સૂત્રા તરફ નમાઝ પઢવી મુસ્તહબ છે.
સુખી જીવન માટે કેટલાક લાભદાયક ઉપાયો85 ભાષાઓસુખી જીવન માટે કેટલાક લાભદાયક ઉપાયો
શૈખ અબ્દુર રહમાન બિન નાસિર અસ્ સઅદી રહિમહુલ્લાહની કિતાબ (સુખી જીવન માટે લાભદાયક ઉપાયો) ઠોસ ઇમાન સુધી પહોંચવા તેમજ વાંચકને નેક અમલ કરવા, અલ્લાહનો ઝિક્ર કરવા, સંતુષ્ટિ તેમજ અલ્લાહની નેઅમતો પર ચિંતન મનન કરવા, ઉપકાર, તવક્કુલ, સબર અને નેઅમતોની કદર કરવા તરફ સુંદર તરીકાથી માર્ગદર્શન આપે છે, તમારા હાથમાં જે કિતાબ છે, તેમાં એવા સુચનો વર્ણન કરવામાં આવ્યા છે, જેના દ્વારા જીવનમાં આવતા ઉતાર-ચઢાવમાં ઓન એક વ્યક્તિ શાંતિમય જીવન પસાર કરી શકે છે અને તે ખુશનસીબ બની રહે.
الإسلام دين رب العالمين