«اگر مردی درحالیکه در «عدن ابین» است، قصد انحراف [و گناه] در آن [حرم] را داشته باشد، هرآینه خداوند عذابی دردناک به او می‌چشاند».
از عبدالله بن مسعود رضی‌الله‌عنه به صورت مرفوع [از پیامبر] روایت است:
دربارهٔ این سخن خداوند عز و جل: {وَمَنْ يُرِدْ فِيهِ بِإِلْحَادٍ بِظُلْمٍ نُذِقْهُ مِنْ عَذَابٍ أَلِيمٍ} (و هر کس در آن [سرزمین حرام] از روی ستم، قصد انحراف [از حق] کند، از عذابی دردناک به او می‌چشانیم) [حج: ۲۵]، فرمودند: «لَوْ أَنَّ رَجُلًا هَمَّ فِيهِ بِإِلْحَادٍ وَهُوَ بِعَدَنِ أَبْيَنَ لَأَذَاقَهُ اللَّهُ عَذَابًا أَلِيمًا» یعنی: «اگر مردی درحالیکه در «عدن ابین» است، قصد انحراف [و گناه] در آن [حرم] را داشته باشد، هرآینه خداوند عذابی دردناک به او می‌چشاند».
فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ: {وَمَنْ يُرِدْ فِيهِ بِإِلْحَادٍ بِظُلْمٍ نُذِقْهُ مِنْ عَذَابٍ أَلِيمٍ} [الحج: 25] قَالَ: «لَوْ أَنَّ رَجُلًا هَمَّ فِيهِ بِإِلْحَادٍ وَهُوَ بِعَدَنِ أَبْيَنَ لَأَذَاقَهُ اللَّهُ عَذَابًا أَلِيمًا».
عبدالله بن مسعود رضی الله عنه دربارهٔ این سخن خداوند عز و جل: {وَمَنْ يُرِدْ فِيهِ بِإِلْحَادٍ بِظُلْمٍ نُذِقْهُ مِنْ عَذَابٍ أَلِيمٍ} (و هر کس در آن [سرزمین حرام] از روی ستم، قصد انحراف [از حق] کند، از عذابی دردناک به او می‌چشانیم) [حج: ۲۵]، گفته است: اگر هر یک از مردم با خود نیت و عزم کند که در حرم مکه عمل بدی انجام دهد که با آن، آنچه را خداوند حرام کرده، حلال شمارد، چه با زبان باشد یا کشتن عمدی، این ظلم است. و هرچند این عزم در شهر عدن در یمن باشد، او سزاوار است که خداوند به خاطر آن، عذابی دردناک به او برساند، حتی اگر آن را انجام نداده باشد. پس در این مورد، عزم کردن [بر گناه] کافی است.
بیان ویژگی خاص حرم و بزرگداشت آن.
شیخ سعدی گفته است: و در این آیهٔ کریمه، وجوب احترام به حرم و شدت بزرگداشت آن، و هشدار نسبت به قصد گناه در آن و انجام آن [آمده است].
ضحاک گفته است: همانا مردی در سرزمینی دیگر قصد گناه در مکه را می‌کند، پس آن [گناه] بر او نوشته می‌شود، درحالیکه هنوز آن را انجام نداده است.
1012.
597).
بیشتر (5)
مُسنَد احمد (7/ 155) (4071).
المستدرك على الصحيحين للحاكم (2/ 420) (3461).
إرشاد الساري لشرح صحيح البخاري (10/ 52).
جامع العلوم والحكم (2/ 327).
النهاية في غريب الحديث والأثر ( ص 829.