پیش از فتنههایی مانند تکههای شب تاریک، به انجام اعمال بشتابید
از ابوهریره ـ رضی الله عنه ـ روایت است که پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرمودند:
«بَادِرُوا بِالْأَعْمَالِ فِتَنًا كَقِطَعِ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ، يُصْبِحُ الرَّجُلُ مُؤْمِنًا وَيُمْسِي كَافِرًا، أَوْ يُمْسِي مُؤْمِنًا وَيُصْبِحُ كَافِرًا، يَبِيعُ دِينَهُ بِعَرَضٍ مِنَ الدُّنْيَا»: «پیش از فتنههایی مانند تکههای شب تاریک، به انجام اعمال بشتابید [آنگاه که] شخص درحالی شب را به صبح میرساند که مؤمن است و هنگام شام کافر میشود، یا صبح را درحالیکه مؤمن است به شام میرساند و صبح کافر میشود؛ دینش را در برابر کالایی از دنیا میفروشد».
«بَادِرُوا بِالْأَعْمَالِ فِتَنًا كَقِطَعِ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ، يُصْبِحُ الرَّجُلُ مُؤْمِنًا وَيُمْسِي كَافِرًا، أَوْ يُمْسِي مُؤْمِنًا وَيُصْبِحُ كَافِرًا، يَبِيعُ دِينَهُ بِعَرَضٍ مِنَ الدُّنْيَا».
پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ مؤمن را به شتاب در انجام اعمال صالح و بیشتر انجام دادن کارهای نیک تشویق میکند پیش از آنکه با روی آوردن فتنهها و شبهاتی که مانع انجام اعمال نیک شده و از آنها بازمیدارند، انجام آنها ناممکن شود. فتنههایی که مانند تکههای شب تاریک است و حق و باطل در آنها آمخیته میشود و تشخیص آنها از یکدیگر برای مردم دشوار میشود و لغزش انسان به جایی میرسد که صبح مؤمن است و به وقت شام کافر میشود، یا هنگام شام مؤمن است و صبح کافر میشود. دینش را برای کالایی از دنیای فانی ترک میکند.
وجوب تمسک به دین و شتاب در انجام کارهای نیک پیش از آنکه موانعی در مسیر آن ایجاد شود.
اشاره به پی در پی بودن فتنههای آخر الزمان، چنانکه هرگاه فتنهای به پایان رسد، فتنهای دیگر در پی آن میآید.
اگر دین انسان سست شود و در برابر امور دنیوی مانند مال یا هر چیز دنیوی دیگری از آن کوتاه آمده و تنازل کند، همین سبب انحراف و ترک دین و همراه شدن با فتنهها خواهد شد.
این حدیث دال بر آن است که اعمال نیک سبب نجات از فتنهها هستند.
فتنهها بر دو نوع است: فتنهٔ شُبهات که درمانش علم است و فتنهٔ شهوات که درمانش ایمان و صبر است.
حدیث مذکور به این مهم اشاره دارد که هرکس عملش کم باشد، فتنه سریعتر گریبان او را خواهد گرفت و آنکه اعمال نیکش بسیار است، نباید به اعمال خود مغرور شود، بلکه باید بر آن بیفزاید.
بیشتر (7)
صحیح مسلم (1/ 110) (118).
بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين.
لسليم الهلالي (1/ 169).
شرح رياض الصالحين.
لابن عثيمين (2/ 16).
نزهة المتقين شرح رياض الصالحين.
لمجموعة من الباحثين (1/ 122).
استناد شده در کتابها
3 کتابهابیشتر (3)
- الخطب المنبريةموسوعة الخطب المنبرية (القسم الأول)«إِنَّهَا فِتَنٌ كَقِطَعِ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ، يُصْبِحُ الرَّجُلُ مُؤْمِنًا وَيُمْسِي كَافِرًا، وَيُمْسِي مُؤْمِنًا وَيُصْبِحُ كَافِرًا، يَبِيعُ دِينَهُ بِعَرَضٍ مِنَ الدُّنْيَا»
- مادة العقيدة الإسلامية(بادروا بالأعمال فتنًا كقطع الليل المظلم؛ يصبح الرجل مؤمنًا ويمسي كافرًا، أو يمسي مؤمنًا ويصبح كافرًا، يبيع دينه بعرض من الدُّنيا )[119]
- مجموعة زاد التربية الإسلامية (4)التربية الإسلامية 4«بادِرُوا بِالأَعْمالِ فِتَنًا كَقِطَعِ اللَّيْلِ المُظْلِمِ، يُصْبِحُ الرَّجُلُ مُؤْمنًا وَيُمْسِي كافِرًا، أَوْ يُمْسِي مُؤْمنًا وَيُصْبِحُ كافِرًا، يَبِيعُ دِينَهُ بِعَرَضٍ منَ الدُّنْيا».