Àlsìlàamàtɛ̀rɛ bara hàliita kulu Nɔ̀rukpɛ ŋmɛnɛ adiini nɔ̀

Àlsìlàamàtɛ̀rɛ bara hàliita kulu Nɔrukpɛ ŋmɛnɛ àdiini nɔ̀

Beiyo ŋmɛnɛ Igbɛ ká ǎ latìyo nna Àdiini Senni Tɛyo Bɔ̀nŋɔ̀tɛ̀rɛ Kǎba Jìnjire nna Andebi Jìnjire ŋmɛnɛ

Nna Irikpɛ Māa, Kpei Ká À Sisibi mãyoo hàliitayo kulu marguyo , Kpei Ká À Sisibi mãyoo fisɔwyo nna ciminɔɔkpɛɛyo

Mɛi nɔ̀ n Nɔrukpɛ ?

Gonoyo kuna ŋmɛnɛ hãyo ká à bayoo bisayo nɔ̀ ya ; nŋa yǎ binɛ bara hãyo ká à tùtuyo beiyo bara tilasì bɔ̀rɔ ga .

Iri Nɔrukpɛ yǎ nà samayo nna ganna haliita, nŋa À nà hari zumanī kìtɛ zǎ sama, ka tuuri hinzeyo nna tuuriyo káa kitɛ nna hari di, domi ǹ mà bara iriyo nna hundekòniyo sɛ ŋmǎari ká iri bo gu iri bɔ̀ŋɔɔyo ŋmaaraī nnā .

Nŋa yǎ nà iri haliita ka iri bàabɛ̀yo halitta, ka hai kulu halitta, Nŋa yǎ nà ciini nna záari tɛ, Nŋa yǎ nà ciini ci jibiri nna hinanzobu wakati, ka záari ci mɛɛ ŋmǎari nna hunayo hayà cèejiyo wakati ,

Nŋa yǎ nà weenu nna handu nna handóriyayo nna tèekuyo baananī iri sɛ, ka hundekòniyo baanani iri sɛ nŋa irii ŋmaa ǹ kuna kó hànfàani nna ̧ǹ wàayo nna ǹ kùurùyo .

Irikpɛ Ká Ǎ Beeriyo cì : {Lalle nɔ̀ ká noo Nɔrukpɛ nɔ̀ Irikpɛ Ká À nà samayo nna ganna hàlitta jìbìrì idu bìnni , ka du ka tɛkɛ ka beeri À Gado ga. Nŋa yǎ nàm ciinii zaari daabu ko gu à gana karigayo bɔnŋɔ, nŋa À nà weenu nna hàndu nna hàndòoriyayo haliita ka nàm ň baaniyo ko gonoyo À fòoroyo bɔnŋɔ. Wà bei ká hàliitayo nna fòoroyo bara À Fɔlɔnku ŋmɛnɛ nɔ̀, Irikpɛ ŋmɛnɛ àlheiri mutu ka bara tùutuuma, hàliita kulu Nɔrukpɛ nɔ̀ ya} [Al-a'raaf: 54].

Ifɔyo yáa bara hàliita kulu Nɔrukpɛ ŋmɛnɛ sifayo ?

Nɔrukpɛ nɔ̀ Warka À nà hàliitayo kulu hàliita, Nŋa yǎ binɛ gu ǹ siriyanī kó kpee nnā cimi nna siriya dɔ, Nŋa yǎ hàliitayo kulu ŋmɛnɛ àlǎamariyo dirani, Nŋa yǎ gu ǹ nɔ hunayo hayà kulu, Nŋa yǎ haika à gono duuniya kuna nna haika à gono laahara kuna kulu mɛ̀iyo, nŋa hai kulu bara À ŋmɛnɛ mallàka nɔ̀, nŋa À kpèitɛ̀rɛ bàasi haika à cìnnì kulu bara mallàkàntɛ À Sɛ nɔ̀,

Nŋa nɔ̀ Kpei Ká ǎ hunayo ka su ba bu, À binɛ suu jìbìrì, Nŋa nɔ̀ Kpei Ká Ǎ kɛiyo nna À Bɔŋɔɔ, Ká hùndèkòni kuluu kɛiyo nɔ̀ À fòoro bɔnŋɔ, Nŋa nɔ̀ Kpei Ká À Sisibi nna À Beiyo nà hai kulu faafu, nŋa hai fɔ suu tukuyo À sɛ ganna kuna bère sama kuna

Hai fɔ ná bara zàŋa Àla, nŋa Nŋa nɔ̀ Kpei Ká Ǎ mãa kó diya , nŋa À gono À samayo bɔnŋɔ nɔ̀ kó wàdaatayo ka su gu À hàliitayo bukaata, nŋa hàliitayo kulu du kó gu À bukaata nɔ̀, À Kpèitɛ̀rɛ suu huro ka gono À hàliitayo gáayo kuna, ya nɔ̀ binɛ À hàliitayo ba àfɔ suu huro ka gono À Kpèitɛ̀rɛ Bɔŋɔɔ kuna, Ǎ Gɛiyo kó Beeriyo kó mɔɔruyo nna zàŋa ya ,

Nɔrukpɛ nɔ̀ Warka À nà ànduniya hɔ̀nnɛ̀ntɛ wɔ̀ hàliita ka margu nna à hàyàyo jìsiyo yaasiyo káayo ň sawayo ka suu tunu ǹ jìsiyo yaasi di bɔnŋɔ , jìsiyo yaasi di bara bɔ̀rɔ nna hundèkòni cìnniyo gáayo ciniyo yaasi dɔ kàmmɛ nɔ̀, dě binɛ ànduniya kuna haliitayo káayo ǹ gu iri kɔɔliyo jìsiyo yaasi zǎ weenu nna hàndòoriyayo nna ànduniya di ŋmɛnɛ dumburɛ cìnniyo dɔ kàmmɛ nɔ̀ .

Nŋa lalle hai kulu ká ň bɔ̀ɔta ká à ná ci À Kpèitɛ̀rɛ suu hànfàani fɔ mallakayo bère cuuta fɔ (gɛ̌iyo) à bɔ̀ŋɔɔ sɛ, tɔ, nŋa mɛtɛ hàyà zàŋa yaa tɛ kó hànfàani kanāayo mallakayo warka à gu à bɔ̀ɔta sɛ, aw cuuta gɛ̌iyo ka mɔɔrani nna àla ?!

Irikpɛ Ká Ǎ Gɛiyo kó Beeriyo cɛrɛ sinna wece fɔ À mallaka kuna aw À hàliitayo kuna aw À bɛ̀rɛ bɛrɛyo kuna aw bɔ̀ɔta ŋmaayo À sɛ kuna, ya nɔ̀ À binɛ sinna kōo, À binɛ sinna wēi, Irikpɛ Ká Ǎ Beeriyo cì : {Kpei Ká Nŋa yaa bara samayo nna gannā Hàlìitàpkɛ haliitayo ká á tàka ná jina ka gono. Mɛtɛ ǎ tɛ ka tɛ̀ À ʼn gonna kōo beesinka À sinna wēi , Nŋa yǎ dù ka hai kulu hàliita kó bara hai kulu Bèikpɛ 101} [Al-anaam : 101].

Nŋa Kpei Ká Ǎ Beeriyo cì Andebi Ĩisaa senni bɔnŋɔ (yèenaayo nna lǎkali kaniyo mà tɔ à ga) : Irikpɛ dɔ Ĩsaa sasawani bara nɔ̀ zàŋa Àadam, À nà à hàliita nɔ̀ nna lǎabu ka du ka cì à sɛ : cí , nŋa à binɛ ci 59 Zǎ n Nɔrukpɛ dɔ nɔ̀ cimi di hunu , à sɛ , su kǎ gono sikakpɛɛyo kuna 60} [Aal-Imraan : 59-60], Nŋa À Kpèitɛ̀rɛ cì : {Saa ká Irikpɛ cì : nii Ĩisaa Maryama kōo, nii yaa cì bòroo sɛ wà Irikpɛ nàm ka hɛi nna a nyaa cí irikpɛ hinka ? Se Ĩisa mà cì : gɛiyoo tàbbatayo N ga , à suu hìmaayo a 'n haifɔ ká à ná bara cimi cì (bòroo sɛ) , dě a dom nà zàŋa ya cì, lalle nɔ̀ ká N dom bó gonna à beiyo, N haika à gono a kusùmà kuna bei, nŋa hɛi dù ka suu haika à gono N Kusùmà kuna bei, lalle Nii nɔ̀ Kpei Ká N Mutu ka bara hàyà tùkùntɛyo Bèikpɛ 116 À ná cì ǹ sɛ fàase haika N nà a fòoro nnā ká nŋa nɔ̀ : wà bɔ̀ɔta ŋmaa Irikpɛ Ká Nŋa nɔ̀ a Nɔrukpɛ nna noo bɔŋɔɔ Nɔrukpɛ sɛ, nŋa a dom bara n ga sěda saa ká a ná fefēi kó gonoyo ǹ kuna. Saa ká N nà a gonoyo ǹ kuna zaka beenanī (ka bisa nna hɛi bɔnŋɔ dɔ nna a hunde), Nii yaa gɔngɔ̀rɔ̀ ka bara ǹ Cɛ̀rimàkpɛ, Nii yaa binɛ bara hai kulu pai ŋmɛnɛ Sědàkpɛ 117} [Al-Maaidah : 116 - 117].

Ifɔ yaa bara iri Nɔrukpɛ haci iri ga ?

À haci ká À gonna bòroo kulu ga nɔ̀ ǹ mǒ bɔ̀ɔta ŋmaa À sɛ À Fɔlɔnku ka suu wece tɛ À sɛ, nŋa nɔ̀ ǹ mà suu bɔ̀ɔta ŋmaa haifɔ ŋmàanì sɛ À bàasi , bɔ̀ɔta ŋmaayo di kuna, ǹ binɛ mà suu haifɔ margu nna Àla, dě bɔrɔ , dě tonni , dě isā , dě haifɔ ká à sinna hunde, dě hàndòoriya, dě haifɔ ŋmaanì, ǹ de mǒ bɔ̀ɔta ŋmaayo di fisɔu nna Irikpɛ Fɔlɔnku Ká Nŋa nɔ̀ hàliita kulu Nɔrukpɛ.

Ifɔ yǎ bara bòroo haci ǹ Nɔrukpɛ ga ?

Bòroo haci Irikpɛ ga nɔ̀ ká dě ǹ nà bɔ̀ɔta ŋmaa À sɛ À 'n su warka à ná wece tɛ À sɛ nɔ àzaaba, À 'n yei ka hunayo hɛnnɔ ci ǹ sɛ sauci, hunayo hɛnnɔ ká à ba ci sǎbu lǎkali kaniyo nna yardayo duuniya kuna mà tɛ̀ ǹ sɛ, fuu kɔ̀kɔ̀rɔ̀ nŋa kuna À mà ǹ dàm àljanna ká à kuna niima gɔngɔ̀rɔ̀ntɛ nna gɔngɔ̀rɔ̀yo hunayo kuna yǎ gono. Dě binɛ ǹ nà À sǎbo ka honŋu À fòoro ganayo ka wece tɛ À sɛ ni, se À mà ǹ hunayo ci ǹ sɛ bɔnŋɔfute nna gaabɛ ŋmɛnɛ bá ň tamaayo ká ǹ gono bɔnkaani nna hinanzobu kuna, laahara kuna À 'n du ka ǹ dàm nìnɛ̀ ká ǹ suu hùnu à kuna, ka dù kó gonna àzaaba gɔngɔ̀rɔ̀ntɛ à kuna nna gɔngɔ̀rɔ̀yo kó gono .

Ifɔ nɔ̀ iri gonoyo ŋmɛnɛ guuri ? Nŋa ifɔ gànna ǹ nà iri hàliita ?

Iri Nɔrukpɛ Jìrìmàntɛ Gòmìni tùutuumakpɛ nà iri nɔ lǎabaari ká Nŋa nà iri hàliita nɔ̀ guuri jìrìmàntɛ fɔ gànna, nŋa nɔ̀ iri 'n bɔ̀ɔta ŋmaa À sɛ À Bɔnŋɔ fɔ, ka suu wece tɛ À sɛ, {A ná alzemyo nna boroo haliita fàase ǹ mà bɔ̀ɔta ŋmaa A sɛ gànna} [Az-zaariyaat : 56] , Nŋa À nà iri tɛ̀kɛ ganna hunaniyo nna ihɛnnɔ nna hinsayo jɛrɛu. Warka à nà bɔ̀ɔta ŋmaa haifɔ ká à ná ci à Nɔrukpɛ nna à Hàlìitàkpɛ sɛ , à kpɛ ná guuri ká gànna ǹ nà à hàliita bei nɔ̀ ya, à binɛ ná tunu nna tilasì ká à gono à ga à Hàlìitàkpɛ dɔ kàmmɛ nɔ̀ ya, warka à binɛ nà barna tɛ ganna kuna, à kpɛ ná jɛrɛu káa ǹ nà à tɛ̀kɛ bei nɔ̀ ya.

Mɔ̀ɔfɔ̀ yaasi nɔ̀ iri gu iri Nɔrukpɛ bɔ̀ɔta ?

Iri Nɔrukpɛ Ká Ǎ Bayo kó Bara Jirima Bèeri Kulu Tìkìkpɛ ná iri hàliita ka iri nàm kɔ̀ɔnu, À binɛ ná iri hunayo jisi kɔ̀ɔnu bɔnŋɔ, À de nà dìyàyo fisɔu boroo kuna nɔ̀ ka ǹ sàmma ǹ bòroo ga, dìyàyo káayo boroo kuna ǹ tàbiyayo yǎ kùbeyo ka bisa , nŋa ǹ kùsùmàyoo hɛ̀nnɛ̀yo ka bisa, nŋa ǹ bìnɛ̀yoo gɛiyo ka bisa, à sɛ nɔ̀ À nà dìyàtɛ̀rɛɛyo zumani ǹ ga, ka hai kulu ká à bara bòroo ga tilàsì ǹ mà à bei Irikpɛ Ká À Bayo nna À Jirimaa Beeriyo ka tɔ tìkì senni kuna, nna boroo turaniyo cìyaama kɛiyo hɛnɛ senni kuna, hɛnɛ ká à bara gbei kabuyo nna banayo hɛnɛ,

Nŋa dìyàyo di nà ǹ bòroo ciba mɔ̀ɔ ká yaasi ǹ bo gu ǹ Nɔrukpɛ bɔ̀ɔta, nŋa ǹ nà bɔ̀ɔta ŋmaayo yaasiyo kpàarɛ̀ tɛ̀ ǹ sɛ nn ǹ wakatiyo nna ǹ bànayo duuniya nna laahara kuna, nŋa ǹ nà hei tɛ̀ ǹ sɛ nna haika ǹ Nɔrukpɛ haramtaawa ǹ ga zǎ ŋmaariyo nna hamyo hàyàyo nna wèiyo dɔɔyo kàmmɛ, nŋa ǹ nà ǹ siriya ka kpee nnā tabiya hɛ̀nnɔyo ga, ka honŋū ǹ sɛ tàbiya mɛ̀ɛrɔyo.

Àdiini fɔ̀ yǎ bara tàntɛ iri Nɔrukpɛ Ká À Bayo nna À Jirimaa Beeriyo ka tɔ tìkì kulu dɔ ?

Àdiini ká à bara tàntɛ Irikpɛ dɔ nɔ̀ àlsìlàamàtɛ̀rɛ, nŋa nɔ̀ àdiini ká Andebiyo kulu tɔyanī, Irikpɛ binɛ suu àdiini fɔ ŋmàanī tà cìyaama kɛiyo hɛnɛ dě à ná ci àla , {Nŋa warka à nà àdiini fɔ ŋmàanī gana ká à ná ci àlsìlàamàtɛ̀rɛ ǹ su ba tà à sɛ, laahara kuna à' n dù ka kpee kó gono hàsàaràntɛyo kuna 85} [Aal-Imraan : 85], Àdiini kulu ká bòroo ba kɔtɔ ká à ná ci àlsìlàamàtɛ̀rɛ bara àdiini kɔ̀nu nɔ̀, à binɛ su ba à kpɛ hànfàani, à mosom bǒ bara à sɛ bɔnŋɔfute nɔ̀ duuniya nna laahara kuna.

Haifɔ̀yo yǎ bara àdiini (àlsìlàamàtɛ̀rɛ) di kɔsɛyo nna à ziigoyo ?

Àdiini di Irikpɛ nà à ci sauci À tǎmyo sɛ nɔ̀, à ziigoyo kuna warka à bayoo bìsayo nɔ̀ n mà cimi nɔ̀ Irikpɛ sɛ Ká Nŋa nɔ̀ Nɔrukpɛ ka bara Irikpɛ ka yei ka bara Warka Ǎ himaayo nna ǹ mà bɔ̀ɔta ŋmaa À sɛ, nna n mà cimi nɔ À màlaayikayo nna À Tilayo nna À Dìyàyo nna Hanu kɔkɔ̀rɔ̀ sɛ, nna n mà cimi nɔ haika Irikpɛ jìsì (kàdara) sɛ. Dě ya, n mó sěda ká kpei fɔ si ká ǎ himaayo ǹ mà bɔ̀ɔta fàasede Irikpɛ, nŋa Muhammadu bara Irikpɛ dìyà nɔ̀, n mó jingari kɛiyanī deidei, n mó zàkāa kǎ dě nɔru ká zàkāa kǎayo à kuna bara tilasì gono n dɔ, n mó mɛ̀ɛhɔu handu mɛ̀ɛhɔu tɛ , mɛ̀ɛhɔu ká à bara nɔ̀ hàndu fɔ jiiri kuna, n mà haji tɛ Irikpɛ sɛ ka kpee fuu jìrìmàntɛ ká à gɛi ka gɛi gonoyo kuna ká Andebi Ibrahima (yèenaayo mà tɔ à ga) cini à Nɔrukpɛ fòoro bɔnŋɔ, dě n gonna nŋa di gaabi ,

Nna n mà yei ka mɔɔrū nna haifɔ kulu ká Irikpɛ haramtaawa n ga zǎ wece tɛyo (Irikpɛ sɛ) nna hunde kǎyo nna zìna nna haraamun nɔru ŋmaayo, nna nyaa nna bàabɛ̀ sàaboyo, nna baji hamyo, n mà dù ka tɔ lǎkali kaniyo ga nna bɔnkaani nna bāa dǔri duuniya kuna, saadi cìyaama kɛiyo hɛnɛ Irikpɛ mà n gomini hunayo hɛnnɔ kaanɔ gɔngɔ̀rɔ̀ntɛ nna gɔngɔ̀rɔ̀yo ka gono àljanna kuna .

Aayara Àlsìlàamàtɛ̀rɛ bara bɔ̀rɔ̀ zàmāa fɔyo dě binɛ bɔ̀rɔ dimi fɔ tìkì ŋmɛnɛ nɔ̀ ?

Àlsìlàamàtɛ̀rɛ bara nɔ̀ Irikpɛ ŋmɛnɛ àdiini ká à gono bɔ̀rɔ̀ kulu sɛ, à kuna bɔ̀rɔ̀ fɔ suu bìsayo à hansìnɛ̀ fàase nna Irikpɛ hàmbùre nna gbei hɛnnɔ, à kuna bòroo bara sawayo nna cɛrɛ nɔ̀, { Iri ná n sàmma faase boroo kulu pɛi ga n mǒ bara làabaari kàanɔ nɔɔpkɛ gargàdikpɛ} [Sabai : 28].

Mɛtɛ bòroo ba tɛ ka dìyàyo ŋmɛnɛ cimi bei (fɔ̌yo nna saabuyo nna yeenaayo mà tɔ ǹ ga) ?

Bòroo ba dìyàyo cimi bei nɔ̀ nna hini tùutuuma, ǹ kuna nɔ̀ ká :

Cimi nna siriya ká ň kà nnāa bara ká lǎkaliyo nna halìitatɛ̀rɛ bànìkònīyo gu à tàyo nɔ̀, lǎkaliyo mó gu à bòoriyo sědayo, nŋa warkáayo ǹ ná bara dìyàyo suu kàna haika ǹ kàna di taka .

Haika dìyàyo kàna kuna nɔ̀ bòroo ŋmɛnɛ àdiiniyo nna ǹ dùuniya bòoriyo gono , nna ǹ ŋmɛnɛ àlǎmariyo kɛiyo deidei nna ǹ mɔ̀ɔfèerɛ ciniyo, nna ǹ ŋmɛnɛ àdiiniyo nna ǹ lǎkaliyo nna ǹ nɔruyo nna ǹ bɔ̀rɔ̀tɛ̀rɛɛyo cɛrimayo gono .

Dìyàyo di (yèenaayo mà tɔ ǹ ga) suu bàna fɔ cèeji boroo ga ǹ ŋmɛnɛ ǹ cìbayo alheeri nna siriya hìnì ŋmɛnɛ, ǹ de gu ǹ bàna cɛrɛ hanŋa yeeni ǹ Nɔrukpɛ dɔ nɔ̀ .

Haika diyàyo di kànāa bara cimi nɔ̀ (ka bara) nàanɛ̀ntɛ ká à suu margu nna sika fɔ, ǹ suu cɛ̀rɛ kàkaw ǹ binɛ su bìrìji, nŋa andebi kuluu andebiyo káayo ǹ jina ǹ sɛ cimmanī nɔ̀ , kó cɛ̀ kó kpee nnā haika dɔ nŋayo bɔŋɔɔ dom cɛ ka kpee nnā tàka .

Irikpɛ cin dìyàyo (yèenayo mà tɔ ǹ ga) gā nna sěda bàtùmɛ̀ kpàarɛ ŋmɛnɛyo nɔ̀ nna hàyà lìzàntɛyo káayo hàliitayoo mɔ̀nŋɔ ǹ tàka tɛyo (mùnjizayo) káayo Irikpɛ cin ka ǹ diranī ǹ kàmmɛ̀yo kuna; domi nŋayo di mà bara cimi ŋmɛnɛ sědayo ká lalle ǹ bara dìyàyo nɔ̀ zǎ Irikpɛ dɔ. Nŋa andebiyo ŋmɛnɛ hàyàyo káayo hàliitayoo mɔ̀nŋɔ ǹ tàka tɛyo kuna warka à bayoo bisayo nɔ̀ andebi kɔ̀kɔ̀rɔ̀ Muhammad (Irikpɛ mà à fɔ̌ ka à saabu ka à yeenanī) ŋmɛnɛ munjiza ká nŋa nɔ àl-kùrani jìrìmàntɛ .

Ifɔ nɔ̀ Àl-Kuraani jìrìmántɛ ?

Àl-Kùranī jìrìmàntɛ nɔ̀ hàliita kulu Nɔrukpɛ tila, nŋa à bara Irikpɛ mɛɛcìnɛ̀ nɔ̀ ká malaayika Jibriilu (Yèenaayo mà tɔ à ga) zùmmu nnā kitɛ dìyà Muhammadu (Irikpɛ mà à fɔ̌ ka à saabu ka à yeenanī) sɛ, à kuna haika Irikpɛ nà à beiyo ci tilasì bòroo ga Irikpɛ senni kuna nna À malaayikayo nna À tilayo nna À dìyàyo nna hanu kɔkɔ̀rɔ̀ nna haika Irikpɛ jìsi ká à' n tɛ (kàdara) à ŋmɛnɛ ihɛnnɔ nna à ŋmɛnɛ ilaalɔ kulu yǎ gono ,

Nŋa à kuna bɔ̀ɔta ŋmaayo tilasì ŋmɛnɛyo kpɛ̌nɛ gono, nna hàraamun hàyàyo káayo hei tɛyo nna ǹla bara tilasì , nna dàa hɛnnɔyo nna imɛɛrɔyo senni, nna hai kulu ká ǎ latìyo nna bòroo ŋmɛnɛ àdiini nna ǹ duuniya nna ǹ laahara hunayo ŋmɛnɛ àlǎmariyo. Nŋa à bara tila fɔ nɔ̀ ká ǎ hàliitayo mɔnŋɔyanīyo ká Irikpɛ nà saara ŋmaarɛ nnā bòroo ga ká ǹ mà kàna à tàka nŋa ǹ ná hini , saara ŋmaarɛyo di binɛɛ cinniyo kó gonoyo hali hɔ̃ ka kpee hali cìyaama kɛiyo hɛnɛ, ǹ binɛ su ba kǎ hini ka zaŋa ya tɛ , {Cì: «Bá dě boroo nna alzemyo kumma ǹ mà kàna Àl-Kùrani wɔ̀ tàka, ǹ suu hini ka kàna à tàka bá à bara ká ǹ margu kó cɛ̀rɛ gā zàŋa ya tɛyo gurùje kuna» 88} [Al-Israai : 88] . Nŋa ǎ cɛrimayo nɔ̀ kó gono nna cinɛ̀ ká à zùmmu nnā hali cìyaama kɛiyo hɛnɛ, ibii bá àfɔ ná zobu à kuna, ya nɔ̀ ǹ ná senni gure bá àfɔ baaru à kuna .

Ifɔ yǎ bara buyo banna turani nna gbei kabuyo ŋmɛnɛ cimmani hàyà ?

N sin ka diya gannā ká ǎ bùyo ká hunayo si à ga (nŋa haifɔ suu zèì à ga kɔ̀ɔgiri wakati) dě hari zummu à ga, cìfɔ à 'n duwaa hunayo ka nàm dùmani kulu ma zèì à ga kó bòori ba ? Lalle Warka à nà ganna di hunanii hini ka bùkooyo hunani, Lalle Warka À nà bɔ̀rɔ hàliita nna manɛi nna hari baanɔ mɔnŋɔntɛ yǎ hini ka à turani à buyo banna ka à yèeti ka hunani cee hinkàntɛ cìyaama kɛiyo hɛnɛ ka à gbei kabu à sɛ ka à báná tɛ à sɛ bana tɔntɛ, dě (à gbei bara) ihɛnnɔ nɔ̀ (se à bana mà bara) ihɛnnɔ nɔ̀ ya, dě binɛ (à gbei bara) ilaalɔ nɔ̀ (se à bana mà bara) ilaalɔ nɔ̀ ya, Warka À nà samayo nna ganna nna hàndòoriyayo haliita yǎ hini ka yaara ka bɔ̀rɔ hàliita; domi Warka À de hini ka hàyà ká à bayoo bìsayo, nŋa nɔ̀ samayo nna ganna, hàliita, sika si ká Nŋa yǎ hini ka hàyà ká à cɛ̀ɛnɛ̀yoo bìsayo, nŋa nɔ̀ bɔ̀rɔ, haliita .

Ifɔ yǎa gono cìyaama kɛiyo hɛnɛ ?

Iri Nɔrukpɛ Ká Ǎ Bayo kó Bara Jirima Bèeri Kulu Tìkìkpɛ ba haliitayo turani zǎ ǹ sàarɛ̄yo kuna nɔ̀, à banna À mà ǹ gbeiyo káayo ǹ tɛ kabu ǹ sɛ. Warka à nà cimi nɔ ka dìyàyo cimmannī se À mà à dàm Àljanna ká kuna hunayo hɛnnɔ kaanɔ gɔngɔ̀rɔ̀ntɛ ká à bayo zaka suu gaaru bɔ̀rɔ làsabu kuna gono, warka nŋa ceferì se À mà à dàm nìnɛ̀ ká kuna àzaaba gɔngɔ̀rɔ̀ntɛ ká bɔ̀rɔ suu hini ká à zaka làsabu gono. Dě bɔ̀rɔ binɛ huro àljanna au nìnɛ̀ à suu taba ka bu, à de bó gɔngɔ̀rɔ̀yo kó bara gɔngɔ̀rɔ̀ntɛ hunayo hɛnnɔ kaanɔ di kuna nɔ̀ au àzaaba di kuna nɔ̀ .