“เมื่อลูกหลานของอาดัมได้เสียชีวิต การงานของเขาจะถูกตัดขาดลงยกเว้นเพียงสามประการคือ การบริจาคทานที่ถาวร ความรู้ที่ยังประโยชน์ หรือบุตรที่ดีขอดุอาอ์ให้กับเขา”
จากท่านอบูฮุร็อยเราะฮ์ เราะฎิยัลลอฮุอันฮุ กล่าวว่า: ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม กล่าวว่า:
“เมื่อลูกหลานของอาดัมได้เสียชีวิต การงานของเขาจะถูกตัดขาดลงยกเว้นเพียงสามประการคือ การบริจาคทานที่ถาวร ความรู้ที่ยังประโยชน์ หรือบุตรที่ดีขอดุอาอ์ให้กับเขา”
«إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ: إِلَّا مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ».
ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม บอกว่างานของผู้ตายสิ้นสุดลงเมื่อเขาเสียชีวิต ดังนั้นเขาจะไม่ได้รับความดีหลังจากการตายของเขา เว้นแต่ในสามสิ่งนี้: ประการแรก: การบริจาคที่ผลบุญของมันยังคงไหลเวียนและต่อเนื่อง ไม่ขาดสาย เช่น การบริจาคที่ดินหรือทรัพย์สินให้เป็นวะกัฟ การสร้างมัสยิด การขุดบ่อน้ำ และอื่น ๆ ประการที่สอง: ความรู้ที่ผู้คนได้ประโยชน์จากมัน เช่น การเขียนตำราทางวิชาการ หรือการสอนบุคคลหนึ่ง ซึ่งหลังจากการเสียชีวิตของผู้สอน บุคคลนั้นยังคงเผยแพร่ความรู้นั้นต่อไป ประการที่สาม: ลูกที่ดีและมีศรัทธาที่ขอดุอาอ์แก่พ่อแม่ของเขา
บรรดานักวิชาการมีมติเป็นเอกฉันท์ว่า ในบรรดาผลบุญที่จะเกิดขึ้นแก่บุคคลหลังจากการตายของเขานั้นได้แก่การบริจาคที่ยังคงสืบต่อ ความรู้ที่เป็นประโยชน์ และการวิงวอน และในหะดีษ อื่น ๆ ยังกล่าวถึงการทำฮัจญ์ด้วย
ทั้งสามสิ่งนี้ถูกกล่าวถึงโดยเฉพาะในหะดีษนี้: เพราะสิ่งเหล่านี้เป็นรากฐานแห่งความดี และเป็นสิ่งที่ผู้มีคุณธรรมส่วนใหญ่ต้องการให้คงอยู่ต่อไปหลังจากที่พวกเขาจากไป
ความรู้ทุกอย่างที่เป็นประโยชน์จะได้รับผลบุญ แต่ที่สำคัญและจุดสูงสุดคือ ความรู้เกี่ยวกับบทบัญญัติและศาสตร์ที่สนับสนุนความรู้นั้น
จาก 3 สิ่งข้างต้นความรู้คือสิ่งที่มีประโยชน์มากที่สุด ด้วยเหตุผลที่ว่า เพราะความรู้ที่ได้รับจะนำไปสู่ประโยชน์ต่อผู้ที่เรียนรู้ ความรู้ยังช่วยรักษาศาสนา และมีประโยชน์ต่อมนุษย์ทั่วไป ความรู้คือสิ่งที่กว้างขวางและครอบคลุมกว่า เพราะมีโอกาศศึกษาความรู้ของท่านไม่ว่าตอนที่ท่านมีชีวิตและหลังจากเสียชีวิตไป"
ส่งเสริมการอบรมเลี้ยงดูลูกให้เป็นคนมีคุณธรรม เพราะพวกเขาคือคนที่ทำประโยชน์ให้กับพ่อแม่ในชีวิตหลังความตาย และข้อดีอย่างหนึ่งของพวกเขาก็คือการขอดุอาอ์แก่พ่อแม่
การส่งเสริมการทำดีต่อบิดามารดาภายหลังการเสียชีวิตของท่านทั้งสอง อันเป็นความดีรูปแบบหนึ่งที่ลูกก็จะได้รับประโยชน์ด้วย
การขอดุอาอ์นั้นเป็นประโยชน์แก่ผู้ตาย แม้ว่าจะไม่ได้มาจากลูกก็ตาม แต่ที่กล่าวถึงลูกโดยเฉพาะนั้นก็เพราะลูกมักจะเป็นผู้ที่ขอดุอาอ์ให้กับผู้ตายอย่างต่อเนื่องจนกว่าลูกจะเสียชีวิตเอง
เศาะฮีห์ มุสลิม (3/ 1255) (1631).
เพิ่มเติม (1)
البحر المحيط الثجاج في شرح صحيح الإمام مسلم بن الحجاج (28/ 413).
อ้างอิงในหนังสือ
10 หนังสือเพิ่มเติม (10)
- التوحيد في ضوء عقيدة الإمام الشافعي رحمه الله ونصوصه ومروياته" إذا مات الإنسان انقطع عنه عمله إلا من ثلاثة: إلا من صدقة جارية، أو علم ينتفع به، أو ولد صالح يدعو له ".([100])
- الذكر والدعاء والعلاج بالرقي من الكتاب والسنة"إذا مات الإنسان انقطع عملُهُ إلا من ثلاثة: إلا من صدقة جاريةٍ، أو علمٍ ينتفع به، أو ولدٍ صالحٍ يدعو له" .
- الصيام ومجموعة أسئلة في أحكامه«إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ: إِلَّا مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ»[72].
- المنتقى من المتجر الرابح في ثواب العمل الصالح - المعتمدالمنتقى من المتجر الرابح في ثواب العمل الصالح“إذا مات الإنسان انقطع عنه عمله إلا من ثلاث: صدقة جارية، أو علم ينتفع به، أو ولد صالح يدعو له”.
- رياض الصالحينرياض الصالحين مع فوائد وهدايات - 5«إذَا مَاتَ الإنسانُ انْقَطَعَ عَنْه عَمَلُهُ إلَّا من ثلاث: صَدَقَةٍ جَاريَةٍ، أوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ به، أوْ وَلَدٍ صَالحٍ يَدْعُو لَهُ».
- عقائد الشيعة الاثني عشرية - سؤال وجواب(إذا ماتَ الإنسانُ انقَطَعَ عنهُ عَمَلُهُ إلا مِن ثلاثةٍ: إلاَّ من صَدَقَةٍ جاريةٍ، أو علمٍ يُنتفَعُ بهِ، أو وَلَدٍ صالحٍ يَدْعُو لهُ)[3]،
- مجموعة زاد الحديث(2)1«إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ: إِلَّا مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ».
- مجموعة زاد الحديث(2)1(إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ)
- مجموعة زاد الحديث(2)1(إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ...)
- نبراس طالب (5)1«إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ: إِلَّا مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ»