“โอ้บรรดาผู้หญิงทั้งหลาย พวกเธอจงบริจาคกันให้มากเถิด เพราะฉันเห็นว่าพวกเธอส่วนมากเป็นชาวนรก” พวกนางถามว่า: เพราะเหตุใดหรือ โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์? ท่านตอบว่า: “เพราะพวกเธอชอบสาปแช่ง และเนรคุณต่อสามี ฉันไม่เคยเห็นผู้มีสติปัญญาน้อยและศาสนาน้อยใดที่สามารถทำให้ผู้ชายที่มีความเด็ดขาดหลงใหลได้เท่ากับพวกเธอ”
จากอบู สะอีด อัลคุดรีย์ เราะฎิยัลลอฮุอันฮุ กล่าวว่า: ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม ได้ออกไปยังสถานที่ละหมาดในช่วงวันอีฎิ้ลอัดฮาหรือวันอีดิลฟิฏริ และเขาได้เดินผ่านบรรดาผู้หญิง แล้วกล่าวว่า :
“โอ้บรรดาผู้หญิงทั้งหลาย พวกเธอจงบริจาคกันให้มากเถิด เพราะฉันเห็นว่าพวกเธอส่วนมากเป็นชาวนรก” พวกนางถามว่า: เพราะเหตุใดหรือ โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์? ท่านตอบว่า: “เพราะพวกเธอชอบสาปแช่ง และเนรคุณต่อสามี ฉันไม่เคยเห็นผู้มีสติปัญญาน้อยและศาสนาน้อยใดที่สามารถทำให้ผู้ชายที่มีความเด็ดขาดหลงใหลได้เท่ากับพวกเธอ” พวกนางถามต่อว่า: โอ้ท่านเราะสูลุลลอฮ์ การบกพร่องทางศาสนาและสติปัญญาของพวกเราเป็นเช่นใดหรือ? ท่านตอบว่า: "ก็การเป็นพยานของหญิงคนหนึ่งเท่ากับครึ่งหนึ่งในการเป็นพยานของผู้ชายไม่ใช่หรือ?" พวกนางตอบว่า: "ใช่" ท่านกล่าวว่า: “นี่แหละคือความบกพร่องทางสติปัญญา และหญิงมีเลือดประจำเดือนนั้นไม่ต้องละหมาดและไม่ต้องถือศีลอดมิใช่หรือ?” นางตอบว่า: "ใช่" ท่านกล่าวว่า: “นี่แหละคือความบกพร่องทางศาสนาของนาง”
«يَا مَعْشَرَ النِّسَاءِ، تَصَدَّقْنَ، فَإِنِّي أُرِيتُكُنَّ أَكْثَرَ أَهْلِ النَّارِ» فَقُلْنَ: وَبِمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: «تُكْثِرْنَ اللَّعْنَ، وَتَكْفُرْنَ العَشِيرَ، مَا رَأَيْتُ مِنْ نَاقِصَاتِ عَقْلٍ وَدِينٍ أَذْهَبَ لِلُبِّ الرَّجُلِ الحَازِمِ مِنْ إِحْدَاكُنَّ»، قُلْنَ: وَمَا نُقْصَانُ دِينِنَا وَعَقْلِنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: «أَلَيْسَ شَهَادَةُ المَرْأَةِ مِثْلَ نِصْفِ شَهَادَةِ الرَّجُلِ» قُلْنَ: بَلَى، قَالَ: «فَذَلِكِ مِنْ نُقْصَانِ عَقْلِهَا، أَلَيْسَ إِذَا حَاضَتْ لَمْ تُصَلِّ وَلَمْ تَصُمْ» قُلْنَ: بَلَى، قَالَ: «فَذَلِكِ مِنْ نُقْصَانِ دِينِهَا».
ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม ได้ออกไปยังสถานที่ละหมาดในวันอีด และท่านได้สัญญากับบรรดาสตรีว่า จะมีเทศนาแก่พวกนางเป็นการเฉพาะ ดังนั้นท่านจึงได้ปฏิบัติมันในวันนั้น และท่านกล่าวว่า: โอ้ บรรดาสตรีทั้งหลาย จงบริจาคทานและขออภัยโทษให้มากๆ เพราะทั้งสองการงานนั้นเป็นวิธีที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในการขจัดบาป เนื่องจากแท้จริงแล้วในคืนแห่งการเดินทางกลางคืน(อัลอิสรออ์)นั้น ฉันเห็นพวกเธอเป็นชาวนรกจำนวนมาก สตรีผู้มีสติปัญญา ความเห็น และความสำรวมได้กล่าวว่า: โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ส่วนใหญ่ของชาวนรก เป็นพวกเราได้อย่างไร? เขาพูดว่า: เนื่องจากพฤติกรรมบางประการ คือที่เธอสาปแช่งและดูถูกกันอย่างมากมายและคุณปฏิเสธสิทธิ์ของสามี แล้วท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม ได้บอกถึงลักษณะของพวกนางเหล่านั้นว่า: ข้าพเจ้าไม่เคยเห็นผู้ใดที่มีสติปัญญาและศาสนาที่บกพร่อง แต่สามารถเอาชนะผู้ที่มีความเฉลียวฉลาด สติปัญญา ความรอบคอบ และความมั่นคงในหน้าที่ได้มากกว่าพวกเธอเลย นางกล่าวว่า: โอ้ท่านเราะซูลุลลลอฮ์ อะไรคือความบกพร่องทางสติปัญญาและศาสนา? เขากล่าวว่า: ในส่วนของการบกพร่องทางสติปัญญา เนื่องจากพยานของสตรีสองคนเทียบเท่ากับพยานของชายคนเดียว นี่คือการความบกพร่องของสติปัญญา และการบกพร่องทางศาสนาก็คือ การลดลงในการทำการงานที่ดี เนื่องจากพวกเธอใช้เวลาทั้งคืนและวันโดยไม่ละหมาดเนื่องจากมีประจำเดือน และพวกเธอละศีลอดในวันต่างๆ ของเดือนรอมฎอนเนื่องจากมีประจำเดือน นี่คือการบกพร่องทางศาสนา อย่างไรก็ตาม พวกเธอจะไม่ถูกตำหนิในเรื่องนั้น และพวกเธอก็จะไม่ต้องรับผิดชอบต่อเรื่องนี้ด้วย เพราะมันมาจากต้นกำเนิด เช่นเดียวมนุษย์นั้นถูกสร้างขึ้นมาโดยธรรมชาติให้รักทรัพย์สิน รีบร้อนในเรื่องต่าง ๆ และขาดความรอบรู้… และอื่น ๆ อีก แต่ได้มีการตักเตือนถึงสิ่งเหล่านี้เพื่อป้องกันไม่ให้หลงใหลในสิ่งเหล่านั้น
เป็นที่ส่งเสริมสำหรับสตรีให้ออกไปละหมาดอีดและให้มีการบรรยายข้อคิดเตือนใจเฉพาะสำหรับพวกเธอ
การเนรคุณต่อสามีและการสาปแช่งบ่อยครั้งถือเป็นบาปใหญ่ เพราะการถูกขู่ด้วยไฟนรกนั้นเป็นสัญญาณว่าการกระทำนี้เป็นบาปใหญ่
ในหะดีษนี้เป็นการอธิบายถึงการเพิ่มขึ้นและลดลงของอีมาน (ศรัทธา) ว่า ผู้ใดที่ทำอิบาดะฮฺ (การเคารพภักดี) มาก ศรัทธาและศาสนาของเขาก็จะเพิ่มพูนขึ้น และผู้ใดที่ลดการอิบาดะฮฺลง ศาสนาของเขาก็จะลดลงตามไปด้วย
อัล-นาวาวีย์ กล่าวว่า: สติปัญญานั้นสามารถเพิ่มหรือลดลงได้ เช่นเดียวกับความศรัทธา และการกล่าวถึงความบกพร่องในผู้หญิงนั้นไม่ได้หมายถึงการตำหนิพวกเธอในเรื่องนี้ เพราะเป็นสิ่งที่มีอยู่ตามธรรมชาติที่ถูกสร้างมา แต่เป็นการเตือนให้ระวังเพื่อไม่ให้หลงใหลไปกับสิ่งนั้น ด้วยเหตุนี้ การลงโทษจึงถูกกำหนดจากการกระทำ เช่น การปฏิเสธบุญคุณและสิ่งอื่น ๆ ที่เป็นบาป โดยไม่ได้ขึ้นอยู่กับการขาดในธรรมชาติ การขาดด้านศาสนานั้นไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะในสิ่งที่ก่อให้เกิดบาปเท่านั้น แต่ครอบคลุมถึงสิ่งที่กว้างขวางกว่านั้น
เป็นการทวนถามของผู้เรียนต่อผู้รู้ ผู้ตามต่อผู้นำ ในสิ่งที่เขากล่าว เมื่อความหมายของมันไม่ชัดเจน
การเป็นพยานของผู้หญิงมีค่าเพียงครึ่งหนึ่งของผู้ชาย เนื่องจากผู้หญิงอาจมีความสามารถในการจดจำได้น้อยกว่า
อิบนุหะญัรได้กล่าวถึงคำพูดของท่านนบีศ็อลลัลลอฮ์ อลัยฮิ วะสัลลัม ที่ว่า “ฉันไม่เคยเห็นผู้ใดที่มีสติปัญญาน้อยกว่า...” เป็นต้น ว่าด้วยเหตุผลนี้เองที่ทำให้ผู้หญิงเป็นส่วนมากของชาวนรก เพราะเมื่อพวกเธอเป็นเหตุให้ชายที่มีสติยั้งคิดต้องหลงไหล จนกระทั่งทำหรือพูดในสิ่งที่ไม่สมควร พวกเธอจึงมีส่วนร่วมในบาปนั้นและอาจได้รับบาปมากกว่าชายผู้ถูกล่อลวง
เป็นสิ่งต้องห้ามสำหรับสตรีในการละหมาดและถือศีลอดในระหว่างมีประจำเดือน และเช่นเดียวกันกับการมีเลือดออกหลังคลอด และเธอจะต้องชดเชยการถือศีลอดเท่านั้นเมื่อเธอสะอาดบริสุทธิ์
การมีอุปนิสัยที่ดีท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม โดยท่านได้ตอบคำถามของผู้หญิงโดยไม่มีความรุนแรงหรือการตำหนิ
อิบนุ ฮาญาร์ กล่าวว่า: การบริจาคย่อมปกป้องจากการลงโทษ และเพื่อเป็นการลบล้างบาปที่กระทำไว้ในหมู่สรรพสิ่งที่ถูกสร้าง
อัล-นาวาวีย์ กล่าวว่า: การบกพร่องทางศาสนาในหมู่ผู้หญิง เกิดจากการละทิ้งการละหมาดและการถือศีลอดในช่วงมีประจำเดือน ผู้ใดทำอิบาดะฮ์เพิ่มขึ้น ความศรัทธาและศาสนาของเขาเพิ่มขึ้น และผู้ใดทำอิบาดะฮ์ลดลง ศาสนาของเขาก็ลดลง อาจเป็นไปในทางที่เป็นบาป เช่น ละทิ้งการละหมาด ละทิ้งการถือศีลอด หรือละทิ้งการงานอื่นที่วาญิบ โดยไม่มีเหตุผลหรือข้อแก้ตัว และอาจเป็นไปในทางที่ไม่มีบาป เช่น ละเลยการละหมาดวันศุกร์ การรบ หรือสิ่งอื่นใดที่ไม่เป็นวาญิบ โดยไม่มีเหตุผลหรือข้อแก้ตัว หรืออาจเป็นในลักษณะที่เขามีหน้าที่ต้องทำ เช่น หญิงมีประจำเดือนละทิ้งการละหมาดและการถือศีลอด
เศาะฮีห์ อัลบุคอรีย์ (1/ 68) (304).
เศาะฮีห์ มุสลิม (2/ 605) (889).
เพิ่มเติม (16)
إرشاد الساري لشرح صحيح البخاري.
لأحمد القسطلاني (1/ 346).
مرقاة المفاتيح شرح مشكاة المصابيح.
لعلي القاري (1/ 92).
مرعاة المفاتيح شرح مشكاة المصابيح.
لعبيد الله المباركفوري (1/ 80).
فتح الباري شرح صحيح البخاري.
لابن رجب (2/ 39).
المنهاج شرح صحيح مسلم.
للنووي (2/ 65).
شرح صحيح البخاري.
لابن بطال (1/ 418).
توضيح الأحكام مِن بلوغ المرام.
لعبد الله البسام (3/ 405).
منار القاري.
لحمزة قاسم (1/ 329).
อ้างอิงในหนังสือ
7 หนังสือเพิ่มเติม (7)
- أسئلة وأجوبة عن شهر رمضان للصغار، ولا يستغني عنها الكبار«... أَلَيْسَ إِذَا حَاضَتْ لَمْ تُصَلِّ وَلَمْ تَصُمْ»
- الصلاة التي علمها النبي ﷺ الصحابة رضي الله عنهمالصلاة التي علمها النبي ﷺ الصحابة رضي الله عنهمخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ فِي أَضْحَى أَوْ فِطْرٍ إِلَى المُصَلَّى، فَمَرَّ عَلَى النِّسَاءِ، فَقَالَ: «يَا مَعْشَرَ النِّسَاءِ تَصَدَّقْنَ فَإِنِّي أُرِيتُكُنَّ أَكْثَرَ أَهْلِ النَّارِ» فَقُلْنَ: وَبِمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: «تُكْثِر
- الصلاة التي علمها النبي ﷺ الصحابة رضي الله عنهمخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ فِي أَضْحَى أَوْ فِطْرٍ إِلَى المُصَلَّى، فَمَرَّ عَلَى النِّسَاءِ، فَقَالَ: «يَا مَعْشَرَ النِّسَاءِ تَصَدَّقْنَ فَإِنِّي أُرِيتُكُنَّ أَكْثَرَ أَهْلِ النَّارِ» فَقُلْنَ: وَبِمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: «تُكْثِر
- الصيام ومجموعة أسئلة في أحكامه«أَلَيْسَ إِذَا حَاضَتْ لَمْ تُصَلِّ وَلَمْ تَصُمْ؟»[18]،
- مجموعة زاد التربية الإسلامية (1)، والسيرة النبوبة (1)، والعقيدة (1)، والفقه (1)مجموعة زاد الفقه (1)«أليس إذا حاضت لم تصل ولم تصم»
- مجموعة زاد الفقه (3)الفقه 3«أَلَيْسَ إذا حاضت لم تصلِّ ولم تصُمْ؟ فذلك من نقصانِ دينِهَا»
- نبراس طالب (3)نبراس طالب 3«أَلَيْسَ إِذَا حَاضَتْ لَمْ تُصَلِّ وَلَمْ تَصُمْ؟...»