“నిశ్చయంగా సర్వశక్తిమంతుడు, సర్వోత్కృష్టుడు అయిన అల్లాహ్ (ప్రతి) రాత్రి తన చేతిని ముందుకు చాచుతాడు, పగటిపూట పాపానికి ఒడిగట్టినవాడు పశ్చాత్తాప పడుటకు గాను; మరియు (ప్రతి) పగలు తన చేతిని ముందుకు చాచుతాడు, రాత్రి పూట పాపము చేసినవాడు పశ్చాత్తాప పడుటకు గాను; ఇలా సూర్యుడు పడమటి నుండి ఉదయించే వరకు జరుగుతుంది.”
అబూ మూసా ఇబ్న్ ఖైస్ అల్ అష్’అరీ రజియల్లాహు అన్హు ఉల్లేఖనం : “ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం ఇలా పలికినారు: :
“నిశ్చయంగా సర్వశక్తిమంతుడు, సర్వోత్కృష్టుడు అయిన అల్లాహ్ (ప్రతి) రాత్రి తన చేతిని ముందుకు చాచుతాడు, పగటిపూట పాపానికి ఒడిగట్టినవాడు పశ్చాత్తాప పడుటకు గాను; మరియు (ప్రతి) పగలు తన చేతిని ముందుకు చాచుతాడు, రాత్రి పూట పాపము చేసినవాడు పశ్చాత్తాప పడుటకు గాను; ఇలా సూర్యుడు పడమటి నుండి ఉదయించే వరకు జరుగుతుంది.”
«إِنَّ اللهَ عَزَّ وَجَلَّ يَبْسُطُ يَدَهُ بِاللَّيْلِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ النَّهَارِ، وَيَبْسُطُ يَدَهُ بِالنَّهَارِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ اللَّيْلِ، حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا».
ఈ హదీసులో అల్లాహ్ తన దాసులనుండి పశ్చాత్తాపాన్ని స్వీకరిస్తాడని ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం తెలియజేస్తున్నారు. ఒకవేళ దాసుడు పగటి పూట పాపానికి పాల్బడి, రాత్రి పూట అతడు పశ్చాత్తాపం చెందితే, అతడి పశ్చాత్తాపాన్ని అల్లహ్ స్వీకరిస్తాడు. ఒకవేళ అతడు రాత్రి పూట పాపానికి పాల్బడి, ఉదయం అతడు పశ్చాత్తాపం చెందితే, అతడి పశ్చాత్తాపాన్ని అల్లాహ్ స్వీకరిస్తాడు. పరమ పవిత్రుడైన అల్లాహ్ తన చేతిని ముందుకు చాచుతాడు దాసుల పశ్చాత్తాపం కొరకు, వారి పశ్చాత్తాపాన్ని స్వీకరించుటలో ఆయన ఆహ్లాదం పొందుతాడు, అమితంగా సంతోషిస్తాడు. ఈ పశ్చాత్తాపపు ద్వారము, ప్రళయాన్ని సూచిస్తూ, సూర్యుడు పడమటి నుండి ఉదయించేంత వరకూ తెరుచుకునే ఉంటుంది. సూర్యుడు పడమటి నుండి ఉదయించినపుడు ఆ పశ్చాత్తాపపు ద్వారం మూసుకుపోతుంది.
పశ్చాత్తాప స్వీకరణ దాని ద్వారము తెరుచుకుని ఉన్నంత వరకూ జరుగుతూనే ఉంటుంది; మరియు చావు గురక అతని కంఠాన్ని చేరేంతవరకు, అంటే అతని ఆత్మ అతని కంఠాన్ని చేరేంత వరకు జరుగుతుంది. ఆ ద్వారము, సూర్యుడు పడమటి నుండి ఉదయించినపుడు మూసుకుపోతుంది.
పాపం కారణంగా నిరాశ పడకండి మరియు నిస్పృహ చెందకండి, అల్లాహ్ యొక్క క్షమాపణ మరియు కరుణ చాలా విస్తృతమైనది మరియు పశ్చాత్తాపం యొక్క తలుపు తెరుచుకునే ఉంది.
పశ్చాత్తాపము యొక్క నిబంధనలు: మొదటిది: ఆ పాపాన్ని వదిలి వేయుట; రెండవది: ఆ పాపపు పనికి పాల్బడినందుకు మనస్ఫూర్తిగా సిగ్గుపడుట, విచారించుట; మూడవది: మరలా ఎన్నటికీ ఆ పనికి పాల్బడనని స్థిరంగా నిర్ణయించుకొనుట. ఇది సర్వశక్తిమంతుడైన అల్లాహ్ హక్కులకు సంబంధించిన వాటికి పశ్చాత్తాపపడే విధానం. ఒకవేళ జరిగిన తప్పు లేక పాపము అల్లాహ్ యొక్క దాసుల హక్కుకు సంబంధించినది అయితే, అందుకు గానూ పశ్చాత్తాపం చెల్లుబాటు కావాలంటే, అల్లాహ్ వద్ద స్వీకరించబడాలంటే ఆ హక్కును దాని యజమానికి చేర్చాలి, లేదా ఆ హక్కు నెరవేర్చబడాలి. లేదా ఆ యజమాని దానిని క్షమించాలి.
సహీహ్ ముస్లిం. (4/ 2113) (2759).
ఇంకా (6)
نزهة المتقين شرح رياض الصالحين.
لمجموعة من الباحثين (1/ 35).
شرح رياض الصالحين.
لابن عثيمين (1/ 103).
بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين.
لسليم الهلالي (1/ 55).
గ్రంథాలలో ఉల్లేఖించబడింది
8 గ్రంథాలుఇంకా (8)
- الذكر والدعاء والعلاج بالرقي من الكتاب والسنة"إن الله يبسط يده بالليل ليتوب مسيء النهار، ويبسط يده بالنهار ليتوب مسيء الليل، حتى تطلع الشمس من مغربها" .
- الله -جل جلاله- أنيس المحبين وملاذ القاصدين«إِنَّ اللهَ يَبْسُطُ يَدَهُ بِاللَّيْلِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ النَّهَارِ، وَيَبْسُطُ يَدَهُ بِالنَّهَارِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ اللَّيْلِ؛ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا»
- رياض الصالحينرياض الصالحين مع فوائد وهدايات - 1 «إنَّ اللهَ تعالىٰ يَبْسُطُ يَدَهُ باللَّيْلِ ليَتُوبَ مُسِيءُ النَّهَارِ، ويَبْسُط يَدَهُ بالنَّهَارِ ليَتُوبَ مُسِيءُ اللَيْلِ، حَتَىٰ تَطْلُع الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِها».
- رياض الصالحينرياض الصالحين مع فوائد وهدايات - 3«إنَّ اللهَ تعالىٰ يَبْسُطُ يَدَهُ باللَّيْلِ ليَتُوبَ مُسِيءُ النَّهَارِ، وَيَبْسُطُ يَدَهُ بِالنَّهارِ لِيَتُوبَ مُسيءُ اللَّيْلِ، حتىٰ تطْلُعَ الشَّمسُ مِنْ مَغْرِبها».
- فتاوى المرضىفتاوى المرضى «إن الله عز وجل يبسط يده بالليل ليتوب مسيء النهار، ويبسط يده بالنهار ليتوب مسيء الليل، حتى تطلع الشمس من مغربها»
- مجموعة زاد العقيدة (2)1«إن ﷲ يبسُطُ يدَه بالليلِ ليتوبَ مسيءُ النهارِ، ويبسطُ يدَه بالنَّهارِ ليتوبَ مسيءُ الليلِ حتى تطلعَ الشمسُ من مغربِها»
- موسوعة الإيمان«إِنَّ اللهَ عز وجل يَبْسُطُ يَدَهُ بِاللَّيْلِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ النَّهَارِ، وَيَبْسُطُ يَدَهُ بِالنَّهَارِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ اللَّيْلِ، حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا».
- نصوص مختارة للرمضانإِنَّ اللهَ عَزَّ وَجَلَّ يَبْسُطُ يَدَهُ بِاللَّيْلِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ النَّهَارِ، وَيَبْسُطُ يَدَهُ بِالنَّهَارِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ اللَّيْلِ، حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا