“តើខ្ញុំត្រូវធ្វើយ៉ាងណាចំពោះលោកិយ! តាមពិត ការរស់នៅរបស់ខ្ញុំក្នុងលោកិយ គឺគ្រាន់តែដូចជាអ្នកដំណើរម្នាក់ដែលចូលជ្រកក្រោមម្លប់ឈើមួយ បន្ទាប់មក គេក៏ចេញដំណើរទៅ ហើយក៏បោះបង់ម្លប់នោះចោល”។
អំពី អាប់ទុលឡោះ ពិន ម៉ាស្អ៊ូទ رضي الله عنه បាននិយាយថា៖ រ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ លោកបានសម្រាន្ដលើកនេ្ទល។ នៅពេលដែលលោកក្រោក វាធ្វើឲ្យមានស្នាមនៅលើខ្នងរបស់លោក។ ពេលនោះ ពួកយើងបាននិយាយថា៖ ឱរ៉ស៊ូលុលឡោះ! តើពួកយើងអាចយកអ្វីដែលទន់ៗ(ដូចជាពូក)ឲ្យលោកបានឬទេ? លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖
“តើខ្ញុំត្រូវធ្វើយ៉ាងណាចំពោះលោកិយ! តាមពិត ការរស់នៅរបស់ខ្ញុំក្នុងលោកិយ គឺគ្រាន់តែដូចជាអ្នកដំណើរម្នាក់ដែលចូលជ្រកក្រោមម្លប់ឈើមួយ បន្ទាប់មក គេក៏ចេញដំណើរទៅ ហើយក៏បោះបង់ម្លប់នោះចោល”។
«مَا لِي وَلِلدُّنْيَا، مَا أَنَا فِي الدُّنْيَا إِلاَّ كَرَاكِبٍ اسْتَظَلَّ تَحْتَ شَجَرَةٍ ثُمَّ رَاحَ وَتَرَكَهَا».
អាប់ទុលឡោះ ពិន ម៉ាស្អ៊ូទ رضي الله عنه បានប្រាប់ថា ពិតណាស់ណាពី ﷺ លោកបានសម្រាន្ដលើកម្រាលតូចមួយដែលត្បាញពីរុក្ខជាតិមួយចំនួន។ នៅពេលដែលលោកក្រោក វាធ្វើឲ្យមានស្នាមនៅជាប់លើស្បែកខ្នងរបស់លោក។ ពេលនោះ ពួកយើងបាននិយាយថា៖ ឱរ៉ស៊ូលុលឡោះ! ប្រសិនបើពួកយើងយកពូកទន់ៗឲ្យលោក(សម្រាន្ត) គឺល្អជាងការដែលលោកសម្រាន្តនៅលើកន្ទេលដែលគគ្រាតនេះ។ ពេលនោះ លោកបានតបថា៖ ខ្ញុំគ្មានការចាប់អារម្មណ៍និងអ្វីជាមួយនៅក្នុងលោកិយ រហូតដល់ថ្នាក់ខ្ញុំត្រូវពេញចិត្តនឹងវានោះឡើយ។ តាមពិត ការរស់នៅរបស់ខ្ញុំក្នុងលោកិយនេះ គឺគ្រាន់តែដូចអ្នកដំណើរម្នាក់ដែលចូលជ្រកក្រោមម្លប់ឈើមួយដើម។ ក្រោយមកគេក៏ចេញដំណើរទៅ ហើយក៏បោះបង់ម្លប់ឈើនោះចោលប៉ុណ្ណោះ។
បញ្ជាក់ពីការលះបង់លោកិយ និងការងាកចេញពីលោកិយរបស់ណាពី ﷺ ។
ហាទីស្ហនេះពុំមែនសំដៅលើការបោះបង់នូវអ្វីដែលខ្លួនត្រូវការអំពីលោកិយនោះឡើយ។ តាមពិត គឺសំដៅលើការមមាញឹកនឹងលោកិយភ្លេចពីថ្ងៃបរលោកប៉ុណ្ណោះ។ ជាការពិតណាស់ បុគ្គលម្នាក់ គឺគេជ្រកក្រោមម្លប់ឈើ ហើយគេទាញផលប្រយោជន៍ពីដើមឈើនោះដើម្បីបន្តដំណើរឲ្យដល់គោលដៅរបស់ខ្លួន ហើយគេមិនពឹងផ្អែកទៅលើម្លប់ឈើនោះឡើយ។
យកជាមេរៀនពីស្ថានភាពរបស់ណាពី ﷺ ព្រោះលោកជាគំរូដ៏ល្អ។ ជាការពិតណាស់ ជនណាដែលអនុវត្តតាមលំអានរបស់លោក គឺគេនឹងទទួលបានការចង្អុលបង្ហាញ ហើយនិងទទួលបាននូវភាពជោគជ័យទាំងក្នុងលោកិយ និងបរលោក។
របស់ពួកគាត់ចំពោះលោក។
បង្គាប់ប្រើឲ្យលើកជាឧទាហរណ៍នៅក្នុងការអំពាវនាវ និងបង្រៀនមនុស្ស។
ស៊ូណាន់ អាត់តៀរមីហ្ស៊ី (4/ 166) (2377).
ស៊ូណាន់ អ៊ិពនូម៉ាហ្ជះ (5/ 229) (4109).
បន្ថែមទៀត (4)
النهاية في غريب الحديث والأثر (979).
فيض القدير (5/ 464).
تطريز رياض الصالحين (ص: 326).
البحر المحيط الثجاج في شرح صحيح الإمام مسلم بن الحجاج (34/ 663).