"Həqiqətən Allah mənim xətrimə ümmətimin xətadan, unutqanlıq üzündən və məcburiyyət qarşısında qalıb etdiyi günahlarından keçmişdir".
İbn Abbas (Allah ondan və atasından razı olsun) rəvayət edir ki, Allah Rəsulu (sallallahu aleyhi va səlləm) belə demişdir:
"Həqiqətən Allah mənim xətrimə ümmətimin xətadan, unutqanlıq üzündən və məcburiyyət qarşısında qalıb etdiyi günahlarından keçmişdir".
«إنَّ اللَّهَ تَجَاوَزَ لِي عَنْ أُمَّتِي الخَطَأَ وَالنِّسْيَانَ وَمَا اسْتُكْرِهُوا عَلَيْهِ».
Peyğəmbər (sallallahu əleyhi va səlləm) bu hədisdə Uca Allahın onun ümmətini üç halda əfv etdiyini xəbər verir: Birinci hal: Xəta səbəbi ilə. Bu, bir insanın qəsdsiz etdiyi bir əməldir. Yəni: müsəlman bir şey etməyi niyyət edir, lakin nəticədə niyyət etmədiyi başqa bir şey baş verir. İkinci hal: Unutqanlıq səbəbi ilə. Bu, müsəlmanın bir şeyi bildiyi və yadda saxladığı halda, onu icra edərkən unutmasıdır. Belə bir halda ona günah yazılmaz. Üçüncü hal: Məcburiyyət səbəbi ilə. Bu, qulun məcburiyyəti aradan qaldırmağa qüdrəti çatmadığı halda, istəmədiyi bir işi etməyə məcbur edilməsidir. Bu zaman ona nə günah yazılar, nə də bir məsuliyyət düşər. Qeyd etmək lazımdır ki, hədisin mövzusu qul ilə Rəbbi arasındakı qadağan olunmuş əməli işləmək haqqındadır. Əmr olunan işi unutqanlıqdan tərk etmək məsuliyyəti aradan qaldırmaz. Əgər bunun nəticəsində başqa bir şəxsə qarşı cinayət baş verərsə, bu zaman insanın haqqı batmaz. Məsələn: Bir kəs xətadan birini öldürərsə, onun qarşılığında "diyə" (qan pulu) verməlidir. Yaxud: Xətadan bir avtomobili zədələyərsə, o, buna görə dəyən zərəri ödəməlidir.
Uca Allahın qullarına olan geniş mərhəməti və lütfü. Belə ki, O, qullarının bu üç halda etdikləri günahları bağışlamışdır.
Uca Allahın Muhəmməd peyğəmbərə (sallallahu əleyhi va səlləm) və onun ümmətinə olan neməti.
Günahın götürülməsi (bağışlanması) hökmün və ya məsuliyyətin aradan qalxması anlamında deyil. Məsələn: Bir kəs dəstəmaz almağı unudaraq təharətli olduğunu zənn edib namaz qılarsa, buna görə ona günah yazılmaz. Lakin o, yenidən dəstəmaz almalı və namazı təkrar qılmalıdır.
Məcburiyyət halında günahın götürülməsi üçün bəzi şərtlərin mövcud olması vacibdir. Onlardan biri də budur ki, məcbur edən şəxs, etdiyi təhdidi həyata keçirməyə həqiqətən qadir olmalıdır.
Sünən İbn Məcəh (3/ 200) (2045).
əl-Beyhəqinin "əs-Sünən əl-Kubra" kitabı. (7/ 584) (15094).
Əlavə (5)
İmam Nəvavinin "əl-Ərbaun ən-Nəvaviyyə" (Qırx hədis) kitabı. (ص127) (ح39).
التحفة الربانية في شرح الأربعين حديثًا النووية.
لإسماعيل الأنصاري (ص89).
شرح الأربعين النووية.
لابن عثيمين (ص382).
Kitablarda istinad edilib
7 KitablarƏlavə (7)
- المختصر في آداب السفر وصفة الحج والعمرة وآداب الزيارة والأدعية الجامعة مع ملحق بالفتاوى والمخالفات6- فتاوى الحج والعمرة والزيارة (للحرمين)«رُفِعَ عَنْ أُمَّتِي الخَطأُ والنِّسْيانُ وَمَا اسْتُكْرِهُوا عَلَيهِ».
- سؤال وجواب حول الإسلام«رُفِعَ عن أُمَّتي الخطأَ والنِّسيانَ وما استُكْرِهوا عليهِ»
- شرح الأربعين النووية«إنَّ اللَّهَ تَجَاوَزَ لِي عَنْ أُمَّتِي الْخَطَأَ وَالنِّسْيَانَ وَمَا اسْتُكْرِهُوا عَلَيْهِ».
- صفة الحج«إِنَّ اللهَ تَجَاوَزَ عَنْ أُمَّتِي الْخَطَأَ وَالنِّسْيَانَ وَمَا اسْتُكْرِهُوا عَلَيْهِ»[33].
- فتاوى الحج والعمرة والزيارة«رفع عن أمتي الخطأ والنسيان وما استكرهوا عليه».
- فتاوى الحج والعمرة والزيارةفتاوى الحج والعمرة والزيارة (للحرمين)«رفع عن أمتي الخطأ والنسيان وما استكرهوا عليه».
- مجموعة زاد التفسير (1)التفسير 1«إِنَّ اللَّهَ وَضَعَ عَنْ أُمَّتِى الْخَطَأَ وَالنِّسْيَانَ وَمَا اسْتُكْرِهُوا عَلَيْهِ» .