Encyclopedia of Prophetic Hadiths

Bi dee dikkalee Abuu Taalib, Yonnente Yàlla bi -yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc- dafa ñëw fi moom fekk fa Abuu Jahlin, ak Abdullah Ibn Abii Umayyata ibnul Muxiirata, mu ne ko: "yaw sama baay tëx, waxal: laa ilaaha Illal Laahu, genn kàddu gog dinaala ci mana layal fa Yàlla", Abuu Jahlin ak Abdullah Ibn Abii Umayyata ne ko: mo ndax dangay bàyyi diiney Abdul Muttalib, Yonnente bi deñul di ko ko gaaral, ñoom itam ñuy baamtu wax jooju, ba Abuu Taalib mujj a wax ne, maa ngi ci diiney Abdul Muttalib, mu bañ a wax: laa ilaaha illallaah, nee na: Yonnente Yàlla bi daal di wax ne: "giñ naa ci Yàlla ne dinaa la sàkkul njéggal fii ak terewuñu ma ko", Yàlla daal di wàcce laaya jii: {jaaduwul ci Yonnente bi ak ci ñi gëm ñuy jéggalul bokkaalekat yi} [At-Tawba: 113], Yàlla wàcce ci Abuu Taalib, daal di wax Yonnente Yàlla bi ne ko: {yaw de du yaay gindi ku la soob waaye Yàlla mooy gindi ku ko soob} [Al-Xasas: 56].

Nekkoon naa ci Minbaru Yonnente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc, jenn waay ne: faalewuma ma ñàkk a def jenn jëf ginnaaw lislaam lu dul may nàndal kiy aj, keneen ne: faalewuma ma ñàkk a def jenn jëf ginnaaw lislaam lu dul ma dundal jàkkay Màkka, keneen ne: jihaad ci yoonu Yàlla moo gën yi ngeen wax, Umar gëdd leen, ne leen: buleeen yëkkëti seen kàddu fekk yéen a ngi ci Minbaru Yonnente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc te bisu àjjuma la, waaye bu ngeen jullee àjjuma ma dugg laaj ko li ngeen di wuute, Yàlla mu màgg mi wàcce: {ndax dangeen a def nàndal kiy aj ak aar jàkka ja ñu wormaal mu yemoo ak ki gëm Yàlla ak bis bu mujj ba} [At-Tawba: 19] aaya bi ba mu jeex.

Bi {Innaa fatahnaa laka fathan mubiinan li yaxfira laka Allaahu} ba ci {fawsan hasiiman} [Al-Fath: 1-5] wàccee fekk moo nga jóge Hudaybiya, njàqare ak jaaxle nekk ci ñoom, fekk rendi woon nañu gàtt ya ca Hudaybiya, dafa wax ne: "wàcce nañu ci man aaya boo xam ne moo ma gënal àdduna bi yëpp".

Yonnente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc daan na nu jàngal Alxuraan ci gépp anam fii ak nekkul ci janaba.

«ku jàng ñaari aaya yi ci mujjug saaru Al-Baxara cig guddi danañu ko fegal leeb luy Aw ay»

Yonnente Yàlla bi -yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc- dafa doon xutba nit ñi ca bisu ubbiteg Màkka ga daal di ne leen: «yéen nit ñi Yàlla de jële na ci yéen rëy-rëylug ceddo ga ak seenug damu ci seen baay ya, nit ñi de ñaar kepp la ñu: ku baax te ragal Yàlla daal di tedd fa Yàlla, ak ub kàccoor bu texeedi doyadi fa Yàlla, nit ñi nag ay doomi Aadama la ñu, te Yàlla a ngi binde Aadama ci suuf, Yàlla neena: [yéen nit ñi nun noo leen bind ci góor ak jigéen def leen ay giir ak i xeet ngir ngeen xamante waaye ki gën a tedd fa Yàlla ci yéen mooy ki gën a ragal Yàlla, Yàlla de ku xam la te dara umpu ko} [Saaru Al-Hujraat: 13]»

Bi aaya bii wàccee: {te dees na leen laaj xéewal yi bis booba} [At-Takaasuru: 8], As-Subayru dafa wax: yaw Yonnente Yàlla bi, ban xéewal lañu nuy laaj, te li fi am mooy ñaar yu ñuul yi rekk muy tàndarma ak ndox? Mu ne ko: «waaye nag dana am de».

"wàcce nañu ci man ay aaya yoy musuñoo wàcce yu mel ni ñoom, Ñaari muslukaay yi"