الحمد لله يفعل ما يشاء ويحكم ما يريد، وأشهد ألا إله إلا الله وحده لا شريك له شهادة التوحيد، وأشهد أن محمدًا عبده ورسوله، صلى الله عليه وسلم وعلى آله وصحبه صلاة تامة باقية إلى يوم المزيد.
أما بعد:
أيها المؤمنون؛ إن فقر العبد إلى الله سبحانه وتعالى ضرورة لازمة له؛ قال الله تعالى:{يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَى اللَّهِ وَاللَّهُ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ}[فاطر:15].
وتتأكد هذه الضرورة في حال الشدة والحاجة عند عامة الناس؛ فإن الناس إذا مسوا بضراء وشدةٍ اضطروا إلى ربهم سبحانه وتعالى اضطرارًا عظيمًا.
قال الله تعالى:{وَخَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ فَقَدَّرَهُ تَقْدِيرًا}[الفرقان:2].
وقال تعالى:{إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ}[القمر:49]؛فينبغي للعبد أن يؤمن بقدر الله سبحانه وتعالى، وأن يتلقاه بالصبر.
قال النبي -صلى الله عليه وسلم- :«عجبًا لأمر المؤمن، إن أمره كله خير، وليس ذاك لأحدٍ إلا للمؤمن، إن أصابته سراء شكر فكان خيرًا له، وإن أصابته ضراء صبر فكان خيرًا له»([1]).() أخرجه مسلم (2999) من حديث صهيب الرومي -رضي الله عنه- .
فينبغي للعبد أن يعمر قلبه بالإيمان بقدر الله سبحانه وتعالى، وأن الأمر أمره والحكم حكمه، وما شاء الله كان، وما لم يشأ الله لم يكن.
* والأصل الثاني: كمال التوكل على الله عز وجل، وتفويض الأمر إليه.
قال الله تعالى:{وَمَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ}[الطلاق:3]؛أي فهو كافيه.
فينبغي للعبد أن يتوكل على الله سبحانه وتعالى، وأن يفوض أموره إليه، وأن لا يتجارى مع الخيالات الفاسدة؛ فلا يكون إنسانًا ضعيفًا تأخذ به الخيالات كل مأخذٍ؛ فقد قال النبي -صلى الله عليه وسلم- :«المؤمن القوي خير وأحب إلى الله من المؤمن الضعيف، وفي كل خير»([2]).() أخرجه مسلم (2664) من حديث أبي هريرة -رضي الله عنه- .
* والأصل الثالث: الرجوع إلى الله سبحانه وتعالى والتوبة إليه.
قال تعالى:{ظَهَرَ الْفَسَادُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ لِيُذِيقَهُمْ بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ}[الروم:41]؛أي أنه ظهر الفساد في أحوال الخلق برًّا وبحرًا، في مآكلهم، وأشربتهم، وصحتهم، وقوتهم، وكل أمرهم.
ومنشأ ذلك: ما كسبته أيدي الناس؛ فيذيقهم الله سبحانه وتعالى بعض العقوبة لعلهم يرجعون.
قال ابن عباس فيما رواه ابن المنذر: «لعلهم يتوبون»([3]).() «الدر المنثور في التفسير بالمأثور» (6/497).
وقال أيضًا في رواية عنه عنده: {لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ} [الروم:41]؛ أي «عن المعاصي»([4]).() المصدر السابق.
فينبغي أن يجتهد المرء في الرجوع إلى الله سبحانه وتعالى، والتوبة إليه، ويعلم أن الله سبحانه وتعالى فسح له في أجله، وأخرج له من مظاهر قوته؛ ليتذكر العبد ويرجع إلى الله سبحانه وتعالى.
قال الله تعالى:{وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا إِلَى أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ فَأَخَذْنَاهُمْ بِالْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُونَ (42)فَلَوْلَا إِذْ جَاءَهُمْ بَأْسُنَا تَضَرَّعُوا وَلَكِنْ قَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ (43)فَلَمَّا نَسُوا مَا ذُكِّرُوا بِهِ فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ أَبْوَابَ كُلِّ شَيْءٍ حَتَّى إِذَا فَرِحُوا بِمَا أُوتُوا أَخَذْنَاهُمْ بَغْتَةً فَإِذَا هُمْ مُبْلِسُونَ (44)}[سورة الأنعام: 42-44]؛أي جاءهم عذاب الله سبحانه وتعالى بغتةً؛ فإذا هم آيسون من كل خيرٍ.
فإذا أظهر الله سبحانه وتعالى للخلق من مظاهر قوته ما ينبغي به أن يرجعوا، فعليهم أن يبادروا بالتوبة إلى الله عز وجل، وإلا فإنهم إذا أعرضوا عن ذلك، وقست قلوبهم، وزين لهم الشيطان ما كانوا يعملون؛ فإن الله عز وجل سيفتح عليهم أبوابًا من السعة، حتى إذا تمكنوا فيها وفرحوا بها، أخذهم الله سبحانه وتعالى أخذًا شديدًا لا ينجون منه.
* والأصل الرابع: ينبغي للعبد أن يأخذ بالأسباب.
فإن الله عز وجل قال:{وَلَا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ}[البقرة:195].
وقال النبي -صلى الله عليه وسلم- :«لا يورد ممرض على مصح»([5]).() أخرجه مسلم (6115) من حديث صهيب الرومي -رضي الله عنه- .
وقال -صلى الله عليه وسلم- :«فر من المجذوم فرارك من الأسد»([6]).() أخرجه أحمد (9853) من حديث أبي هريرة -رضي الله عنه- .
وقال -صلى الله عليه وسلم- :«إذا سمعتم به» أي بالوباء «بأرضٍ فلا تقدموا عليه، وإذا وقع بأرضٍ وأنتم بها فلا تخرجوا فرارًا منه».
فينبغي للعبد أن يتخذ من الأسباب ما يتوقى به ما يخاف على نفسه من علةٍ أو مرضٍ.
* والأصل الخامس: ينبغي أن يجتهد الإنسان في أخذ مصادر المعلومات التي تهمه من الجهات المختصة، وأن يحذر من الإشاعات.
فينبغي للإنسان أن يرد الأمر إلى أهله، وأن يتخذ من المعلومات التي يستضيء بها قبسًا من الجهات المختصة بذلك دون غيرها، وألا يكون بوقًا ينفخ بالشائعات وينشرها بين الناس، مما يعود عليهم بالضرر في أديانهم ودنياهم.
* والأصل السادس: ينبغي أن يجتهد العبد في دعاء الله سبحانه وتعالى؛ فإن «الدعاء هو العبادة» كما قال النبي -صلى الله عليه وسلم- »([7]).() أخرجه الترمذي (2969) (3247) (3372) وابن ماجه (3828) من حديث النعمان بن البشير .
وهذا الدعاء نوعان:
* أحدهما: دعاء عام؛ بأن يدعو الإنسان برفع البلاء، أو دفعه، أو غير ذلك من أنواع الدعاء التي يدعو بها؛ كأن يقول: «اللهم احمنا من هذا البلاء، اللهم أدفع عنا هذا الوباء»؛ فإن هذا مشروع.
وقد ترجم البخاري في «صحيحه»: (باب الدعاء برفع الوباء والوجع).
وبوب النسائي في «السنن الكبرى»: (باب الدعاء بنقل الوباء).
وذكرا فيه حديث أن النبي -صلى الله عليه وسلم- دعا بنقل حمى المدينة إلى الجحفة»([8]).() أخرجه البخاري (6372) والنسائي في «الكبرى» (7477) من حديث عائشة .
فيسأل الإنسان ربه عز وجل أن يدفع هذا الوباء والبلاء عن المسلمين عامة، وعن بلادنا هذه خاصة.
* وأما النوع الثاني: فهو نوع خاص يتعلق بالاستعاذة والحماية من هذه العلل والأمراض؛ وهو ثلاثة أنواع:
* أولها: قراءة سورة الفلق والناس، فإن النبي -صلى الله عليه وسلم- قال:«فما تعوذ متعوذ بمثلهما»([9])؛أي أن الإنسان إذا خاف شيئًا فينبغي أن يقرأ هاتين السورتين، داعيًا الله سبحانه وتعالى حفظه مما يتخوف منه، ومن جملة ذلك: هذا الوباء.() أخرجه أبو داود (1463) والنسائي (5430) (5431) – واللفظ لأبي داود- من حديث عقبة بن عامر -رضي الله عنه- .
* والدعاء الثاني: ما رواه أبو داود وغيره، وصححه ابن حبان: أن النبي -صلى الله عليه وسلم- كان يقول:«اللهم إني أعوذ بك من البرص، والجنون، والجذام، وسيئ الأسقام»([10])؛فكان النبي -صلى الله عليه وسلم- يدعو بهذا ويستعيذ.() أخرجه أبو داود (1554) من حديث أنس -رضي الله عنه- .
ومن جملة ما يندرج في قوله -صلى الله عليه وسلم- : «وسيئ الأسقام»: الأوبئة التي يتخوف منها الناس؛ فيدعو الإنسان بهذا.
* وثالثها: ذكر يكون في الصباح والمساء، وهو ما رواه أبو داود وغيره: أن النبي -صلى الله عليه وسلم- قال:«ما من عبد يقول في صباح كل يوم ومساء كل ليلة: ( بسم الله الذي لا يضر مع اسمه شيء في الأرض ولا في السماء وهو السميع العليم) ثلاث مرات فيضره شيء»([11]).() أخرجه أبو داود (5088) والترمذي (3388) وابن ماجه (3869) من حديث عثمان بن عفان -رضي الله عنه- .
وفي رواية أبي داود: «لم تصبه فجأة بلاءٍ».
فمن الأدعية التي تحفظ الإنسان من الأوبئة: هذا الدعاء الذي كان يقوله النبي -صلى الله عليه وسلم- في الصباح والمساء ثلاث مرات.
فهذه أصول ستة، ينبغي أن يحرص الإنسان على امتثالها والعمل بها؛ فإنها من أعظم مشاهد فقرنا إلى الله سبحانه وتعالى في ظلال هذه الأحوال التي ألقى هذا الوباء بها على الناس مخاوف ومهالك، والعاصم من ذلك كله: هو الفزع إلى الله سبحانه وتعالى والافتقار إليه بأمور؛ من أعظمها: هذه الأصول الستة.
أسأل الله سبحانه وتعالى أن يدفع هذا الوباء عن المسلمين عامة، وعن بلدنا هذا خاصةً، وأن يحفظنا بالإسلام قائمين، وأن يحفظنا بالإسلام قاعدين، وأن يحفظنا بالإسلام نائمين، وأن يحفظ علينا صحة أبداننا، وسعة أرزاقنا، وتمام إيماننا، وكمال إيقاننا، وأن يتولانا بولايته، ويرعانا برعايته.
والحمد لله رب العالمين.
ألقيت هذه الكلمة بعد صلاة العصر يوم الثلاثاء الخامس عشر من رجب سنة إحدى وأربعين بعد الأربعمائة والألف في جامع مصعب بن عمير بحي الجزيرة بمدينة الرياض
இஸ்லாமியக் கொள்கை பற்றிய சுருக்கமான ஓர் ஆய்வுக் கண்ணோட்டம்
47 மொழிகள்
இஸ்லாமியக் கொள்கை பற்றிய சுருக்கமான ஓர் ஆய்வுக் கண்ணோட்டம்
இந்நூல் ஈமானின் அடிப்படைகள் (ருக்குன்கள்) குறித்து விளக்குகிறது; அவை: அல்லாஹ்வை, அவனது மலக்குகளை, அவனால் இறக்கியருளப்பட்ட வேதங்களை, அவன் அனுப்பிய தூதர்களை, மறுமை நாளை, மேலும் இறை விதியை (நன்மையும் தீமையும் இறை விதியின் அடிப்படையிலேயே நிகழும் என்பதை) ஈமான் கொள்வதைக் கொண்டவையாகும். முஸ்லிம் ஒருவர் நம்பிக்கையாகக் கொள்ளவும் அதன் படி அமல்படுத்தவும் வேண்டிய அடிப்படைக் கொள்கைகளை இந்நூல் முன்வைக்கிறது; மேலும் இஸ்லாமிய நம்பிக்கைக் கோட்பாட்டை ஆழமாகப் புரிந்துகொள்ளுதல் வழியாக அல்லாஹ்வுடன் உள்ள உறவை வலுப்படுத்திக் கொள்ளும் முக்கியத்துவத்தையும் வலியுறுத்துகிறது.
இஸ்லாத்தின் உண்மை இறையியல் கோட்பாடும் அதற்கு எதிரானவைகளும்
48 மொழிகள்
இஸ்லாத்தின் உண்மை இறையியல் கோட்பாடும் அதற்கு எதிரானவைகளும்
தொகுப்பு அளவற்ற அருளாளனும் நிகரற்ற அன்புடையோனுமாகிய அல்லாஹ்வின் பெயரால் ஆரம்பிக்கிறேன் முகவுரை சர்வ புகழும் அழ்ழாஹ்வுக்கே உரித்தாகட்டும் ஸலாத்தும் ஸலாமும் இறுதித்தூதரான நபி(ஸல்) அவர்கள் மீதும் அவர்களின் குடும்பத்தார் மீதும் அவர்களின் தோழர்கள் மீதும் உண்டாவதாக
இந்நூல் ஒரு முஸ்லிம் கற்றுக்கொள்ள வேண்டிய அடிப்படைக் கொள்கைகளான, அல்லாஹ்வை அறிந்துகொள்ளுதல், இஸ்லாம் மார்க்கத்தை அறிந்துகொள்ளுதல், மற்றும் நபி முஹம்மத் (ஸல்) அவர்களை அறிந்துகொள்ளுதல் ஆகியவற்றை விளக்குகிறது. மேலும், குர்ஆன் மற்றும் ஹதீஸ் ஆதாரங்களின் அடிப்படையில் ஈமானையும் நற்செயல்களையும் கட்டியெழுப்புவதில் இந்த அடிப்படைகளின் முக்கியத்துவத்தையும் இது வலியுறுத்துகிறது.
இஸ்லாமிய அழைப்பு,வழிகாட்டல்,மற்றும் வெளிநாட்டவர் விழிப்புணர்வு மையம்-அர்ரவ்ழா இறைவா ! எனது மார்க்கத்தில் விளக்கத்தைத் தருவீராக! முதலாம் தரம் வெளியீட்டுரை-பதிப்புரை மனிதனைப் படைத்து, அவனுக்கு அறிவியையும் ,தெளிவாகப் பேசும் திறனை வழங்குவதன் மூலம் அவனை கண்ணியப்படுத்தி அல்குர்ஆன் ஹதீஸ் மற்றும் தொழுகை மூலம் அவனுக்கான ஆதாரத்தை நிலைநாட்டியுள்ள அல்லாஹ்வுக்கே புகழ் அனைத்தும் உரித்தாகுக . ஸலாத்தும் ஸலாமும் எமது நபி முஹம்மத் (ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம்) மீதும், அவரது குடும்பத்தார்கள் மதிப்பிற்குரிய தோழர்கள், மறுமை நாள் வரை அவரைப் பின்பற்றும் அனைவர் மீதும் உண்டாவதாக!
