«بهترين صف مردان صف اول است، و بدترين صفِ آنها صفِ آخِر است، و بهترين صفِ زنان صف آخر [آنان] است، و بدترين صفِ آنها صف اول [آنان] است».
از ابوهُرَیره رضی الله عنه روایت است که گفت: شنیدم که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند:
«بهترين صف مردان صف اول است، و بدترين صفِ آنها صفِ آخِر است، و بهترين صفِ زنان صف آخر [آنان] است، و بدترين صفِ آنها صف اول [آنان] است».
«خَيْرُ صُفُوفِ الرِّجَالِ أَوَّلُهَا، وَشَرُّهَا آخِرُهَا، وَخَيْرُ صُفُوفِ النِّسَاءِ آخِرُهَا، وَشَرُّهَا أَوَّلُهَا».
رسول الله صلی الله علیه وسلم خبر می دهند که بهترین صف برای مردان که اجر و پاداش بیشتری برای آنان دارد صف اول می باشد؛ چون به امام نزدیک تر و قرائتش را می شنوند، و از زنان دورتر هستند، شر و کمترین اجر و پاداش و فضیلت را صف آخر مردان دارد، چون از مطلوب شرع دورتر می باشد، و بهترین صفوف برای زنان صف آخر از صف زنان می باشد؛ زیرا از مخالطه با مردان دورتر است، و سبب منع دیدن آنان شده و از وقوع در فتنۀ آنان در امان می باشند، و بدترین صف زنان صف اول آنان می باشد؛ چون به مردان نزدیکتر است و در معرض فتنه قرار دارند.
تشویق مردان برای مسارعه در طاعات و صف های اول در نمازها.
جواز ادای نماز زنان در مسجد با مردان در صف های جداگانه، اما با پرده و حیاء.
اگر زنان در مسجد جمع شدند، مانند صف مردان باید صف بکشند، و از هم جدا و پراکنده نباشند، بلکه باید مانند صف مردان، در صف قرار گیرند و جای خالی را پُر کنند.
بیان نهایت اهتمام شرع به دور قرار داشتن زنان از مردان حتی در اماکن عبادت.
برتریت مردم بر اساس اعمال آنان است.
نووی می گوید: اما صف های مردان بشکل عام بهترین آنها اول آنهاست، و بدترین آنها آخرین آنها است، اما مراد حدیث در صف های زنان: صف های زنانی است که با مردان یکجا نماز می خوانند، اما اگر جدا گانه نماز بخوانند و با مردان یکجا نباشد، در این صورت مانند مردان هستند؛ بهترین صف های آنان اولین آنهاست و بدترین آنها آخرين آنهاست.
نووی می‌گوید: صف اول که فضیلت آن در احادیث ذکر شده و بر آن تشویق شده است، همانا صف اول است که در پُشت امام قرار دارد، خواه صاحب آن زود بیاید یا دیر، ویا دیوار و یا چیزی دیگر بگونۀ حائل قرار گیرد و یا نگیرد.
بیشتر (9)
صحیح مسلم. (1/ 326) (440).
سبل السلام شرح بلوغ المرام.
للصنعاني (1/ 374 ).
توضيح الأحكام مِن بلوغ المرام.
لعبد الله البسام (2/ 495).
فتح ذي الجلال والإكرام شرح بلوغ المرام.
لابن عثيمين (2/ 272).
مرقاة المفاتيح شرح مشكاة المصابيح.
للتبريزي (3/ 851).
استناد شده در کتاب‌ها
8 کتاب‌ها- مختصر مفید برای مؤذن، امام، خطیب و احکام مساجد«بهترين صف مردان صف اول است، و بدترين صفِ آنها صفِ آخِر است، و بهترين صفِ زنان صف آخر [آنان] است، و بدترين صفِ آنها صف اول [آنان] است»
- مختصر مفید برای مؤذن، امام، خطیب و احکام مساجد«بهترين صف مردان صف اول است، و بدترين صفِ آنها صفِ آخِر است، و بهترين صفِ زنان صف آخر [آنان] است، و بدترين صفِ آنها صف اول [آنان] است»
- فضایل و آداب مسجد نبوی و احکام زیارت قبر پیامبر صلی الله علیه وسلم و قبر دو یارش رضی الله عنهمافضائل وآداب المسجد النبوي، وأحكام زيارة قبر النبي عليه الصلاة والسلام وقبري صاحبيه«بهترين صف مردان صف اول است، و بدترين صفِ آنها صفِ آخِر است، و بهترين صفِ زنان صف آخر [آنان] است، و بدترين صفِ آنها صف اول [آنان] است»[14]،
بیشتر (5)
- الصلاة التي علمها النبي ﷺ الصحابة رضي الله عنهمالصلاة التي علمها النبي ﷺ الصحابة رضي الله عنهم«خيرُ صُفوفِ الرّجالِ أوَّلُها، وشَرُّها آخِرُها، وخيرُ صُفوفِ النساء آخِرُها، وشَرها أوَلُها»[321].
- الصلاة التي علمها النبي ﷺ الصحابة رضي الله عنهم«خَيْرُ صُفُوفِ الرِّجَالِ أَوَّلُهَا، وَشَرُّهَا آخِرُهَا، وَخَيْرُ صُفُوفِ النِّسَاءِ آخِرُهَا، وَشَرُّهَا أَوَّلُهَا»[321].
- المنتقى من المتجر الرابح في ثواب العمل الصالح - المعتمدالمنتقى من المتجر الرابح في ثواب العمل الصالح“خير صفوف الرجال أولها، وشرها آخرها، وخير صفوف النساء آخرها، وشرها أولها”.
- رياض الصالحينرياض الصالحين مع فوائد وهدايات - 5«خَيْرُ صفوفِ الرِّجالِ أوَّلُهَا، وشرُّها آخرُها، وخيُر صُفوفِ النِّساءِ آخرُها، وشرُّها أوَّلُها».
- مجموعة زاد الفقه (2)الفقه للمستوى الثاني ( مجموعة زاد )«خَيْرُ صُفُوفِ الرِّجَالِ أَوَّلُهَا، وَشَرُّهَا آخِرُهَا، وَخَيْرُ صُفُوفِ النِّسَاءِ آخِرُهَا، وَشَرُّهَا أَوَّلُهَا».