((ئه‌گه‌ر من هوین ژ كرنا كاره‌كی پاشڤه‌برن؛ هوین ب ته‌مامی خۆ ژێ دویربێخن و ئه‌گه‌ر من فه‌رمان ب كرنا تشته‌كی ل هه‌وه كر؛ هوین ل دویڤ شیانێن خۆ ده‌ست پێڤه بگرن و ئه‌نجام بده‌ن
ژ ئه‌بو هورەیرەی، عەبدولڕەحمانێ کوڕێ صەخری (خودێ ژێ ڕازی بیت) گۆت: من گوھ ل پێغەمبەرێ خودێ (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) بوو دگۆت:
((ئه‌گه‌ر من هوین ژ كرنا كاره‌كی پاشڤه‌برن؛ هوین ب ته‌مامی خۆ ژێ دویربێخن و ئه‌گه‌ر من فه‌رمان ب كرنا تشته‌كی ل هه‌وه كر؛ هوین ل دویڤ شیانێن خۆ ده‌ست پێڤه بگرن و ئه‌نجام بده‌ن، چونكی ب ڕاستی ئه‌وێن به‌ری هه‌وه ژ به‌ر گه‌له‌ك پرسیاركرنێ و جۆدابوونا د گه‌ل پێغه‌مبه‌رێن خۆ تێچوون)).
«مَا نَهَيْتُكُمْ عَنْهُ فَاجْتَنِبُوهُ، وَمَا أَمَرْتُكُمْ بِهِ فَافْعَلُوا مِنْهُ مَا اسْتَطَعْتُمْ، فَإِنَّمَا أَهْلَكَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ كَثْرَةُ مَسَائِلِهِمْ، وَاخْتِلَافُهُمْ عَلَى أَنْبِيَائِهِمْ».
پێغەمبەرێ خودێ (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) بۆ مە ڕوهنکر کو ئەگەر وی ئه‌م ژ تشتەکی پاشڤه‌برین؛ هنگی پێدڤییە ئه‌م ب ته‌مامی خۆ ژ وی تشتی دویر بکەین، ئەگەر وی فەرمانا كرنا تشتەکی ژی ل مه کر؛ دڤێت ئه‌م وی تشتی بكه‌ین هندی د شیانێن مه‌دا هه‌بیت. پاشی ئه‌م هشیار کرین، دا وەکی هندەك ئوممەتێن بەرێ لێ نه‌هێین، دەمێ وان گه‌له‌ك پرسیار ژ پێغەمبەرێن خۆ کرین، د گەل نەگوهدارییا وان بۆ وان، ڤێجا خودێ ئه‌و ب چه‌ندین جۆرێن تێچوون و وێرانکرنێ سزادان. له‌وا پێدڤییە ئەم وەکی وان نەبین، دا ئەم ژی ژ ناڤ نەچین وەکی ئەو ژ ناڤ چووین.
فەرموودە بناخه‌یه‌كه بۆ ڕوهنکرنا پێدڤیبوونێ د ئەنجامدانا وی تشتێ فه‌رمان پێ هاتییه كرن و دویرکەڤتنا ژ وی تشتێ هاتییه حه‌رامكرن.
پاشڤه‌برنێ ده‌ستویری ب وێ چه‌ندێ نەدایە كو تشتەك ژ وى كارێ حه‌رام بهێته ئه‌نجامدان، فەرمان ژی ب شیانانڤه هاتییە گرێدان، چونکی هێلان تشته‌كه مرۆڤ دشێت بكه‌ت و یێ د شیاندا، به‌لێ كرن و ئەنجامدانێ پێدڤی ب شیانایه بۆ په‌یداكرن و بده‌ستڤه‌ئینانا وى کارێ فەرمانا وی هاتییە کرن.
پاشڤه‌برن ژ گه‌له‌ك پرسیاركرنێ، زانایان پرسیار دابه‌شكرینه سه‌ر دوو پشكان، پشكا ئێكێ: ئه‌و پرسیارێن ب مه‌ره‌ما فێربوون و زانینا تشته‌كی بن كو مرۆڤ بۆ دینێ خۆ پێدڤی دبیتێ، ئه‌ڤا هه‌نێ فه‌رمان پێ هاتییه كرن و پرسیارێن صه‌حابییان ژی هه‌ر ژ ڤی جۆری بوون، پشكا دووێ: ئه‌و پرسیارێن ب مه‌ره‌ما ڕكداری و خۆزه‌حمه‌تدانێ دهێنه كرن، ئاها ئه‌ڤه ئه‌و جۆره یێ پاشڤه‌برن ژێ هاتییه كرن.
ئه‌ڤ ئوممه‌ته ژ سه‌رپێچیكرنا پێغه‌مبه‌رێ خۆ هاتییه پاشڤه‌برن، هه‌روه‌كی چاوا ئه‌ڤ چه‌نده د ناڤ ئوممه‌تێن به‌رێدا چێبوو.
ئەو تشتێ پاشڤه‌برن ژێ هاتییه كرن؛ تشتێ كێم و یێ گه‌له‌ك ژی ب خۆڤه دگریت، چونکی دویرکەڤتن ژێ ب دەستڤه ناهێت هه‌تا ژ كێم و گه‌له‌كا وێ دویرنه‌كه‌ڤی، بۆ نموونه: ئه‌م ژ ڕیبایێ پاشڤه‌برینه، ڤێجا کێم و گه‌له‌كا وێ ژی ڤەدگریت و دچیته د بنڤه.
هێلانا وان ئەگەرێن سه‌ردكێشن بۆ حەرامییێ، چونکی ئەڤه ژی دچیته د بن ڕامانا دویرکەڤتنێڤه.
بۆ مرۆڤى یا دروست نینه ئه‌گه‌ر گوھ ل فەرمانا پێغەمبەرێ خودێ (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) بوو ئه‌و بێژیت: ئەرێ واجبه یان سوننه‌ته، بەلکی پێدڤییە ئه‌و له‌زێ د ئه‌نجامدانا وێ فه‌رمانێدا بكه‌ت، ئه‌ڤه ژی ژ بەر گۆتنا وی (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن): ((هوین ل دویڤ شیانێن خۆ ده‌ست پێڤه بگرن و ئه‌نجام بده‌ن)).
گه‌له‌ك پرسیاركرن ئەگەرە بۆ تێچوونێ، ب تایبەتی د وان تشتاندا یێن شیانێن گه‌هشتنێ پێ نینن، وەکی بابه‌تێن نه‌په‌نی (غەیبی) و چاوانییا كاودان و ڕویدانێن ڕۆژا قیامەتێ. گه‌له‌ك پرسیاران د ئه‌ڤان بابه‌تاندا نەکە، ئه‌گه‌ر نه دێ تێچی و دێ بیە کەسەکێ گه‌له‌ك زێده‌گاڤییێ د تشتیدا دكه‌ت و كویر تێدا دچیت.
زێده‌تر (8)
صه‌حیحا بۆخاری (9/ 94) (7288).
صه‌حیحا موسلمی (2/ 975) (1337).
بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين.
لسليم الهلالي (1/ 236).
نزهة المتقين شرح رياض الصالحين.
لمجموعة من الباحثين (1/ 181).
شرح رياض الصالحين.
لابن عثيمين (2/ 268).
Cited in books
3 Booksزێده‌تر (3)
- فتاوى المرضىفتاوى المرضى «ما نهيتكم عنه فاجتنبوه، وما أمرتكم به فأتوا منه ما استطعتم»
- نبراس طالب (1)1«مَا نَهَيْتُكُمْ عَنْهُ فَاجْتَنِبُوهُ، وَمَا أَمَرْتُكُمْ بِهِ فَأْتُوا مِنْهُ مَا اسْتَطَعْتُمْ»
- نبراس طالب (2)نبراس طالب (2) وقال النبي صلى الله عليه وسلم: «مَا نَهَيْتُكُمْ عَنْهُ فَاجْتَنِبُوهُ، وَمَا أَمَرْتُكُمْ بِهِ فَافْعَلُوا مِنْهُ مَا اسْتَطَعْتُمْ»