ئهز ب وی كهمه یێ نهفسا من د دهستیدا؛ هوین دێ ل دویڤ ڕێك و نهریتێن مللهتێن بهری خۆ كهڤن)).
ئهبو واقدێ لهیسی (خودێ ژێ ڕازی بیت) دبێژیت:
دهمێ پێغهمبهرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) بهرهڤ حونهینێ دهركهڤتی، د بهر دارهكا موشركانڕا دهربازبوو كو دگۆتێ: (ذات أنواط)، موشركان (بۆ بهرهكهتێ) چهكێن خۆ پێڤه د ههلاویستن، ڤێجا هندهك ژ وان صهحابییێن ژ نوی هاتینه د ناڤ ئیسلامێدا گۆتن: ئهی پێغهمبهرێ خودێ؛ دارهكا ب ڤی ڕهنگی بۆ مه ژی دهستنیشان بكه وهكی كا چاوا وان ههی. ئینا پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) گۆت: ((پاقژی ژ ههمی كێماسییان ههر بۆ خودێ بیت! ئهڤه ههروهكی وێ گۆتنێیه یا مللهتێ مووسای گۆتییه وی: {اجْعَلْ لَنَا إِلَهًا كَمَا لَهُمْ آلِهَةٌ} [الأعراف: 138]، ئانكو: ((بۆ مه ژی خودایهكی دهستنیشان بكه ههروهكی كا چاوا وان خوداوهندێن خۆ ههنه))، ئهز ب وی كهمه یێ نهفسا من د دهستیدا؛ هوین دێ ل دویڤ ڕێك و نهریتێن مللهتێن بهری خۆ كهڤن)).
أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا خَرَجَ إِلَى حُنَيْنٍ مَرَّ بِشَجَرَةٍ لِلْمُشْرِكِينَ يُقَالُ لَهَا: ذَاتُ أَنْوَاطٍ يُعَلِّقُونَ عَلَيْهَا أَسْلِحَتَهُمْ، فَقَالُوا: يَا رَسُولَ اللهِ، اجْعَلْ لَنَا ذَاتَ أَنْوَاطٍ كَمَا لَهُمْ ذَاتُ أَنْوَاطٍ، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «سُبْحَانَ اللهِ! هَذَا كَمَا قَالَ قَوْمُ مُوسَى {اجْعَلْ لَنَا إِلَهًا كَمَا لَهُمْ آلِهَةٌ} [الأعراف: 138] وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَتَرْكَبُنَّ سُنَّةَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ».
پێغهمبهرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) بهرهڤ حونهینێ دهركهڤت: حونهین ژی نهالهكه د ناڤبهرا تائیف و مهكههێدا، و هندهك صهحابی د گهل بوون كو تازه موسلمان بووبوون. ڤێجا د بهر دارهكێڕا چوون كو دگۆتێ "ذات أنواط"، ئانكو: ئهو دارا تشت پێڤه دهێنه ههلاویستن. موشركان ئهو داره ب چاڤهكێ مهزن و پیرۆز ددیت و چهكێن خۆ و تشتێن دی پێڤه دكرن دا كو بهرهكهت ب گههیته وان، ڤێجا وان صهحابییان داخواز ژ پێغهمبهری (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) كر كو دارهكا وهسا بۆ وان ژی دهستنیشان بكهت دا چهكێن خۆ پێڤه بكهن بۆ بهرهكهتێ، وان وهسا هزر كر ئهڤه كارهكێ دروسته. ئینا پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) تهسبیحا خودێ كر وهك نهڕازیبوونهك ل سهر وێ ئاخڤتنێ و مەزنڕاگرتنەك بۆ خودێ، و دیار كر كو ئهڤ ئاخڤتنه وهكی ئاخڤتنا مللهتێ مووسایه دهمێ گۆتینه وی: {اجْعَلْ لَنَا إِلَهًا كَمَا لَهُمْ آلِهَةٌ} [الأعراف: 138]، ئانكو: ((بۆ مه ژی خودایهكی دهستنیشان بكه ههروهكی كا چاوا وان خوداوهندێن خۆ ههنه)). دهمێ دویكهڤتییێن مووسای هندهك مرۆڤ دیتین یێ بت و صهنهمان دپهرێسن، وان ژی داخوازا بت و صهنهمان كر كا چاوا موشركان بت و صهنهم ههنه و ئهڤه دویكهڤتنا ڕێكا وانه. پاشی پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) دیار كر كو ئهڤ ئوممهته دێ ل دویڤ ڕێكا جوهی و فهلهیان چیت و دێ كریارێن وان ئهنجام دهت، و هشیاركرن ژ ڤێ چهندێ دا.
...:
دبیت مرۆڤ تشتهكی ب باش بزانیت و وهسا هزر بكهت كو ئهو تشت وی نێزیكی خودێ دكهت، بهلێ د ڕاستیدا ئهو تشت وی ژ خودێ دویر دكهت.
پێدڤییه موسلمان تهسبیح و تهكبیران بكهت دهمێ تشتهكێ نهدروست د ئایینیدا گوهلێ دبیت، یان دهمێ تووشی مهندههۆشییێ دبیت.
بهرهكهت وهرگرتن (تهبهڕوك) ب دار و بهر و تشتێن وهسا شركه و بهرهكهت ب تنێ ژ خودێ دهێته خواستن.
ئهگهرێ پهرستنا بت و صهنهمان مهزنكرنا وان و مانهڤهیا ل دهڤ وان و بهرهكهت وهرگرتنا ژ وان بوویه.
فهربوونا گرتنا وان ههمی دهرگههـ و ڕێكێن مرۆڤی بهرهڤ شركێ دبهن.
ئهو تشتێن ل دۆر خراب بهحسكرنا جوهی و فهلهیان د دهقێن شهرعیدا هاتین، هشیاركرنن بۆ مه.
پاشڤهبرن ژ هندێ مرۆڤ خۆ وهكی كهسێن نهزان و جوهی و فهلهیان بكهت، ژ بلی وان تشتێن بهڵگه ل سهر ههی كو ئهو ژ ئایینێ مهنه.
زێدهتر (8)
سونهنا تیرمیزی (4/ 49) (2180).
موسنهدا ئهحمهدی (36/ 225) (21897).
الجديد في شرح كتاب التوحيد.
لمحمد القرعاوي (ص101).
الملخص في شرح كتاب التوحيد.
لصالح الفوزان (ص91).
القول المفيد على كتاب التوحيد.
لابن عثيمين (1/ 201).