«اگر مردم میدانستند چه [فضیلتی] در اذان و صف اول است، سپس [برای به دست آوردن آن] راهی جز قرعهکشی نمییافتند، هرآینه بر سر آن قرعهکشی میکردند
از ابوهریره رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند:
«لَوْ يَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِي النِّدَاءِ وَالصَّفِّ الْأَوَّلِ ثُمَّ لَمْ يَجِدُوا إِلَّا أَنْ يَسْتَهِمُوا عَلَيْهِ لَاسْتَهَمُوا، وَلَوْ يَعْلَمُونَ مَا فِي التَّهْجِيرِ لَاسْتَبَقُوا إِلَيْهِ، وَلَوْ يَعْلَمُونَ مَا فِي الْعَتَمَةِ وَالصُّبْحِ لَأَتَوْهُمَا وَلَوْ حَبْوًا». یعنی: «اگر مردم میدانستند چه [فضیلتی] در اذان و صف اول است، سپس [برای به دست آوردن آن] راهی جز قرعهکشی نمییافتند، هرآینه بر سر آن قرعهکشی میکردند. و اگر میدانستند چه [فضیلتی] در زود رفتن [به نماز] است، هرآینه به سوی آن از یکدیگر سبقت میگرفتند. و اگر میدانستند چه [فضیلتی] در نماز عشاء و صبح است، قطعا به سوی آن دو میآمدند، حتی اگر چهار دست و پا باشد».
«لَوْ يَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِي النِّدَاءِ وَالصَّفِّ الْأَوَّلِ ثُمَّ لَمْ يَجِدُوا إِلَّا أَنْ يَسْتَهِمُوا عَلَيْهِ لَاسْتَهَمُوا، وَلَوْ يَعْلَمُونَ مَا فِي التَّهْجِيرِ لَاسْتَبَقُوا إِلَيْهِ، وَلَوْ يَعْلَمُونَ مَا فِي الْعَتَمَةِ وَالصُّبْحِ لَأَتَوْهُمَا وَلَوْ حَبْوًا».
پیامبر صلی الله علیه و سلم خبر دادهاند که اگر مردم میدانستند چه فضیلت، خیر و برکتی در اذان و صف اول است، سپس از راههای مقدم شدن و اولویت یافتن برای آن، راهی جز قرعهکشی نمییافتند تا مشخص شود کدام یک بر دیگری سزاوارتر است، هرآینه قرعهکشی میکردند. و اگر میدانستند چه [فضیلتی] در زود رفتن به نماز در اول وقت آن است، به سوی آن از یکدیگر سبقت میگرفتند. و اگر اندازهٔ ثواب در به جا آوردن نماز عشاء و نماز فجر را میدانستند، آمدن به سوی آن دو را آسان میشمردند، حتی اگر چهار دست و پا بر روی زانوها باشد، همانطور که کودک در ابتدای [راه رفتنش] حرکت میکند.
بیان فضیلت اذان.
بیان فضیلت صف اول و نزدیکی به امام.
بیان فضیلت زود رفتن به نماز در اول وقتِ مستحب آن؛ به خاطر فضل بزرگی که در آن است و فوایدی که بر آن مترتب میشود، از جمله: رسیدن به صف اول، رسیدن به نماز از ابتدای آن، ادای نافله، خواندن قرآن، و به دست آوردن استغفار فرشتگان، و اینکه تا زمانی که منتظر نماز است، پیوسته در نماز محسوب میشود، و غیر آن.
تشویق به حضور در جماعت این دو نماز، و فضل بسیار در آن، به دلیل مشقتی که برای نفس از برهم زدنِ اول و آخر خوابش دارد، و به همین دلیل این دو نماز، سنگینترین نمازها بر منافقان بود.
نووی گفته است: در این [حدیث]، اثبات قرعهکشی در حقوقی که بر سر آن ازدحام و اختلاف میشود، [آمده است].
صف دوم از سوم برتر است، و سوم از چهارم برتر است، و به همین ترتیب.
بیشتر (4)
صحیح بخاری (1/ 126) (615).
صحیح مسلم (1/ 325) (437).
النهاية في غريب الحديث والأثر (1000) (185).
البحر المحيط الثجاج في شرح صحيح الإمام مسلم بن الحجاج (10/ 267).
استناد شده در کتابها
4 کتابها- تحقیق و توضیح بسیاری از مسائل حج و عمره و زیارت بر اساس کتاب و سنتالتحقيق والإيضاح لكثير من مسائل الحج والعمرة والزيارة - النسخة المعتمدة«اگر مردم مى دانستند چه پاداشى در اذان و صف اول نهفته است، سپس هيچ راه حلى براى آن نمى يافتند مگر قرعه كشى، بر سر آن قرعه كشى مى كردند». (۱۵۵)
- گزیدهٔ کتاب بازار پرسود در ثواب اعمال خیر (المتجر الرابح فی ثواب العمل الصالح)المنتقى من المتجر الرابح في ثواب العمل الصالح«اگر مردم مى دانستند چه پاداشى در اذان و صف اول نهفته است، سپس هيچ راه حلى براى آن نمى يافتند مگر قرعه كشى، بر سر آن قرعه كشى مى كردند».
بیشتر (2)
- الصلاة التي علمها النبي ﷺ الصحابة رضي الله عنهم«لَوْ يَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِي النِّدَاءِ وَالصَّفِّ الْأَوَّلِ، ثُمَّ لَمْ يَجِدُوا إِلَّا أَنْ يَسْتَهِمُوا عَلَيْهِ لَاسْتَهَمُوا، وَلَوْ يَعْلَمُونَ مَا فِي التَّهْجِيرِ، لَاسْتَبَقُوا إِلَيْهِ، وَلَوْ يَعْلَمُونَ مَا فِي الْعَتَمَةِ و
- رياض الصالحينرياض الصالحين مع فوائد وهدايات - 5«ولو يعلمونَ ما في العَتْمةِ والصُّبحِ لأَتَوْهُما وَلو حَبْواً».