Encyclopedia of Prophetic Hadiths

"yamaleleen seen sàppe yi, ndax yamale sàppe yi daa bokk ci matug julli gi"

"matalleen sàppe si jiitu, teg ca sa ca topp, lu cay am ci mànkite na nekk ca sàppe su mujj sa.

Tënkal nañ nu waxtu ngir jemp ay mustaas, ak lelli ay we, ak suqi poqtaan, ak wat karawi naq, ci ñu bañ ko a bàyyi lu ëpp ñent-fukki guddi.

Yonnente bi -yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc- bu daan dugg ci wanag day wax: «Allaahumma innii ahuusu bika minal xubusi wal xabaa-isi».

Jenn waay dafa dugg ci Jàkka ji bisu àjjuma ci bunt bi mel mi karu àttekaay, fekk Yonnente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc moo ngi taxaw di xutba, mu jublu Yonnente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc daal di taxaw, topp mu ne ko: "yaw Yonnente Yàlla bi, alal yi sànku na, yoon yi dagg na, ñaanal nu Yàlla mu xettali nu, Yonnente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc yëkkëri ay yoxoom, topp mu ne: "Allaahuma axisnaa, Allaahuma axisnaa, Allaahuma axisnaa", Anas nee na: giñ naa ci Yàlla ne, gisuñu ci asamaan si aw xiin du caagine aw niir, te it genn kër walla néeg doxul sunu diggante ak Salh, nee na: aw niit wu mel ni Turs daal di feeñ ca ginnaawam, ba mu nekkee ca diggu asamaan sa, mu daal di tasaroo topp mu taw, giñ naa, gisunu jant bi juróom-benni fan, topp jenn waay dugg bawoo ca bunt booba ca àjjuma ja, fekk Yonnente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc taxaw di xutba, mu taxaw jublu ko, ne ko: yaw Yonnente Yàlla bi alal ji sànku na, yoon yi dagg na, ñaanal Yàlla mu téye ko, nee na: Yonnente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc yëkkëti ñaari loxoom, topp mu ne: "yaw Yàlla sunu Boroom na dem ca la nu wër déet ci sunu kaw, yaw Yàlla sunu Boroom ca tund ya ak ca Montaañ ya ak ca biir xur ya, ak ca saxuwaayu garab ya " nee na: mu taxaw, nu gént di dox ci ron jant bi, Sariik nee na: laaj naa Anas ibn Maalik: ndax waa ju njëkk ja la? Mu ne ma: "lu ma ci xam".

Li ëppoon ci dénkaaney Yonente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc bi muy génn àdduna: "dénk naa leen julli ak ñi nekk ci seeni loxo, dénk naa leen julli ak ñi nekk ci seeni loxo" (seen jaam yi), ba Yonente bi dënnam ba tàmbalee di xar-xarale, ba daanaka làmmiñam leeratul.

«ku fàtte genn julli na ko julli saa yu ko fàttalikoo, dara manu koo fay lu dul loolu: {taxawalal julli ngir fàttaliku ma}[Taaha: 14]».

Aw nit ci ngiiru Hukal walla Haraynata dañoo dugg Madiina Yonente bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc digle ñu rattal leen, ak nu naan ci sawu gileem ak soowam mi, ñu dem, ba ñu wéree nag daal di ray ka doon sàmmal Yonente bi daal di wommat jur ga yóbb, xibaar bi egsi ci njëlbeenu bëccëg gi, mu yonnee ñu topp leen, ba bëccëg ga yëkkëtikoo ñu indi leen, mu digle ñu dagg seen loxo yi ak seen tànk yi, daal di buqi seen bët yi, ñu sànni leen ca tàngaay wa, ñuy sàkkoo naan te mayuñu leen ñu naan ba ñu dee, Abuu Xilaabata nee na: ñii sàcc nañu ray nañu daal di weddi ginnaaw ba ñu gëmee, daal di xeexak Yàlla ak ub yonnenteem.