Encyclopedia of Prophetic Hadiths

«Bis-pénc du ñëw mukk ba keroog jànt bi di fenke sowwu, bu fa fenkee nag ba nit ñi gis ko ñoom ñéppay gëm, te loolu mooy jamono joj: {amul benn bakkan bu ngëmam di jariñ bu gëmul woon lu njëkk, te fàggu ca ngëmam ga aw yiw} [Al-Anhaam: 158] bis-pénc dana taxaw fekk ñaari waay tallal nañu séen yére seen diggante te duñu ko mujj a jaayante, dunu ko it mujj a lem, bis-pénc dana taxaw fekk ben waay juge na fa mu ràtte soowam te du ko mos sax, bis-pénc dana taxaw fekk nit a ngi tabax ab baajam te du sa naan, fekk nit ki yëkkati ab tibam jame ko ci gémmeñam te du ko ñam».

«yaw Aba-Munsir, ndax xam nga ban aaya moo gën a màgg ci téere Yàlla bi?» Nee na: ma ne ko: Yàlla ak ub Yónenteem ñoo xam. Mu ne ma: «yaw Aba- Munsir, ndax xam nga ban aaya moo gën a màgg ci téere Yàlla bi ?» Nee na: ma ne ko: {Allaahu laa-i-Laaha illaa huwa Al-Hayyul Xayyuumu} [Al-Baxara: 255]. Nee na: mu dóor sama dënn, daal di wax ne: «giñ naa ci Yàlla, na xam-xam ndokkeel Aba- Munsir».

«dinañu indi dee ci melow kuuy mu duuf, ab wootekat daal di woote: yéen waa àjjana, ñu yoqamtiku di xool, mu wax ne: ndax xam ngeen lii ? Ñu ne ko: waaw, lii mooy dee, te ñoom ñépp a ko gis, mu woote ne: yéen waa sawara, ñu yoqamtiku di xool, mu wax ne: ndax xam ngeen lii ? Ñu ne ko: waaw, lii mooy dee, te ñoom ñépp a ko gis, ñu rendi ko, mu wax ne: yéen waa àjjana sax ba fàwwu dee amatul, yéen waa sawara sax ba fàwwu dee amatul, daal di jàng: {na nga leen xupp bisub réccu ba ba ñu àttee mbir ma fekk ñoom ñoo ngi cig càggante} [Maryama: 39], waa àdduna jii ñoo ngi cig càggante, {te ñoom duñu gëm}[Maryama: 39]».

Yónente bi -yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc- guddi gu nekk bu daan yéeg ci lalam day boole ñaari téqam, daal di ciy ëf, daal di jàng: {Xul huwal Laahu Ahadun}, ak {Xul ahuusu Bi Rabbil falaxi} ak {Xul ahuusu Bi Rabbin naasi}, daal di ciy masaa yaramam lu mu man, tàmbalee ca bopp ba ak kanam ga, ak lu ca topp ci yaramam, da koy def ñatti yoon.

Ba aaya bii wàccee ci Yonnente Yàlla bi {Yàlla moo moom li nekk ci asamaan yi ak suuf si bu ngeen feeñalee li nekk ci seen i bakkan walla ngeen nëbb ko Yàlla dana leen ci càmbar mu jéggal ku ko soob daal di mbugal ku ko soob te Yàlla man na lépp} [Al-Baxara: 284], nee na: loolu tar lool ci sahaabay Yonnente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc ñu teg seen i wóom ci suuf, daal di ne: yaw Yonnente Yàlla bi, gal nañu ci ay lol àttan nanu ko, julli woor ak jihaad ak saraxe, waaye wàcce nañu ci aaya bii te manunu ko, Yonnente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc ne leen: "ndax dangeen bëgg a wax la ñoñ-téere ya leen jiitu woon waxoon dégg nanu moynanu? waaye waxleen: dégg nanu topp nanu noo ngi sàkku sag njéggal yaw sunu Boroom te yaw rekk yaay delluwaay ba", ñu daal di ne: dégg nanu topp nanu noo ngi sàkku sag njéggal yaw sunu Boroom te yaw rekk yaay delluwaay ba, ba ko gaaya waxee, seen làmmiñ ya nangu ko, Yàlla wàcce ca ginnaawam: {Yonnente bi gëm na li ñu wàcce ci mu bawoo ci Boroomam way gëm yi it ñépp gëm nañu gëm nañu Yàlla ak i malaakaam ak k téereem ak i Yonnenteem te duñu teqale diggante kenn ci Yónnenteem yi te dañuy wax naan dégg nanu topp nanu noo ngi sàkku sag njéggal yaw sunu Boroom te yaw rekk yaay delluwaay ba} [Al-Baxara: 285], ba ñu ko defee Yàlla mu kawe mi nasaxal ko, Yàlla mu màgg mi daal di wàcce: {Yàlla du togg benn bakkan lu dul lu mu man lu mu fàggu ci lu baax moom rekk la ñeel lu mu def ci lu bon it moom la ñeel Yàlla sunu Boroom bul nu jàppe ndeem danoo fàtte walla nu juum} [Al-Baxara: 286] " Mu ne: "waaw" {yaw Yàlla sunu Boroom bul nu teg coono kem na nga ko tege woon ña nu jiitu woon} [Al-Baxara: 286] Mu ne: "waaw" {yaw Yàlla sunu Boroom bul nu teg lu nu àttanul} [Al-Baxara: 286] Mu ne: "waaw" {yaw Yàlla sunu Boroom jéggal nj baal nu te yërëm nu yaw yaay sunu wéeruwaay dimbale nu ci kaw yéefar yi} [Al-Baxara: 286] Mu ne: "waaw".

Maa doon nàndal nit ñi ci kër Abuu Talhata, seen sàngara si bis booba nekkoon lu ñu jaxase, Yonente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc digal ab wootekat muy woote naan: yégleen ne sàngara araamal nañu ko, nee na: Abuu Talhata ne ma: génnal nga tuur ko, ma génn tuur ko, mu taa ci mbeddi Madiina yi, am ñenn ñu wax ne: am na ñu faatu te fekk sàngara moo ngi ca seen biir ya, Yàlla wàcce: {Du nekk bàkkaar ca ña gëm tey sellal seen i jëf, la ñu masoon a ñam} [Al-Maa-ida: 93] ba aaya bi jeex.

Yónente bi -yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc- da daan tudd Yàlla ci bépp jamono.

Ci li Yàlla wax ne: {ku fa namm ag ndëngte ci ag tooñ dananu ko mosal mbugal mu metti} [Al-Hajj: 25] nee na: "bu doon benn waay dafaa namma def ag ndëngte fekk moo nga ca Hadan ci soriwaay kon Yàlla dana ko mosal mbugal mu metti".