ปากกาถูกยกเว้นจากสามประเภท คือ จากผู้หลับจนเขาตื่น จากเด็กจนเขาฝันเปียก(บรรลุศาสนภาวะ) และจากคนบ้าจนกระทั่งเขามีสติ”
จากอาลี เราะฎิยัลลอฮุอันฮุ ได้รายงานจากท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม กล่าวว่า:
ปากกาถูกยกเว้นจากสามประเภท คือ จากผู้หลับจนเขาตื่น จากเด็กจนเขาฝันเปียก(บรรลุศาสนภาวะ) และจากคนบ้าจนกระทั่งเขามีสติ”
«رُفِعَ الْقَلَمُ عن ثلاثة: عن النائم حتى يَسْتَيْقِظَ، وعن الصبي حتى يَحْتَلِمَ، وعن المجنون حتى يَعْقِلَ».
ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม แจ้งว่าภาระหน้าที่ทางศาสนาเป็นสิ่งจำเป็นยกเว้นสามประเภทนี้: เด็กน้อยจนเติบใหญ่เข้าสู่วัยเจริญพันธุ์ จากคนบ้าที่เสียสติจนสติกลับคืนมา และจากคนหลับจนกระทั่งตื่น ดังนั้นภาระหน้าที่ทางศาสนาจึงถูกยกเว้นสำหรับพวกเขา และการกระทำของพวกเขาที่เป็นบาปจะไม่ถูกบันทึกไว้ แต่การกระทำที่ดีจะถูกบันทึกสำหรับเด็กเล็ก ยกเว้นสำหรับคนวิกลจริตและคนหลับ เพราะทั้งสองอยู่ในสภาวะที่ไม่สามารถปฏิบัติศาสนกิจได้อย่างถูกต้องเนื่องจากขาดความรู้สึกตัว
การสูญเสียสมรรถภาพของบุคคลเกิดขึ้นเนื่องจากการหลับซึ่งทำให้ไม่สามารถตื่นขึ้นเพื่อปฏิบัติหน้าที่ได้ หรือเนื่องจากอายุยังน้อยและยังไม่โตพอซึ่งทำให้เขาไม่มีความรับผิดชอบ หรือเนื่องจากความวิกลจริตซึ่งที่ทำให้หน้าที่ทางสมองผิดปกติ หรือสิ่งอื่นที่คล้ายคลึงกัน เช่น ความเมา ดังนั้นผู้ที่สูญเสียความสามารถในการตัดสินใจและการคิดอย่างถูกต้องจะไม่มีความรับผิดชอบอันเนื่องมาจากสาเหตุใดสาเหตุหนึ่งในสามประการนี้ อัลลอฮ์ ตะอาลา ด้วยความยุติธรรม ความอ่อนโยน และความเมตตาของพระองค์ ได้ยกโทษให้แก่เขาในสิ่งที่เขาทำไม่ถูกต้องหรือละเลย
การไม่บันทึกบาปให้กับพวกเขา ไม่ได้ขัดแย้งกับการมีอยู่ของกฎบางอย่างในทางโลก เช่น หากคนวิกลจริตฆ่าผู้อื่น จะไม่มีการลงโทษประหารหรือการจ่ายค่าชดเชยแก่เขา แต่ค่าปรับ (เงินค่าเสียหาย) จะตกอยู่กับผู้ที่รับผิดชอบต่อเขา
สัญญาณของการบรรลุศาสนภาวะนั้น มีสามประการ: การหลั่งน้ำอสุจิด้วยฝันเปียกหรืออื่นๆ หรือการงอกของขนในที่ลับ หรือการมีอายุครบสิบห้าปี ผู้หญิงจะเพิ่มสิ่งที่สี่: คือการมีประจำเดือน
อัล-ซุบกีย์ กล่าวว่า: กล่าวว่า 'อัซซอบีย์' หมายถึงเด็กผู้ชาย และนักวิชาการท่านอื่นกล่าว่า : เด็กในครรภ์มารดาจะเรียกว่า 'ญานีน' (ทารกในครรภ์) เมื่อคลอดออกมาก็จะเรียกว่า 'ซอบีย์' (เด็ก) และเมื่อหย่านมแล้วก็จะเรียกว่า 'ฆูลาม' (เด็กชาย) จนถึงอายุเจ็ดปี จากนั้นจะกลายเป็น 'ยาฟิ' (วัยรุ่น) จนอายุสิบปี และจะกลายเป็น 'ฮาซูร' (วัยรุ่นชาย) จนถึงอายุสิบห้าปี และสิ่งที่แน่นอนคือนักวิชาการจะเรียกว่า 'ซอบีย์' ในทุกช่วงเวลานี้ ตามที่ท่านซิยูตีได้กล่าวไว้
สุนัน อบูดาวูด (6/ 455) (4403).
สุนัน อัตติรมีซีย์ (3/ 93) (1423).
อัซซุนันอัลกุบรอ ของอันนะซาอีย์ (6/ 487) (7303).
สุนัน อิบนุมาญะฮ์ (3/ 199) (2042).
มุสนัดอิหม่ามอะห์มัด (2/ 254) (940).
เพิ่มเติม (6)
فتح ذي الجلال والاكرام بشرح بلوغ المرام.
لابن عثيمين (5/ 57).
توضِيحُ الأحكَامِ مِن بُلوُغ المَرَام.
للبسام (3/ 327).
منحة العلام في شرح بلوغ المرام.
لعبد الله الفوزان (7/ 582).
อ้างอิงในหนังสือ
6 หนังสือเพิ่มเติม (6)
- رسالة موجزة عن الإسلام كما جاء في القرآن الكريم والسنة النبوية (مشتملة على الأدلة)رِسَالَةٌُ مُوجَزَةٌُ عَنِ الْإِسْلَامِ كَمَا جَاءَ فِي الْقُرْآنِ الْكَرِيمِ وَالسَّنَةِ النَّبَوِيَّة-مشتملة على الأدلة -للحرمين-«رُفِعَ القَلَمُ عَنْ ثَلَاثٍ: عَنِ النَّائِمِ حَتَّى يَسْتَيْقِظَ، وَعَنِ الصَّبِيِّ حَتَّى يَحْتَلِمَ، وَعَنِ المَجْنُونِ حَتَّى يَعْقِلَ» [82].
- مجموعة زاد التربية الإسلامية (1)، والسيرة النبوبة (1)، والعقيدة (1)، والفقه (1)مجموعة زاد الفقه (1)«رُفِعَ القلم عن ثلاثةٍ: عن النَّائم حتى يستيقظَ، وعن الصَّبي حتى يَحتَلِمَ، وعن المجنونِ حتى يَعقِلَ»
- مجموعة زاد الفقه (3)الفقه 3«رُفِعَ القلمُ عن ثلاثةٍ: عن النَّائمِ حتى يستيقِظَ، وعن الصَّبىِّ حتى يَحتَلِمَ، وعن المجنونِ حتى يَعقِلَ».
- محاضرات تعظيم قدر الصلاةمحاضرات في تعظيم قدر الصلاة" رُفِعَ الْقَلَمُ عَنْ ثَلَاثَةٍ: عَنِ النَّائِمِ حَتَّى يَسْتَيْقِظَ، وَعَنِ الصَّبِيِّ حَتَّى يَحْتَلِمَ، وَعَنِ الْمَجْنُونِ حَتَّى يَعْقِلَ " [102]
- نبراس طالب (3)نبراس طالب 3«رُفِعَ الْقَلَمُ عَنْ ثَلَاثَةٍ: عَنِ النَّائِمِ حَتَّى يَسْتَيْقِظَ، وَعَنِ الصَّبِيِّ حَتَّى يَحْتَلِمَ، وَعَنِ الْمَجْنُونِ حَتَّى يَعْقِلَ»
- نبراس طالب (5)1«رُفِعَ الْقَلَمُ عَنْ ثَلَاثَةٍ: عَنِ النَّائِمِ حَتَّى يَسْتَيْقِظَ، وَعَنِ الصَّبِيِّ حَتَّى يَحْتَلِمَ، وَعَنِ الْمَجْنُونِ حَتَّى يَعْقِلَ»