Encyclopedia of Prophetic Hadiths

((دونیا خۆشییه‌كا به‌روه‌خته‌، و باشترین خۆشییا دونیایێ ژی؛ هه‌ڤژینه‌كا باشه‌)).

ئه‌ز ل وێرێ یێ ئاماده‌بووم ده‌مێ عه‌مرێ كوڕێ ئه‌بو حه‌سه‌نی پرسیار ژ عه‌بدولڵاھێ كوڕێ زه‌یدی كری ده‌رباره‌ی ده‌ستنڤێژا پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن)، ئینا عه‌بدولڵاھی داخوازا ئامانه‌كێ ئاڤێ كر، پاشی ده‌ستنڤێژه‌كا وه‌كی یا پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) بۆ وان گرت، ڤێجا ئامان وه‌رگێڕا و ئاڤ ب سه‌ر ده‌ستێ خۆدا كر و سێ جاران ده‌ستێن خۆ شویشتن، پاشی ده‌ستێ خۆ كره‌ د ئاڤێدا و ئاڤ د ده‌ڤ و دفنێن خۆ وه‌ردا و پاشی ئینا ده‌ر، ئه‌ڤه‌ ژی سێ جاران ئه‌نجام دا، پاشی ده‌ستێ خۆ كره‌ تێدا و سێ جاران سه‌روچاڤێن خۆ شویشتن، پاشی هه‌ردوو ده‌ستێن خۆ هه‌تا ئه‌نیشكان دوو جاران شویشتن، پاشی ده‌ستێ خۆ كره‌ تێدا و مه‌سحا سه‌رێ خۆ كر، ڤێجا ب هه‌ردوو ده‌ستان ژ پێشییا سه‌ری چوو هه‌تا پاشییا سه‌ری و پاشی زڤڕانده‌ جهێ ده‌ستپێكێ، ئه‌ڤه‌ ئێك جار ئه‌نجامدا، پاشی هه‌ردوو پێیێن خۆ هه‌تا گۆزه‌كان شویشتن.

پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) ئه‌ز بۆ كاره‌كی فرێكرم و ئه‌ز تووشی جه‌نابه‌تێ بووم و من ئاڤ نه‌دیت، ڤێجا من خۆ د ناڤ ئاخا سه‌ر ئه‌ردیدا گه‌ڤزاند ، هه‌روه‌كی كا چاوا گیانه‌وه‌ر خۆ تێدا وه‌ردكه‌ن، پاشی ئه‌ز هاتمه‌ ده‌ڤ پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) و من ئه‌ڤ چه‌نده‌ بۆ وی گۆت، گۆت: ((ب تنێ به‌س بوو تو ب ده‌ستێن خۆ ئه‌ڤێ بكه‌ی))، پاشی هه‌ردوو ده‌ستێن خۆ ئێك جار ل ئه‌ردی دان و مه‌سحا ده‌ستێ چه‌پێ ل سه‌ر یێ ڕاستێ كر و پشتا ده‌ستێن خۆ و سه‌روچاڤێن خۆ پێ مه‌سح كرن.

هنده‌ك مرۆڤ ژ صه‌حابییێن پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆتنه‌ پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن): ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ؛ مرۆڤێن مالدار و زه‌نگین خێر هه‌می بۆ خۆ برن، ئه‌و وه‌كی مه‌ نڤێژان دكه‌ن و وه‌كی مه‌ ڕۆژییان دگرن و ب مالێ خۆ یێ زێده‌ ژی خێر و صه‌ده‌قه‌یان دكه‌ن، ئینا پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت: ((ئه‌رێ ما خودێ بۆ هه‌وه‌ ژی تشته‌ك نه‌دانایه‌ كو هوین خێران پێ بكه‌ن؟ ب هه‌ر ته‌سبیحه‌كێ (گۆتنا: سبحان الله) خێره‌ك هه‌یه‌، ب هه‌ر ته‌كبیره‌كێ (گۆتنا: الله أكبر) خێره‌ك هه‌یه‌، ب هه‌ر ته‌حمیده‌كێ (گۆتنا: الحمدلله) خێره‌ك هه‌یه‌، ب هه‌ر ته‌هلیله‌كێ (گۆتنا: لا إله إلا الله) خێره‌ك هه‌یه‌، فه‌رمانا ب باشییێ خێره‌ و پاشڤه‌برنا ژ خرابییێ خێره‌، و د چوونا نڤینێدا بۆ ئێك ژ هه‌وه‌ خێر هه‌یه‌))، گۆتن: ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ؛ ئێك ژ مه‌ شه‌هوه‌تا خۆ بجھ بینیت و خێر بۆ بهێته‌ نڤیسین؟ گۆت: ((ئه‌رێ ما ئه‌گه‌ر وی د حه‌رامیدا بجھ ئینابا؛ بۆ وی گونه‌ھ نه‌دبوو؟ ئاها هوسا ئه‌گه‌ر وی د حه‌لالیدا بجھ ئینا؛ دێ بۆ وی خێر بیت)).

((پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆتارا پێدڤییاتییێ (خطبة الحاجة) نیشا مه‌ دا (ئه‌و یا ب ڤی ڕه‌نگییه‌، دێ بێژی): سوپاسی هەمی بۆ خودێ بن، ئەم سوپاسییا وی دکەین و داخوازا هاریکارییێ ژ وی ب تنێ دکەین و داخوازا ژێبرنا گونەهان ژ وی دکەین، ئەم خۆ ب خودێ د پارێزین ژ خرابییێن نەفسێن خۆ، هەر کەسێ خودێ ڕاستەڕێ کر؛ کەس نەشێت وی د سەردا ببەت و هەر کەسێ خودێ ئه‌و ژ ڕێكێ لادا؛ کەس نەشێت وی ڕاستەڕێ بکەت، ئه‌ز شاهده‌ییێ دده‌م كو ژ ئه‌لڵاهی پێڤه‌تر چ خودایێن ژ هه‌ژی په‌رستنێ نینن و ئه‌ز شاهده‌ییێ دده‌م كو موحه‌ممه‌د پێغه‌مبه‌رێ خودێیه‌، {يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيرًا وَنِسَاءً وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسَاءَلُونَ بِهِ والأرحام إن الله كان عليكم رقيبا} [النساء: 1]، ئانكو: ((گه‌لى مرۆڤان ژ وى خودایی بترسن يێ هوين ژ نه‌فسه‌كا ب تنێ كو ئاده‌مه‌ (سلاڤ لێ بن) ئافراندين و جووتێ وێ كو حه‌ووايه‌ ژێ ئافراندى، وى ژ وان هه‌ردووکان گه‌له‌ك زه‌لام و گه‌له‌ك ژن ل ئه‌ردى به‌لاڤ كرن، ته‌قوا وى خودايى بكه‌ن يێ هنده‌ك ژ هه‌وه‌ ب وى خواستنێ ژ هنده‌كان دكه‌ن و هشيار بن مرۆڤاينیێ د ناڤبه‌را خۆدا نه‌بڕن. هندى خودێیه‌ ل سه‌ر هه‌مى كارێن هه‌وه‌ يێ زێره‌ڤانه‌))، {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ} [آل عمران: 102]، ئانكو: ((ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى، ب دروستى هوين ژ خودێ بترسن: وه‌سا كو هوين گوهدارییا وى بكه‌ن وبێ ئه‌مرییا وى نه‌كه‌ن و شوكرا وى بكه‌ن و كافرییێ پێ نه‌كه‌ن، و ل بيرا خۆ بينن و ژبير نه‌كه‌ن و به‌رده‌وام خۆ ب ئيسلاما خۆڤه‌ بگرن هه‌تا هوين دمرن؛ دا هوين بگه‌هنه‌ خودێ و هوين د موسلمان))، {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا (70) يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمَالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظِيمًا} [الأحزاب:70 - 71]، ئانكو: ((ئه‌ى گه‌لی ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ ئيناى و دويكه‌ڤتنا پێغه‌مبه‌رى كرى، هوين ته‌قوا خودێ بكه‌ن و ژ وى بترسن و بێئه‌مرییا وى نه‌كه‌ن، دا هێژاى عه‌زابا وى نه‌بن، هوين د هه‌مى ڕەوشاندا گۆتنه‌كا ڕاست و دروست يا دوير ژ دره‌وێ بێژن ئه‌گه‌ر هوين ته‌قوا خودێ بكه‌ن و گۆتنه‌كا ڕاست و دروست بێژن خودێ كارێن هه‌وه‌ دێ بۆ هه‌وه‌ چاك كه‌ت و گونه‌هێن هه‌وه‌ بۆ هه‌وه‌ ژێبه‌ت. هه‌چییێ گوهدارییا خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وى د فه‌رمانێن واندا بكه‌ت ب ڕاستى ئـه‌و ب سه‌ركه‌ڤتنه‌كا مه‌زن د دونيايێ و ئاخره‌تێدا ب سه‌ركه‌ڤت)).

پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) پشتی هه‌ر نڤێژه‌كا فه‌ڕز دگۆت: «لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، اللَّهُمَّ لَا مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ، وَلَا مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ، وَلَا يَنْفَعُ ذَا الْجَدِّ مِنْكَ الْجَدُّ»، ئانكو: ((ژ ئه‌لڵاهی پێڤه‌تر چ خودایێن ژ هه‌ژی په‌رستنێ نینن، ئه‌و ئێكێ ب تنێیه‌ و وی چ شریك و هه‌ڤال نینن، مولك و ده‌ستهه‌لات و حه‌مد و سوپاسی هه‌می بۆ وینه‌، ئه‌و ل سه‌ر هه‌ر تشته‌كی یێ خودان شیانه‌، خودایێ من؛ چ ڕێگر نینن بۆ تشته‌كێ ته‌ دابیت و بۆ تشته‌كێ ته‌ قه‌ده‌غه‌ كربیت كه‌سه‌ك نه‌شێت بده‌ت، مال و سامان و مه‌زناهی (ل ڕۆژا قیامه‌تێ) مفای ناگه‌هیننه‌ خودانێ خۆ ل هه‌مبه‌ر ته‌)).

((هه‌ر كه‌سێ كه‌سه‌كێ خودان په‌یمانه‌كی (موعاهه‌ده‌كی) بكوژیت، بێهنا به‌حەشتێ ناچیتێ، و ب ڕاستی بێهنا به‌حه‌شتێ ژ دویراتییا چل سالان دهێته‌ بێهنكرن)).

((ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ گوهـ ل بانگهلدێری بوو؛ هنگی هوین ژی هه‌مان گۆتنێن وی بێژن، پاشی صه‌له‌واتان بده‌نه‌ سه‌ر من، چونكی هه‌ر كه‌سێ صه‌له‌واته‌كێ بده‌ته‌ سه‌ر من؛ خودێ دێ ده‌هـ صه‌له‌واتان ده‌ته‌ سه‌ر وی. پاشی داخوازا (وه‌سیلێ) بۆ من ژ خودێ بكه‌ن، چونكی ئه‌و پله‌یه‌كه‌ د به‌حه‌شتێدا و ب تنێ دێ بۆ عه‌بده‌كی ژ عه‌بدێن خودێ ‌بیت و ئه‌ز هيڤیدارم ئه‌و كه‌سه‌ ئه‌ز بم، ڤێجا هه‌ر كه‌سێ داخوازا (وه‌سیلێ) بۆ من بكه‌ت؛ شه‌فاعه‌تا من بۆ وی حه‌لال بوو)).