((ب تنێ بهس بوو تو ب دهستێن خۆ ئهڤێ بكهی))، پاشی ههردوو دهستێن خۆ ئێك جار ل ئهردی دان و مهسحا دهستێ چهپێ ل سهر یێ ڕاستێ كر و پشتا دهستێن خۆ و سهروچاڤێن خۆ پێ مهسح كرن.
عهممارێ كوڕێ یاسری (خودێ ژێ ڕازی بیت) دبێژیت:
پێغهمبهرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) ئهز بۆ كارهكی فرێكرم و ئهز تووشی جهنابهتێ بووم و من ئاڤ نهدیت، ڤێجا من خۆ د ناڤ ئاخا سهر ئهردیدا گهڤزاند ، ههروهكی كا چاوا گیانهوهر خۆ تێدا وهردكهن، پاشی ئهز هاتمه دهڤ پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) و من ئهڤ چهنده بۆ وی گۆت، گۆت: ((ب تنێ بهس بوو تو ب دهستێن خۆ ئهڤێ بكهی))، پاشی ههردوو دهستێن خۆ ئێك جار ل ئهردی دان و مهسحا دهستێ چهپێ ل سهر یێ ڕاستێ كر و پشتا دهستێن خۆ و سهروچاڤێن خۆ پێ مهسح كرن.
بَعَثَنِي رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَاجَةٍ، فَأَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدِ الْمَاءَ، فَتَمَرَّغْتُ فِي الصَّعِيدِ كَمَا تَمَرَّغُ الدَّابَّةُ ثُمَّ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ: «إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَقُولَ بِيَدَيْكَ هَكَذَا» ثُمَّ ضَرَبَ بِيَدَيْهِ الْأَرْضَ ضَرْبَةً وَاحِدَةً، ثُمَّ مَسَحَ الشِّمَالَ عَلَى الْيَمِينِ، وَظَاهِرَ كَفَّيْهِ وَوَجْهَهُ.
پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) بۆ كارهكێ تایبهت عهممارێ كوڕێ یاسری فرێكربوو گهشتهكێ و ئهو تووشی جهنابهتێ بوو، ڤێجا چ ب جووتبوونێ بیت یان ههتا ب ڕێكا شههوهتێ ئاڤا وی هاتبیته خوار، و ئاڤ نهدیت دا سهرێ خۆ پێ بشۆت، و وی نهدزانی كو تهیهمموم بۆ جهنابهتێ ژی دروستە، بهلكی هزر دكر ئهو ب تنێ بۆ دهستنڤێژا بچویكه و ئهڤ چهنده نهدزانی، ڤێجا وی هزرا خۆ كر (ئیجتیهاد كر) و وهسا زانی كا چاوا مرۆڤ هندهك ئهندامێن لهشێ خۆ یێن كو بۆ دهستنڤێژا بچویك دشۆت ب ئاخێ مهسح دكهت، هنگی بۆ گرتنا تهیهممومێ بۆ ڕاكرنا جهنابهتێ ژی دڤێت ئاخێ ل ههمی لهشێ خۆ بدهت، ئهڤه ژی وهك قیاسكرن ل سهر ئاڤێ، لهوا ئهوی ژی خۆ د ئاخێ وهركر ههتا ئاخێ ههمی لهشێ وی ڤهگرتی و پاشی نڤێژ كر، دهمێ هاتییه دهڤ پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) ئهڤه بۆ گۆت، دا بزانیت كا ئهرێ وی كارهكێ دروست كرییه یان نه؟ پێغهمبهری ژی شێوازێ پاقژبوونا ژ هەردوو بێدهستنڤێژییان یا بچویك وەکی میزێ و یا مهزن وەکی جەنابەتێ بۆ دیار كر: كو ئهو ژی ب تنێ ب هندێ دبیت مرۆڤ ئێك جار دهستێن خۆ ل ئاخا سهرڤههییا ئهردی بدەت، پاشی مهسحا دهستێ چهپێ ل سهر یێ ڕاستێ بكهت و پشتا ههردوو دهستان و سهروچاڤێن خۆ پێ مهسح بكهت.
...:
فهربوونا ل دویڤ گهڕیانا ئاڤێ بهری تهیهممومێ.
دروستییا تهیهممومێ بۆ وی كهسێ جهنابهت ل سهر بیت و ئاڤێ نهبینیت.
شێوازێ گرتنا تهیهممومێ بۆ بێدهستنڤێژییا مهزن (وهكی جهنابهتێ) ههمان شێوازێ تهیهممومێیه بۆ بێدهستنڤێژییا بچویك.
زێدهتر (8)
صهحیحا بۆخاری (1/ 77) (347).
صهحیحا موسلمی (1/ 280) (368).
الإلمام بشرح عمدة الأحكام.
لإسماعيل الأنصاري (1/ 60).
تيسير العلام شرح عمدة الأحكام.
لعبد الله البسام (ص72).
تنبيه الأفهام شرح عمدة الأحكام.
لابن عثيمين (1/ 92).