Skip to content

«اللهُمَّ لَكَ أَسْلَمْتُ، وَبِكَ آمَنْتُ، وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ، وَإِلَيْكَ أَنَبْتُ، وَبِكَ خَاصَمْتُ، اللهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِعِزَّتِكَ، لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ أَنْ تُضِلَّنِي، أَنْتَ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ، وَالْجِنُّ وَالْإِنْسُ يَمُوتُونَ» یعنی: «خداوندا، تسلیم تو شدم، به تو ایمان آورده‌ام، بر تو توکل کرده‌ام، به سوی تو برگشته‌ام، و به تو در همهٔ امورم احتجاج می‌کنم. به عزت تو پناه می‌آورم از اینکه مرا گمراه سازی. هیچ معبودی به‌حق جز تو نیست، تویی که زنده‌ای و نمی‌میری، در حالی که جنیان و انسان‌ها می‌میرند».

از ابن عباس رضی الله عنهما روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم می‌فرمود:

«اللهُمَّ لَكَ أَسْلَمْتُ، وَبِكَ آمَنْتُ، وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ، وَإِلَيْكَ أَنَبْتُ، وَبِكَ خَاصَمْتُ، اللهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِعِزَّتِكَ، لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ أَنْ تُضِلَّنِي، أَنْتَ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ، وَالْجِنُّ وَالْإِنْسُ يَمُوتُونَ» یعنی: «خداوندا، تسلیم تو شدم، به تو ایمان آورده‌ام، بر تو توکل کرده‌ام، به سوی تو برگشته‌ام، و به تو در همهٔ امورم احتجاج می‌کنم. به عزت تو پناه می‌آورم از اینکه مرا گمراه سازی. هیچ معبودی به‌حق جز تو نیست، تویی که زنده‌ای و نمی‌میری، در حالی که جنیان و انسان‌ها می‌میرند».

«اللهُمَّ لَكَ أَسْلَمْتُ، وَبِكَ آمَنْتُ، وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ، وَإِلَيْكَ أَنَبْتُ، وَبِكَ خَاصَمْتُ، اللهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِعِزَّتِكَ، لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ أَنْ تُضِلَّنِي، أَنْتَ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ، وَالْجِنُّ وَالْإِنْسُ يَمُوتُونَ».

متفق علیه، و این لفظ مسلم است و بخاری آن را به اختصار روایت کرده است.
حديث صحيح
شرح

از دعاهای پیامبر صلی الله علیه و سلم این بود که می‌فرمودند: «اللَّهُمَّ لَكَ أَسْلَمْتُ» (خداوندا برای تو تسلیم و فرمان‌بردار شدم)، «وَبِكَ آمَنْتُ» (و به تو ایمان آوردم و تصدیق و اقرار کردم)، «وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ» (و بر تو توکل کردم و کارم را به تو سپردم و اعتماد کردم)، «وَإِلَيْكَ أَنَبْتُ» (و به سوی تو بازگشتم و روی آوردم)، «وَبِكَ خَاصَمْتُ» (و به [یاری] تو با دشمنانت به مجادله و حجت‌آوری پرداختم)، «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ» (خداوندا من پناه می‌برم) و ملتجی می‌شوم «بِعِزَّتِكَ» (به عزت) و قدرت بازدارنده و غلبه‌ات، «لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ» (هیچ معبودی جز تو نیست) و هیچ معبود بر حقی جز تو وجود ندارد، [از اینکه] «أَنْ تُضِلَّنِي» (مرا دستخوش گمراهی کنی) از هدایت و توفیق برای [رسیدن به] رضایتت. «أَنْتَ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ» (تویی آن زنده‌ای که نمی‌میرد) و فانی نمی‌شود، «وَالْجِنُّ وَالْإِنْسُ يَمُوتُونَ» (و جن و انس می‌میرند).

از نکات این حدیث

مشروعیت مقدم داشتن ثنا و ستایش بر درخواست، هنگام هر خواسته‌ای.

واجب بودن توکل تنها بر خداوند متعال و درخواست حفاظت از او؛ زیرا او به صفات کمال متصف است، پس تنها اوست که بر وی اعتماد می‌شود، و همهٔ مخلوقات عاجزند و سرانجامشان مرگ است، پس آنان شایستهٔ اعتماد کردن نیستند.

تأسّی به پیامبر صلی الله علیه و سلم در دعا کردن با این کلمات جامع و مانعی که بیانگر صدق ایمان و نهایت یقین است.

سندی گفته است: این سخن ایشان که «أنتَ الحَيّ» (تو زنده‌ای) یعنی: پس تویی آنکه شایسته است به او پناه برده شود، نه به غیر تو.

منابع
بیشتر (10)

صحیح بخاری (9/ 117) (7383).

صحیح مسلم (4/ 2086) (2717).

تطريز رياض الصالحين.

لفيصل آل مبارك (ص72).

فتح رب البرية بتلخيص الحموية.

لابن عثيمين (ص79).

نزهة المتقين شرح رياض الصالحين.

لمجموعة من الباحثين (1/ 109).

مرعاة المفاتيح شرح مشكاة المصابيح.

عبيد الله المباركفوري (8/ 223).