Encyclopedia of Prophetic Hadiths

Yonnente Yàlla bi -yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc- da maa yónni ci jenn aajo, ma am janaba te amuma ndox, ma xalangu ci suuf si kem ni daaba di xalangoo, ma ñëw ci Yonnente bi -yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc-, nettali ko loolu, mu ne ma: "doon na la doy rekk nga def nii say loxo" mu dóor ay loxoom ci suuf benn dóor, daal di masaa càmmooñam ci kaw ndayjoor bi, ak bitti ténq yi ak kanam gi.

Man damay gis dereet ju yàqu te du ma set, ndax damay bàyyi julli? Mu ne ko: “Déedéet , loolu dereti sidit la, waaye bàyyil julli ci limu bis yi ngay gis mbaax, topp nga sangu te julli".

Ñëw naa vi Safwaan ibn Assaal Al-Muraadii, di ko laaj masaa ci ay Saŋ, mu ne ma: lam moo la indi yaw Sirr? Ma ne ko ngir sàkku xam-xam, mu ne ma: malaaka yi de dañuy teg seen i laaf ñeel kiy sàkku xam-xam; ngir gërëm li mu sàkku, ma ne ko: liy mbir mooy masaa ci ay Saŋ ginnaaw saw ak xayta day nux-nuxi ci sama dënn, te yaw bokk nga ci sahaabay Yonnente bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc ma ñëw ngir laaj la: ndax dégg nga ko muy wax ci loolu dara? Mu ne: waaw, daan na nu digal bu nu nekkee way-tukki walla ay tukkikat, nu bañ a summi sunuy Saŋ ñatti fan ak seen i guddi, lu dul ci janaba, waaye ci xayta, ak saw, ak nelaw, ma ne ko: ndax dégg nga ko miy tudd mbàggeel? Mu ne: waaw, nekkoon nanu ak Yonnente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc ci tukki, ba nu nekkee fa moom rekk benn kaw-kaw woo ko ci kàddu gu xumb: éey Muhammat, Yonnente bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc tontu ko nu mel ni kàddoom ga: "waaw ñëwal" nu ne ko: yal na nga toskare, wàcceel sa kàddu gi, yaa ngi fi Yonnente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc, te danu noo tere lii, mu daal di ne: giñ naa ci Yàlla ne duma wàcce sama kàddu, kaw-kaw ne: nit ki dana bëgg aw nit te jotu leen, Yonnente bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc daal di ne: "nit ki ki mu bëgg lay ànd al ëllëg bis-pénc", deñul di nu waxtaanal, ba tudd ab bunt bu nekk ci wetu sowwu, doxub yaatuwaayam, walla aji-war ji dana dox ci yaatuwaayam ñent-fukk walla juróom-ñaar-fukki at.

jenn waay laaj na Yonnente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc, ne ko: yaw Yonnente Yàlla bi, nun danuy dugg ci géej gi, di yor tuuti ndox, bu nu ci jàppee daal di mar, ndax nu jàppu ci ndoxum géej gi? Yonnente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc ne ko: «moom am ndoxam lu laab la , am méddam it lu dagan la».

Yonnente Yàlla bi -yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc- bu daan sangu janaba, da daan raxas ñaari loxoom, jàpp njàppum julli, daal di sangu, daal di xàjjale ci loxoom kawaram, bu ko wóoree ne der ba tooy na, mu sotti ca ndox ñatti yoon, topp mu raxas mbooleem yaramam, Aysatu nee na: daan naa sangu man ak Yonnente Yàlla bi -yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc- ci benn ndab, nun ñaar ñépp di ci tanq.

Nekkoon naa ak Yonnente bi -yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc- mu dem ba egg ci sënu aw nit daal di tuur ndox fekk ma nga taxaw, ma randu mu ne ma: "jegesil" ma jegesi ba nekk ci ginnaawam, mu daal di jàpp daal di masaa ay saŋam.

«amul benn jullit buy jàppu rafetal njàppu mi, daal di jog julli ñaari ràkka, xolam ak jëmmam jublu ca, lu dul ne àjjana war na ci moom" nee na: ma ne: ana lan moo dàq lii, benn waay bu nekk sama kanam daal di ne: ki xolam baax, ma xool rekk Umar di wax naan: gis naa ne leegi nga ñëw, nee na: "amul kenn kuy jàppu jotale njàppu ma -walla matale- njàppu ma, topp mu wax: maa ngi seede ne amul kenn ku ñu war a jaamu ku dul Yàlla, ak ne Muhammat jaamub Yàlla la di ndawam lu dul ne dees na ko ubbil juróom-ñatti bunti àjjana mu dugg ci bu ko soob"».

Jariir dafa saw, topp mu jàppu daal di maasaa ci kaw ay Saŋam, ñu nebko: nii ngay def? Mu ne: waaw, gis naa Yonnente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc mu tuur-ndox, topp mi jàppu daal di masaa ci kaw ay Saŋam. Al-Ahmas nee na: Ibraahiima nee na: hadiis bii daleen doon yéem; ndax tuubug Jariir ginnaaw bi Al-Maa-ida wàccee la.