«هر پيامبری که الله متعال در امت های پيش از من مبعوث نموده، ياران مخلص و اصحاب داشته که راه و روش او را در پيش می گرفتند
از عبدالله بن مسعود رضی الله عنه روایت است که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند:
«هر پيامبری که الله متعال در امت های پيش از من مبعوث نموده، ياران مخلص و اصحاب داشته که راه و روش او را در پيش می گرفتند، و از دستورهای او پيروی می کردند، و سپس نسل هايی جانشين آنها شدند که به آنچه می گفتند عمل نمی کردند، و کارهايی انجام می دادند که به آن امر نشده بودند. پس هرکس با دست خود به جهاد و مبارزه با آنها برخيزد مؤمن است، و هرکس با زبان خويش با آنان مبارزه و جهاد کند مؤمن است، و هرکس با قلبش با آنها مقابله نمايد مؤمن است، و پس از اين به اندازه ی دانه ی سپندی هم ايمان وجود ندارد».
«مَا مِنْ نَبِيٍّ بَعَثَهُ اللهُ فِي أُمَّةٍ قَبْلِي إِلَّا كَانَ لَهُ مِنْ أُمَّتِهِ حَوَارِيُّونَ، وَأَصْحَابٌ يَأْخُذُونَ بِسُنَّتِهِ وَيَقْتَدُونَ بِأَمْرِهِ، ثُمَّ إِنَّهَا تَخْلُفُ مِنْ بَعْدِهِمْ خُلُوفٌ يَقُولُونَ مَا لَا يَفْعَلُونَ، وَيَفْعَلُونَ مَا لَا يُؤْمَرُونَ، فَمَنْ جَاهَدَهُمْ بِيَدِهِ فَهُوَ مُؤْمِنٌ، وَمَنْ جَاهَدَهُمْ بِلِسَانِهِ فَهُوَ مُؤْمِنٌ، وَمَنْ جَاهَدَهُمْ بِقَلْبِهِ فَهُوَ مُؤْمِنٌ، وَلَيْسَ وَرَاءَ ذَلِكَ مِنَ الْإِيمَانِ حَبَّةُ خَرْدَلٍ».
پیامبر صلی الله علیه وسلم خبر داده است که هیچ پیامبری نبوده که الله متعال او را در میان امت های قبلی مبعوث کرده باشد مگر اینکه از میان امتش افراد با اخلاص و صالحان جانشین او وجود داشته، اصحاب و یاران که راه و روش او و شریعتش را در پیش می گرفتند، و از اوامر او پیروی می کردند، و بعد از آنها نسل هایی جانشین شده که در آنان خیری نیست؛ به آنچه که می گفتند عمل نمی نمودند، و به جای انجام دادن مواردی که به آنها امر شده بودند منکرات را مرتکب می شدند؛ بنابر این هرکس با دست به جهاد عليه آنان برخیزد مومن است، و هرکس با زبانش به جهاد عليه آنان برخیزد مومن است، و هرکس قلبا با آنان جهاد کند مومن است، و پس از اين به اندازه ی دانه ی سپندی هم ايمان وجود ندارد.
حَبَّةُ خَرْدلٍ: أي زِنَة حبَّة الخردل، والخردل نبات بري يساوي وزن حبته سدس وزن حبة الشعير.
ترغیب به مبارزه با کسانی که از طریق گفتار و اعمال خود قوانین شریعت را نقض می کنند.
عدم انکار قلب از منکر دلیل بر ضعف ایمان و یا از بین رفتن آن است.
الله متعال برای پیامبران کسانی را میسر نموده است که پس از آنان رسالت شان را حمل می کنند.
هر که می خواهد رستگار شود باید راه (منهج) پیامبران را تعقیب کند؛ زیرا هر راهی غیر از راه آنان تباهی و گمراهی است.
به هر پیمانۀ که از عصر پیامبر صلی الله علیه وسلم و اصحاب او رضی الله عنهم مردم دور شوند، سنت ها را رها نموده و از هوس ها پیروی می نمایند، و بدعت ها را ایجاد می کنند.
بیان درجۀ های جهاد، و اینکه با دست است بر کسانی که می توانند تغییر بدهند، مانند اولیاء و حاکمان و امیران، و با گفتار است با بیان حق و دعوت بسوی آن، و با قلب است با انکار منکر و دوست نداشتن آن یا راضی نبودن به آن.
وجوب امر به معروف و نهی از منکر.
بیشتر (9)
صحیح مسلم. (1/ 69) (50).
بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين.
لسليم الهلالي (1/ 276).
تطريز رياض الصالحين.
لفيصل آل مبارك (ص148).
كنوز رياض الصالحين.
لمجموعة من الباحثين (4/ 16).
نزهة المتقين شرح رياض الصالحين.
لمجموعة من الباحثين (1/ 209).
استناد شده در کتاب‌ها
3 کتابهابیشتر (3)
- رياض الصالحينرياض الصالحين مع فوائد وهدايات - 2«مَا مِنْ نَبيٍّ بَعَثَهُ اللهُ فِي أمَّةٍ قَـبْـلي إلَّا كـان لَـه مِـن أُمَّتِهِ حَوارِيُّون وَأصْحابٌ يَأَخُذُون بِسُنَّتِهِ ويَقْتَدُون بِأمْرِهِ، ثُمَّ إنها تخْلُفُ مِنْ بَعْدِهِمْ خُلُوفٌ يَقُولُون مَا لاَ يَفْعَلُونَ، وَيَفْعَلُون مَ
- فهم السلف الصالح للنصوص الشرعية والرد على الشبهات حولهثم إنه تخلف من بعدهم خلوف يقولون ما لا يفعلون، ويفعلون ما لا يؤمرون"[21].
- متن اصول الإيمانمتن أصول الإيمان{ما من نبي بعثه اللَّه في أمته قبلي إلا كان له من أمته حوارِيون وأصحاب يأخذون بسنتِهِ، ويقتدون بأمْرِه، ثم إنها تخلف من بعدهم خلوفٌ يقولون ما لا يفعلون، ويفعلون ما لا يؤْمرون، فمن جاهدهم بيده فهو مؤمن، ومن جاهدهم بلسانهِ فهو مؤمن، ومن جاهده