Skip to content

«کسی که حق مسلمانی را با سوگند دروغ تصاحب کند، الله دوزخ را بر او واجب نموده و بهشت را بر او حرام می گرداند». مردی پرسيد: ای رسول الله، حتی اگر چيزِ اندکی باشد؟ فرمودند: «اگرچه چوبِ مسواکی باشد».

از ابو امامه اياس بن ثعلبه ی حارثی رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلى الله عليه وسلم فرمودند:

«کسی که حق مسلمانی را با سوگند دروغ تصاحب کند، الله دوزخ را بر او واجب نموده و بهشت را بر او حرام می گرداند». مردی پرسيد: ای رسول الله، حتی اگر چيزِ اندکی باشد؟ فرمودند: «اگرچه چوبِ مسواکی باشد».

«مَنِ اقْتَطَعَ حَقَّ امْرِئٍ مُسْلِمٍ بِيَمِينِهِ، فَقَدْ أَوْجَبَ اللهُ لَهُ النَّارَ، وَحَرَّمَ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ» فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ: وَإِنْ كَانَ شَيْئًا يَسِيرًا يَا رَسُولَ اللهِ؟ قَالَ: «وَإِنْ قَضِيبًا مِنْ أَرَاكٍ».

مسلم روایت کرده است.
حديث صحيح
توضیح

رسول الله صلی الله علیه وسلم هشدار می دهد که هرکس حق برادر مسلمانش را با سوگند دروغ و ناحق تصاحب کند، جزا اش او مستحق آتش دوزخ، و محروم شدن از بهشت است، و آن از گناهان کبیره است. در این میان مردی گفت: ای رسول الله، اگر چیزی که بر آن سوگند یاد شده چیز اندکی باشد؟ رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: هرچند چوبِ مسواکی باشد که از درخت اراک گرفته می شود.

از فوائد حدیث

هشدار از گرفتن حقوق دیگران، و حرص ورزی به ادای آن به صاحبانش هرچند اندک باشد، و این که فیصلۀ اشتباه حاکم به انسان اباحت نمی بخشد آنچه که از او نیست.

نووی می گوید: شدت تحریم حقوق مسلمانان، و این که میان حق اندک و زیاد فرقی نیست؛ بنابر قول او صلی الله علیه وسلم: "وإن قضيبًا من أراك"، «اگرچه چوبِ مسواکی باشد».

نووی می‌گوید: این مجازات برای کسی است که حق مسلمانی را گرفته باشد و قبل از توبه بمیرد، اما کسی که توبه نموده و از کارکرد خود ابراز پشیمانی نماید و حق را به صاحبش برگرداند و از او طلب حلالیت کند و عزم نماید که به این کار بر نمی گردد، گناه از او ساقط می شود.

قاضی می گوید: علت ویژه نمودن مسلمان این است که آنان مخاطب و عموم تعامل کننده گان در شریعت هستند، این طور نیست که غیر مسلمان با آنان متفاوت هستند، بلکه حکم حقوق غیر مسلمان همان حکم حقوق مسلمان است.

نووی می گوید: دروغ، خبر دهی از چیزیست که خلاف آنچه که هست باشد، خواه از روی قصد باشد خواه از روی اشتباه، خواه خبر از گذشته باشد و یا از آینده.

منابع
بیشتر (5)

صحیح مسلم. (1/ 122) (137).

نزهة المتقين شرح رياض الصالحين.

لمجموعة من الباحثين (1/ 239).

بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين.

لسليم الهلالي (1/ 309).