Encyclopedia of Prophetic Hadiths

((ئه‌گه‌ر خودێ د قه‌ده‌رێدا بۆ عه‌بده‌كێ خۆ نڤیسی كو ل ئه‌رده‌كی بمریت؛ دێ وه‌ لێ كه‌ت وى كاره‌ك ل وی ئه‌ردی هه‌بیت)).

((خودێ نموونه‌ بۆ مه‌ ب ڕێكه‌كا ڕاست‌ ئینایه‌، دوو دیوار یێن ل هه‌ردوو لایێن ڕێكێ، هنده‌ك ده‌رگه‌هێن ڤه‌كری یێن تێدا و په‌رده‌ یێن ب سه‌ر وان ده‌رگه‌هاندا هاتینه‌ دان، ژ لایێ ده‌رگه‌هێ ڕێكێ گازیكه‌ره‌ك یێ هه‌ی گازی دكه‌ت و دبێژیت: گه‌لی خه‌لكی؛ هوین هه‌می وه‌رنه‌ سه‌ر ڤێ ڕێكا ڕاست و خۆ ژ ڕێكا ڕاست لانه‌ده‌ن، گازیكه‌ره‌كێ دی ژی یێ ل سه‌ر ڕێكا ڕاست هه‌ی، ئه‌گه‌ر ئێكى ڤیا ده‌رگه‌هه‌كی ژ ڤانه‌ ڤه‌كه‌ت؛ دێ بێژیت: تێچوون بۆ ته‌ بیت، ده‌رگه‌هی ڤه‌نه‌كه‌، چونكی ئه‌گه‌ر ته‌ ده‌رگه‌ھ ڤه‌كر دێ چییه‌ ژوور. ڤێجا ڕێكا ڕاست ئیسلامه‌ و هه‌ردوو دیوار ژی: سنوورێن خودێنه‌ و ده‌رگه‌هێن ڤه‌كری ژی: ئه‌و تشتن یێن خودێ حه‌رام كرین، ئه‌ڤ گازیكه‌رێ ل سه‌رێ ڕێكێ دكه‌ته‌ گازی ژی: په‌ڕتووكا خودێیه‌، ئه‌و گازیكه‌رێ ل سه‌ر ڕێكێ ڕاوه‌ستیای ژی: شیره‌تكارێ خودێیه‌ د دلێ هه‌ر موسلمانه‌كیدا)).

ل ڕۆژا فه‌تحا مه‌كه‌هێ پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆتار بۆ خه‌لكی خواند و گۆت: «گه‌لی خه‌لكی؛ ب ڕاستی خودایێ مه‌زن شانازیكرنا سه‌رده‌مێ جاهلییه‌تێ و خۆمه‌زنكرنا ب دایك و بابان ژ ده‌ڤ هه‌وه‌ بر، مرۆڤ ژی دوو جۆرن: یان مرۆڤه‌كێ چاك و ژ خودێترس و ڕێزداره‌‌ ل ده‌ڤ خودێ، یان ژی مرۆڤه‌كێ خراب و به‌ختڕه‌ش و بێبهایه‌ ل ده‌ڤ خودێ، مرۆڤ هه‌می زارۆكێن ئاده‌مینه‌ و خودێ ئاده‌م ژ ئاخێ چێكرییه‌، خودێ گۆتییه‌: {يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللهُ عَلِيمٌ خَبِيرٌ} [الحجرات: 13]، ئانکو: ((ئه‌ى گه‌لی مرۆڤان هندى ئه‌مين مه‌ هوين ژ بابه‌كێ ب تنێ كو ئاده‌مه‌ و دايكه‌كا ب تنێ كو حه‌ووايه‌ ئافراندينه‌، ڤێجا نه‌سه‌با كه‌سێ ژ يا كه‌سێ باشتر نينه‌، ژ لايێ دوینده‌هێڤه‌ مه‌ هوين كرنه‌ گه‌له‌ك ملله‌ت و ئويجاخ؛ دا هنده‌ك ژ هه‌وه‌ هنده‌كان بنیاسن، هندى باشترينێ هه‌وه‌يه‌ ل دەڤ خودێ ئه‌وه‌ يێ ژ هه‌مییان پتر ته‌قوا خودێ بكه‌ت. هندى خودێیه‌ ب ته‌قواداران يێ پڕزانايه‌ و ب وان يێ شاره‌زايه‌))».

((دوعا عیباده‌ت ب خۆیه‌))، پاشی ئه‌ڤ ئایه‌ته‌ خواند: {وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ} [غافر: 60]، ئانكو: ((و خودايێ هه‌وه‌ - گه‌لی عيباده‌تكه‌ران - گۆت: هوين دوعايان ژ من ب تنێ بكه‌ن و عيباده‌تێ من بكه‌ن ئه‌ز دێ د به‌رسڤا هه‌وه‌ هێم، هندى ئه‌ون يێن خۆ ژ باوه‌رى ئينانا ب په‌رستنا من ب تنێ مه‌زنتر لێ دكه‌ن، ئه‌و ب ڕه‌زيلی و شه‌رمزاریڤه‌ دێ چنه‌ جه‌هنه‌مێ)).

ده‌مێ ئایه‌تا: {ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ} هاتییه‌ خوارێ، زۆبه‌یری گۆت: ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ؛ ئه‌رێ دێ ل سه‌ر كیژ خۆشی و نیعمه‌تان پرسیار ژ مه‌ هێته‌ كرن، ئه‌رێ ئه‌و ب تنێ هه‌ردوو ڕه‌شاتینه‌ (قه‌سپ و ئاڤ)؟ گۆت: ((ئه‌و (پرسیاركرن) دێ هه‌ر هێت)).

((هه‌ر كه‌سێ زیانێ بگه‌هینیته‌ موسلمانه‌كی؛ خودێ ژی دێ زیانێ گه‌هینیته‌ وی و هه‌ر كه‌سێ زه‌حمه‌ت و بارگرانییێ بۆ موسلمانه‌كی دروست بكه‌ت؛ خودێ ژی دێ زه‌حمه‌ت و بارگرانییێ بۆ دروست كه‌ت)).

((پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆتارا پێدڤییاتییێ (خطبة الحاجة) نیشا مه‌ دا (ئه‌و یا ب ڤی ڕه‌نگییه‌، دێ بێژی): سوپاسی هەمی بۆ خودێ بن، ئەم سوپاسییا وی دکەین و داخوازا هاریکارییێ ژ وی ب تنێ دکەین و داخوازا ژێبرنا گونەهان ژ وی دکەین، ئەم خۆ ب خودێ د پارێزین ژ خرابییێن نەفسێن خۆ، هەر کەسێ خودێ ڕاستەڕێ کر؛ کەس نەشێت وی د سەردا ببەت و هەر کەسێ خودێ ئه‌و ژ ڕێكێ لادا؛ کەس نەشێت وی ڕاستەڕێ بکەت، ئه‌ز شاهده‌ییێ دده‌م كو ژ ئه‌لڵاهی پێڤه‌تر چ خودایێن ژ هه‌ژی په‌رستنێ نینن و ئه‌ز شاهده‌ییێ دده‌م كو موحه‌ممه‌د پێغه‌مبه‌رێ خودێیه‌، {يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيرًا وَنِسَاءً وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسَاءَلُونَ بِهِ والأرحام إن الله كان عليكم رقيبا} [النساء: 1]، ئانكو: ((گه‌لى مرۆڤان ژ وى خودایی بترسن يێ هوين ژ نه‌فسه‌كا ب تنێ كو ئاده‌مه‌ (سلاڤ لێ بن) ئافراندين و جووتێ وێ كو حه‌ووايه‌ ژێ ئافراندى، وى ژ وان هه‌ردووکان گه‌له‌ك زه‌لام و گه‌له‌ك ژن ل ئه‌ردى به‌لاڤ كرن، ته‌قوا وى خودايى بكه‌ن يێ هنده‌ك ژ هه‌وه‌ ب وى خواستنێ ژ هنده‌كان دكه‌ن و هشيار بن مرۆڤاينیێ د ناڤبه‌را خۆدا نه‌بڕن. هندى خودێیه‌ ل سه‌ر هه‌مى كارێن هه‌وه‌ يێ زێره‌ڤانه‌))، {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ} [آل عمران: 102]، ئانكو: ((ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى، ب دروستى هوين ژ خودێ بترسن: وه‌سا كو هوين گوهدارییا وى بكه‌ن وبێ ئه‌مرییا وى نه‌كه‌ن و شوكرا وى بكه‌ن و كافرییێ پێ نه‌كه‌ن، و ل بيرا خۆ بينن و ژبير نه‌كه‌ن و به‌رده‌وام خۆ ب ئيسلاما خۆڤه‌ بگرن هه‌تا هوين دمرن؛ دا هوين بگه‌هنه‌ خودێ و هوين د موسلمان))، {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا (70) يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمَالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظِيمًا} [الأحزاب:70 - 71]، ئانكو: ((ئه‌ى گه‌لی ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ ئيناى و دويكه‌ڤتنا پێغه‌مبه‌رى كرى، هوين ته‌قوا خودێ بكه‌ن و ژ وى بترسن و بێئه‌مرییا وى نه‌كه‌ن، دا هێژاى عه‌زابا وى نه‌بن، هوين د هه‌مى ڕەوشاندا گۆتنه‌كا ڕاست و دروست يا دوير ژ دره‌وێ بێژن ئه‌گه‌ر هوين ته‌قوا خودێ بكه‌ن و گۆتنه‌كا ڕاست و دروست بێژن خودێ كارێن هه‌وه‌ دێ بۆ هه‌وه‌ چاك كه‌ت و گونه‌هێن هه‌وه‌ بۆ هه‌وه‌ ژێبه‌ت. هه‌چییێ گوهدارییا خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وى د فه‌رمانێن واندا بكه‌ت ب ڕاستى ئـه‌و ب سه‌ركه‌ڤتنه‌كا مه‌زن د دونيايێ و ئاخره‌تێدا ب سه‌ركه‌ڤت)).

((ل ده‌ڤ خودایێ مه‌زن خۆ تشته‌ك ژ دوعایێ باشتر و بهاتر نینه‌)).