Encyclopedia of Prophetic Hadiths

«ده‌مێ هوین چوونه‌ تاره‌تێ؛ به‌رێ خۆ نه‌ده‌نه‌ قیبلێ و پشتا خۆ ژی نه‌كه‌نێ، به‌لكی به‌رێ خۆ بده‌نه‌ لایێ ڕۆژهه‌لاتێ یان ڕۆژئاڤایێ». ئه‌بو ئه‌یووبی گۆت: ئه‌م چووینه‌ وه‌لاتێ شامێ و مه‌ دیت كو ئاڤده‌ستێن وان یێن به‌ره‌ڤ قیبلێڤه‌ هاتینه‌ ئاڤاكرن، مه‌ ژی خۆ خوار دكر و داخوازا لێبوورینێ ژ خودێ دكر.

((گه‌هاندنا په‌یوه‌ندییێن مرۆڤاینییێ ب به‌رامبه‌رییێ نینه‌ (ئانكو تو هنگی بچی ده‌مێ ئه‌و دهێت و ئێك ب ئێك بیت)، به‌لكی ئه‌و كه‌سێ په‌یوه‌ندییێن مرۆڤاینییێ دگه‌هینیت ئه‌وه‌ یێ ئه‌گه‌ر كه‌سه‌كی سه‌را وی نه‌دا و ئه‌ڤ په‌یوه‌ندییه‌ بڕی؛ ئه‌و سه‌را وی بده‌ت و نه‌بڕیت)).

((هه‌ر وه‌ستییانه‌ك، نه‌خۆشییه‌ك، خه‌مه‌ك، كۆڤانه‌ك، ئازاره‌ك یان ته‌نگاڤییه‌ك بگه‌هیته‌ موسلمانی، هه‌تا ئه‌و سترییا دچیته‌ د پێیێ وی ژیڕا؛ بۆ ڤێ هه‌مییێ خودێ دێ گونه‌هێن وی ژێبه‌ت)).

پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) ئه‌ڤ ئایه‌ته‌ خواند: {هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاءَ الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاءَ تَأْوِيلِهِ، وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ، وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنَا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُو الْأَلْبَابِ} [آل عمران: 7]، ئانكو: ((ئه‌و ب تنێیه‌ يێ قورئان بۆ ته‌ ئينايه ‌خوارێ: هنده‌ك ئايه‌ت ژێ د بنه‌جهـ و ڕامان ئاشكه‌رانه‌، ئه‌ون بناخه‌يێ په‌ڕتووكێ يێ كو ل ده‌مێ تێك ئالۆزییێ دڤێت لێزڤڕين بۆ بهێته‌كرن و هنده‌ك ئايه‌تێن دى ژێ نه‌ د ئاشكه‌رانه‌ پتر ژ ڕامانه‌كێ ژێ دچیت و ڕامانا وان ئاشكه‌را نابیت هه‌تا نه‌هێنه‌ دانان ب ڕه‌خ وانڤه‌ يێن ئاشكه‌را، ڤێجا خودانێن مه‌ژییێن نه‌ساخ و سه‌رداچووى، ژ به‌ر دلێ وان يێ خراب دويڤچوونا ڤان ئايه‌تێن نه‌ئاشكه‌را دكه‌ن، دا ل به‌ر خه‌لكى به‌رزه‌كه‌ن و وان د سه‌ردا ببه‌ن و دا وه‌سا وه‌ربادانێ بێخنێ كو ل دويڤ بۆچوونێن وان يێن نه‌حه‌ق بچن. ژ خودێ پێڤه‌تر كه‌س ڕامانا ڤان ئايه‌تان نزانیت، و يێن موكوم د زانينێدا دبێژن: مه‌ باوه‌رى ب ڤێ قورئانێ هه‌يه‌، ئه‌و هه‌مى ژ ده‌ڤ خودايێ مه‌ و ل سه‌ر ئه‌زمانێ پێغه‌مبه‌رێ وى (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) بۆ مه‌ هاتییه‌ و ئه‌و تشتێ نه‌ئاشكه‌را ژێ دداننه‌ د گه‌ل يێ ئاشكه‌را، هه‌ما ئه‌و ب دروستى د ڕامانان دگه‌هن و بيرا خۆ لێ دئيننه‌ڤه‌ يێن خودان ئه‌قلێن دروست)). گۆت: پاشی پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت: ((ڤێجا ئه‌گه‌ر ته‌ دیت هنده‌ك كه‌س یێ دویڤچوونا وان ئایه‌تان دكه‌ن یێن ڕامانا وان نه‌یا ئاشكه‌رایه‌؛ هنگی بزانه‌ ئه‌ڤه‌ ئه‌ون یێن خودێ ناڤێ وان ئینای (به‌حسێ وان كری)، ڤێجا هشیاری وان به‌)).

عه‌ره‌به‌كێ ده‌شتێ (ئه‌عرابی) هاته‌ ده‌ڤ پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) و گۆت: كاره‌كی نیشا من بده‌، ئه‌گه‌ر من ئه‌نجام دا؛ پێ بچمه‌ به‌حه‌شتێ؟ گۆت: ((خودێ بپه‌رێسه‌ و چ شریكان بۆ چێنه‌كه‌، نڤێژێن فه‌ڕز دروست بكه‌‌، زه‌كاتا واجب بده‌، ڕۆژییێن ڕه‌مه‌زانێ بگره‌)). گۆت: ئه‌ز ب وی كه‌مه‌ یێ نه‌فسا من د ده‌ستیدا؛ ئه‌ز تشته‌كی ل سه‌ر ڤانه‌ زێده‌ ناكه‌م. پاشی ده‌مێ ئه‌و زه‌لام چووی، پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت: ((هه‌ر كه‌سێ بڤێت به‌رێ خۆ بده‌ته‌ زه‌لامه‌كی ژ ئه‌هلێ به‌حه‌شتێ، بلا به‌رێ خۆ بده‌ته‌ ڤی زه‌لامی)).

((ئێكه‌م تشتێ ل ڕۆژا قیامه‌تێ د ناڤبه‌را خه‌لكیدا بڕیار ل سه‌ر بهێته‌ دان، د بابه‌تێ خوینڕشتنێدایه‌)).

((هه‌ر كه‌سێ خودێ خێر و باشی بۆ بڤێت؛ دێ شاره‌زا كه‌ت د دینیدا، ئه‌ز ب تنێ دابه‌شكه‌رم و خودێیه‌ دده‌ت، ئه‌ڤ ئوممه‌ته‌ ژی دێ به‌رده‌وام ل سه‌ر فه‌رمانا خودێ ڕابیت و ئه‌وێن سه‌رپێچییا وان دكه‌ن چ زیانێ ل وان ناكه‌ت، هه‌تا فه‌رمانا خودێ دهێت)).

((ئه‌وی د هه‌می نڤێژێن فه‌ڕز و یێن دی دا، د ڕه‌مه‌زانێدا و د ده‌مێن دیدا (الله أكبر) دگۆت، ده‌مێ بۆ نڤێژێ ڕادبوو (الله أكبر) دگۆت، پاشی ده‌مێ دچوو ڕكوعێ (الله أكبر) دگۆت، پاشی دگۆت: سمع الله لمن حمده، پاشی دگۆت: ربنا ولك الحمد، به‌ری كو بچیته‌ سوجدێ، پاشی دگۆت: الله أكبر ده‌مێ دچوو سوجدێ، پاشی دگۆت: الله أكبر ده‌مێ سه‌رێ خۆ ژ سوجدێ ڕادكر، پاشی دگۆت: الله أكبر ده‌مێ سوجده‌ دبر، پاشی دگۆت: الله أكبر ده‌مێ سه‌رێ خۆ ژ سوجدێ ڕادكر، پاشی (الله أكبر) دگۆت ده‌مێ پشتی ته‌حیاتا ئێكێ ڕادبووڤه‌ بۆ ڕ‌كاعه‌تا سێیێ، و ئه‌ڤه‌ د هه‌می ڕكاعه‌تاندا دكر هه‌تا نڤێژ ب دویماهیك دهات، پاشی ده‌مێ نڤێژ ب دویماهیك دئینا دگۆت: ئه‌ز ب وی كه‌مه‌ یێ نه‌فسا من د ده‌ستیدا، ئه‌ز ژ هه‌مییان نێزیكترم ب نڤێژا پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن)، ئه‌ڤه‌ نڤێژا وی بوو هه‌تا ژ دونیایێ وه‌غه‌ر كری)).