Encyclopedia of Prophetic Hadiths

ڕۆژه‌كێ ئه‌م ل ده‌ڤ پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) د ڕوینشتی بووین، مه‌ هند دیت زه‌ڵامه‌ك هاته‌ ده‌ڤ مه‌، جلكێن وی گه‌له‌ك د سپی بوون و مویێن سه‌ر و ڕيهێن وی گه‌له‌ك دڕه‌ش بوون، نیشانێن گه‌شتێ ژی ل سه‌ر نه‌دهاتنه‌ دیتن و كه‌سێ ژ مه‌ ئه‌و نه‌دنیاسی. هات هه‌تا ل ده‌ڤ پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) ڕوینشتی و چۆكێن خۆ ب چۆكێن وی ڤه‌ناین و ده‌ستێن خۆ داناینه ل‌ سه‌ر ڕانێن وى . گۆت: ئه‌ی موحه‌ممه‌د، بۆ من به‌حسێ ئیسلامێ بكه‌. پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت: ((ئیسلام ئه‌وه‌ تو شاهده‌ییێ بده‌ی كو ژ ئه‌لڵاهی پێڤه‌تر چ خودایێن ژ هه‌ژی په‌رستنێ نینن و كو موحه‌ممه‌د پێغه‌مبه‌رێ خودێیه‌ و تو نڤێژێ بكه‌ی و زه‌كاتێ بده‌ی و ڕه‌مه‌زانێ یێ ب ڕۆژی بی و بچییه‌ حه‌جێ ئه‌گه‌ر ڕێكا ته‌ هه‌بیت و ته‌ شیان هه‌بن)). وی گۆت: تو ڕاست دبێژی. (عومه‌ری) گۆت: ئینا ئه‌م ژێ عه‌جێبگرتی بووین، ئه‌و یێ پرسیارێ دكه‌ت و یێ دبێژیتێ: تو ڕاست دبێژی! پاشی جبڕیلی گۆت: پا به‌حسێ باوه‌رییێ بۆ من بكه. گۆت: ((باوه‌ری ئه‌وه‌ تو باوه‌رییێ ب خودێ بئینی، ب مه‌لائیكه‌تێن وی، ب په‌ڕتووكێن وی، ب پێغه‌مبه‌رێن وی، ب ڕۆژا دویماهیكێ و باوه‌رييێ ب قه‌ده‌رێ بئینی ب باشی و خرابییا وێڤه‌)). گۆت: تو ڕاست دبێژی. پاشی گۆت: پا به‌حسێ قه‌نجییێ (ئيحسانێ) بۆ من بكه‌. گۆت: ((قه‌نجی ئه‌وه‌ تو وه‌سا په‌رستنا خودێ بكه‌ی هه‌ر وه‌كی تو وی دبینی؛ چونكی ئه‌گه‌ر تو وی نه‌بینی ژی، ئه‌و ته‌ دبینیت)). گۆت: پا به‌حسێ قیامه‌تێ بۆ من بكه‌. گۆت: ((ئه‌وێ پرسیار ژێ دهێته‌ كرن ژ وی چێتر نزانیت یێ پرسیارێ دكه‌ت)). گۆت: پا به‌حسێ نیشانێن وێ بۆ من بكه‌. گۆت: ((كو ژنێ خاتوینا خۆ‌ ببیت و كو تو ببینی پێخواس و ڕویس و هه‌ژار، شڤانێن بزنان ئاڤاهییان بلند بكه‌ن)). (عومه‌ری) گۆت: پاشی ئه‌و چوو و ئه‌ز بێهنه‌كا خۆش مام، پاشی پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆته‌ من: ((عومه‌ر؛ ئه‌رێ تو دزانی ئه‌و كی بوو پرسیار كری؟))، من گۆت: خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وی چێتر دزانن. گۆت: ((ئه‌و جبڕیل بوو هاتبوو دینێ هه‌وه‌ نیشا هه‌وه‌ بده‌ت)).

هنده‌ك مرۆڤ ژ صه‌حابییێن پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆتنه‌ پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن): ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ؛ مرۆڤێن مالدار و زه‌نگین خێر هه‌می بۆ خۆ برن، ئه‌و وه‌كی مه‌ نڤێژان دكه‌ن و وه‌كی مه‌ ڕۆژییان دگرن و ب مالێ خۆ یێ زێده‌ ژی خێر و صه‌ده‌قه‌یان دكه‌ن، ئینا پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت: ((ئه‌رێ ما خودێ بۆ هه‌وه‌ ژی تشته‌ك نه‌دانایه‌ كو هوین خێران پێ بكه‌ن؟ ب هه‌ر ته‌سبیحه‌كێ (گۆتنا: سبحان الله) خێره‌ك هه‌یه‌، ب هه‌ر ته‌كبیره‌كێ (گۆتنا: الله أكبر) خێره‌ك هه‌یه‌، ب هه‌ر ته‌حمیده‌كێ (گۆتنا: الحمدلله) خێره‌ك هه‌یه‌، ب هه‌ر ته‌هلیله‌كێ (گۆتنا: لا إله إلا الله) خێره‌ك هه‌یه‌، فه‌رمانا ب باشییێ خێره‌ و پاشڤه‌برنا ژ خرابییێ خێره‌، و د چوونا نڤینێدا بۆ ئێك ژ هه‌وه‌ خێر هه‌یه‌))، گۆتن: ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ؛ ئێك ژ مه‌ شه‌هوه‌تا خۆ بجھ بینیت و خێر بۆ بهێته‌ نڤیسین؟ گۆت: ((ئه‌رێ ما ئه‌گه‌ر وی د حه‌رامیدا بجھ ئینابا؛ بۆ وی گونه‌ھ نه‌دبوو؟ ئاها هوسا ئه‌گه‌ر وی د حه‌لالیدا بجھ ئینا؛ دێ بۆ وی خێر بیت)).

((دلێ خۆ نه‌به‌ دونیایێ؛ خودێ دێ حه‌ز ژ ته‌ كه‌ت، دلێ خۆ نه‌به‌ وی تشتێ ل ده‌ڤ خه‌لكی هه‌ی؛ خه‌لك ژی دێ حه‌ز ژ ته‌ كه‌ن)).

((پشكێن میراتی یێن دیار و ئاشكه‌را بده‌نه‌ خودانێن وان، ئه‌وا دمینیت ژی بۆ نێزیكترین زه‌لامییه‌ ژ مرۆڤێن مری)).

((مسوگه‌ر خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وی كڕین و فرۆتنا عه‌ره‌قێ و تشتێ مرار و به‌ڕازی و بت و صه‌نه‌مان حه‌رام كر))، ئینا هاته‌ گۆتن: ئەی پێغەمبەرێ خودێ، پا تو ده‌رباره‌ی به‌زێ گیانه‌وه‌رێ مرار چ دبێژی، چونكی كه‌شتى پێ دهێنه‌ دوهنكرن (بۆ پاراستنا وان) و كه‌ڤل و پيستێن گيانه‌وه‌ران پێ دهێنه‌ دوهنكرن و خه‌لك بۆ ڕۆناهییا چرایێن خۆ بكار دئینن؟ گۆت: ((نەخێر (فرۆتنا وی یا دروست نینه‌)، یا حه‌رامه‌))، پاشی پێغەمبەرێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) ل ڤی ده‌می گۆت: ((خودێ جوهییان بكوژیت و ژ ناڤ ببه‌ت، خودێ به‌ز ل سه‌ر وان حه‌رام كر، به‌لێ ئه‌وان به‌ز حه‌لاند و كۆمكر، پاشی فرۆت و پارێ وی خوار)).

((تو د دونیایێدا وه‌كی مرۆڤێ غه‌ریب یان یێ ڕێڤینگ به‌))، عه‌بدولڵاهێ كوڕێ عومه‌ری ژی دگۆت: ئه‌گه‌ر ل ته‌ بوو ئێڤار؛ ل هیڤییا سپێدێ نه‌به‌ و ئه‌گه‌ر ل ته‌ بوو سپێده‌؛ ل هیڤییا ئێڤاری نه‌به‌، و تو ده‌مێ ساخله‌مییا خۆ به‌ری نه‌ساخییێ ژ ده‌ست نه‌ده‌ و ژییێ خۆ به‌ری مرنا خۆ ژی ژ ده‌ست نه‌ده‌ (ئانكو ل ده‌مێ تو یێ ساخله‌م و ل ده‌مێ هێشتا تو یێ ساخ بۆ خۆ كاربكه‌ و تشته‌كی بۆ قیامه‌تا خۆ ئاماده‌ بكه‌).

((ئه‌ی كوڕكۆ؛ ئه‌ز دێ هنده‌ك په‌یڤان نیشا ته‌ده‌م: سنوورێن خودێ بپارێزه؛‌ ئه‌و ژی دێ ته‌ پارێزیت. سنوورێن خودێ بپارێزه؛‌ دێ بینی هه‌می گاڤا ئه‌و یێ ل به‌رامبه‌ری ته‌. ئه‌گه‌ر ته‌ ڤیا داخوازییه‌كێ بكه‌ی؛ داخوازیا خۆ ژ خودێ بكه‌، ئه‌گه‌ر تو پێدڤی هاریكارییێ بووی؛ داخوازا هاریكارییێ ژ خودێ بكه‌. بزانه‌؛ ئه‌گه‌ر ئوممه‌ت هه‌می كۆم ببیت دا مفایه‌كی بگه‌هیننه‌ ته‌؛ ئه‌و‌ نه‌شێن مفای بگه‌هیننه‌ ته‌ ژ بلی وی تشتێ خودێ بۆ ته‌ نڤیسی، و ئه‌گه‌ر كۆم ببن دا زیانه‌كێ بگه‌هیننه ‌ته؛‌ ئه‌و نه‌شێن چ زیانان بگه‌هیننه ‌ته‌ ژبلی وێ یا خودێ ل سه‌ر ته‌ نڤیسی، پێنووس یێن بلندبووین و به‌رپه‌ڕ ژی یێن هشك بووین)).

((مسوگه‌ر حه‌لال یێ ئاشكه‌رایه‌ و حه‌رام ژی یێ ئاشكه‌رایه‌، د ناڤبه‌را وان هه‌ردووكان ژیدا هنده‌ك كارێن نه‌ئاشكه‌را هه‌نه‌ كو گه‌له‌ك كه‌س وان نزانن، ڤێجا هه‌ر كه‌سێ خۆ ژ كارێن نه‌ئاشكه‌را بپارێزیت؛ ئه‌ڤه‌ وی دینێ خۆ و نامویسا خۆ پاراست، و هه‌ر كه‌سێ بكه‌ڤیته‌ د ناڤ واندا؛ ئه‌ڤه‌ ئه‌و كه‌ڤته‌ د ناڤ حه‌رامییێدا. وه‌كی شڤانی ده‌مێ په‌زێ خۆ ل دۆر پاوانی دچه‌رینیت، نێزیكه‌ ئه‌ڤ په‌زه‌ بچیته‌ د ناڤدا و بچه‌رینیت، بزانن كو هه‌ر مه‌لكه‌كی پاوانه‌ك هه‌یه‌ و پاوانێ خودێ ژی ئه‌و تشتن یێن وی حه‌رام كرین، بزانن كو پارچه‌یه‌ك د له‌شیدا هه‌یه‌؛ ئه‌گه‌ر باش بوو؛ له‌ش هه‌می دێ باش بیت و ئه‌گه‌ر خراب بوو؛ له‌ش هه‌می دێ خراب بیت، ئه‌و پارچه‌ ژی دله‌)).