((دێ هندهك سهرۆك و ڕێبهر پهیدا بن كو مال و تشتێن دونیایێ بۆ خۆ دبهن و دێ هندهك كاران ئهنجام دهن كو هوین ب خراب دبینن و پێ د ڕازی نینن))، گۆتن: ئهی پێغهمبهرێ خودێ؛ تو فهرمانێ ب چ ل مه دكهی؟ گۆت: ((هوین وی حهقێ ل سهر ملێن ههوه ههی ئهنجام بدهن، و داخوازا وی حهقێ ههوه ل دهڤ وان ههی ژ خودێ بكهن)).
ئبن مهسعوود (خودێ ژێ ڕازی بیت) دبێژیت: پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) گۆت:
((دێ هندهك سهرۆك و ڕێبهر پهیدا بن كو مال و تشتێن دونیایێ بۆ خۆ دبهن و دێ هندهك كاران ئهنجام دهن كو هوین ب خراب دبینن و پێ د ڕازی نینن))، گۆتن: ئهی پێغهمبهرێ خودێ؛ تو فهرمانێ ب چ ل مه دكهی؟ گۆت: ((هوین وی حهقێ ل سهر ملێن ههوه ههی ئهنجام بدهن، و داخوازا وی حهقێ ههوه ل دهڤ وان ههی ژ خودێ بكهن)).
«سَتَكُونُ أَثَرَةٌ وَأُمُورٌ تُنْكِرُونَهَا» قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا تَأْمُرُنَا؟ قَالَ: «تُؤَدُّونَ الحَقَّ الَّذِي عَلَيْكُمْ، وَتَسْأَلُونَ اللَّهَ الَّذِي لَكُمْ».
پێغهمبهر (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) مه ئاگههدار دكهت كو دێ هندهك كهس بنه سهرۆك و ڕێبهر و كاربدهست ل سهر موسلمانان كو دێ مالێ موسلمانان و تشتێن دونیایێ بۆ مهرهمێن خۆ بكارئینن و موسلمانان ژ حهقێ وان بێبار كهن. و د بابهتێن ئایینی ژیدا دێ هندهك تشت ژ وان پهیدا بن كو ب دژی شهریعهتینه و خهلك یێ پێ ڕازی نینه. ئینا صهحابییان پرسیار كر: وی دهمی ئهم چ بكهین؟ پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) گۆته وان كو بلا ئهڤ زۆردارییا وان کو مالێ هەوە ل دەڤ خۆ هێلای نهبیته ئهگهر هوین ب وی حهقێ وان ل سهر ههوه ههی (كو گوهداری و نهڕابوونه ل دژی وان) ڕانهبن، بهلكی سهبر و ههدارێ بكێشن و گوهدارییێ بكهن و نهبنه ئهگهرێ پهیدابوونا فتنێ، و داخوازا حهقێ خۆ ژ خودێ بكهن و دوعا بكهن خودێ وان باش بكهت و خرابی و زۆردارییا وان دویر بكهت.
الأَثَرَة: الاستئثار عليهم بأمور الدنيا والانفراد بها، عمن له فيه حق.
فهرمووده ئێكه ژ نیشان و بهڵگهیێن ڕاستییا پێغهمبهرینییا وی، چونكی بهحسێ تشتهكی كر كو دێ ل پاشهڕۆژێ د ناڤ ئوممهتا ویدا پهیدا بیت و وهكی وی گۆتی ڕویدا.
دروستییا ئاگههداركرنا كهسێ تووشی بهلایێ دبیت ب وێ بهلایا دێ ب سهردا هێت؛ دا كو دهروونێ خۆ بۆ ئاماده بكەت و دهمێ دهێت سهبر و ههدارێ ل سهر بكێشیت و بۆ خۆ ب خێر حسێب بكهت.
دهستگرتن ب قورئان و سوننهتێڤه ڕێكا ڕزگاربوونێیه ژ فتنه و جوداهی و ژێكڤهبوونان.
هاندان ل سهر گوهدارییا دهسهلاتداران د كارێن باشدا و نهڕابوون ل دژی وان ههتا ئهگهر زۆرداری ژی ژێ پهیدا ببیت.
بكارئینانا دانایی و حیكمهتێ و دویڤچوونا سوننهتێ ل دهمێ پهیدابوونا فتنهیان.
پێدڤییه مرۆڤ ئهركێ ل سهر ملێن خۆ ئهنجام بدهت ههتا ئهگهر زۆرداری ژی لێ هاتبیته كرن.
د ڤێ فهرموودهیێدا بهڵگهیهك ل سهر وی بناخهی ههیه یێ كو دبێژیت: مرۆڤ دناڤبهرا دوو خرابییاندا، خرابییا كێمتر ههلدبژێریت.
زێدهتر (12)
صهحیحا بۆخاری (4/ 199) (3603).
صهحیحا موسلمی (3/ 1472) (1843).
بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين.
لسليم الهلالي (1/ 720).
تطريز رياض الصالحين.
لفيصل آل مبارك (ص52).
كنوز رياض الصالحين.
لمجموعة من الباحثين (9/ 402).
شرح رياض الصالحين.
لابن عثيمين (1/ 280).
نزهة المتقين شرح رياض الصالحين.
لمجموعة من الباحثين (1/ 554).