((مسوگه‌ر خودێ هنده‌ك تشت فه‌ڕز كرینه، ڤێجا هوین وان فه‌ڕزان به‌رزه نه‌كه‌ن و ئه‌نجام بده‌ن و هنده‌ك سنوور ژی داناینە ، ڤێجا هوین وان سنووران دەرباز نەکەن و هندەك تشت حەرام کرینە، ڤێجا هوین وان بنپێ نه‌كه‌ن و نەشکێنن، هه‌روه‌سا ل سەر هندەك تشتان بێدەنگ بوویە، ئه‌ڤه ژی وه‌ك دلۆڤانی د گەل هه‌وە نەكو ژ بیرکرن بیت، ڤێجا هوین ل دویڤ نه‌چن و لێ نه‌گه‌ڕییێن))
ژ ئەبو سەعلەبەیێ خۆشەنی، جۆرثومێ کوڕێ ناشری (خودێ ژێ ڕازی بیت) ژ پێغەمبەرێ خودێ (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) گۆت:
((مسوگه‌ر خودێ هنده‌ك تشت فه‌ڕز كرینه، ڤێجا هوین وان فه‌ڕزان به‌رزه نه‌كه‌ن و ئه‌نجام بده‌ن و هنده‌ك سنوور ژی داناینە ، ڤێجا هوین وان سنووران دەرباز نەکەن و هندەك تشت حەرام کرینە، ڤێجا هوین وان بنپێ نه‌كه‌ن و نەشکێنن، هه‌روه‌سا ل سەر هندەك تشتان بێدەنگ بوویە، ئه‌ڤه ژی وه‌ك دلۆڤانی د گەل هه‌وە نەكو ژ بیرکرن بیت، ڤێجا هوین ل دویڤ نه‌چن و لێ نه‌گه‌ڕییێن)).
«إِنَّ اللَّهَ فَرَضَ فَرَائِضَ فَلَا تُضَيِّعُوهَا، وَحَدَّ حُدُودًا فَلَا تَعْتَدُوهَا، وَحَرَّمَ أَشْيَاءَ فَلَا تَنْتَهِكُوهَا، وَسَكَتَ عَنْ أَشْيَاءَ رَحْمَةً لَكُمْ غَيْرَ نِسْيَانٍ فَلَا تَبْحَثُوا عَنْهَا».
پێغەمبەرێ خودێ (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) دبێژیت کو خودێ هندەك تشت واجب کرینە و هنده‌ك تشت فەڕز کرینە، ڤێجا هوین پێگیرییێ پێ بكه‌ن و سستاهییێ تێدا نه‌كه‌ن ب هێلانا وان یان خه‌مساریكرنا د ڕاست واندا، دیسان هنده‌ك سنوور و تشتێن قه‌ده‌غه ژی بۆ هه‌وه داناینه كو ڕێكێ ل به‌ر هه‌وه دگرن ژ كرنا وی تشتێ خودێ یێ پێ ڕازی نینه، ڤێجا هوین چ تشتان ل سه‌ر وی تشتێ شه‌ریعه‌تی فه‌رمان پێ كری زێده نه‌كه‌ن، كا چاوا خودێ هنده‌ك تشت ل سه‌ر هه‌وه حه‌رامكرن؛ ڤێجا هوین وان تشتان نه‌كه‌ن و خۆ نێزیك ژی نه‌كه‌ن، هه‌ر تشته‌كێ دی ژ بلی ئه‌ڤێن مه به‌حس ژێ كری؛ شه‌ریعه‌تی یێ هێلای و یێ ل سه‌ر بێده‌نگ بووی، ئه‌ڤه ژی وه‌ك دلۆڤانی ب عه‌بدان، ب ڤێ چه‌ندێ ژی دێ ل سه‌ر بنیاتێ خۆ مینیت، كو بنیات د هه‌می تشتاندا حه‌لالی و دروستییه، له‌وا دویڤچوونێ بۆ نه‌كه‌ن و ل دویڤ نه‌گه‌ڕییێن.
ئه‌ڤ فەرموودەیه بەڵگەیە ل سەر وێ ئێكێ کو خودێ ب خۆ شەرعدانەرە، ڤێجا فەرمان یا د دەستێ ویدا.
فەرموودە بناخه‌یێن شه‌ریعه‌تی ب خۆڤه دگریت ژ لایێ فه‌رمان و حه‌لالكرنێڤه، چونکی حوکمێ شەرعی یان ئه‌وه یێ بێدەنگی ل سەر هاتییە کرن، یان ئاخڤتن ل سەر هاتییە کرن و ئەو ئاخڤتنا ل سه‌ر هاتییه كرن ژی یان: فەرمان ب كرنا وی تشتی كرییه، ئه‌ڤ فه‌رمانه ژی یان بۆ فه‌ربوونێیه (واجبه) یان ژی بۆ سوننه‌تێیه (مه‌ندوبه)، یان ژی پاشڤه‌برن ژێ هاتییه كرن و ئه‌ڤ پاشڤه‌برنه ژی یان بۆ حه‌رامبوونێیه (حه‌رامه) یان ژی بۆ نه‌باشبوونێیه (مه‌كروهه)، یان ژی هه‌ما بۆ هندێیه كو ئه‌ڤ كاره یێ حه‌لال و دروسته (مۆباحه).
ئەو تشتێ خودێ ل سەر بێدەنگ بووی و فەڕز نەکری، سنوور بۆ نه‌دانای و پاشڤه‌برن ژێ نەکری؛ ئەو حەلالە.
ڕوهنکرنا پێغەمبەرێ خودێ (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) گەلەك یا جوانە، چونکی فەرموودە ب ڤێ دابەشکرنا ئاشکه‌را و دیار ئینایە.
پێدڤییه فەڕزێن خودایێ مه‌زن بهێنه پاراستن.
چێنابیت سنوورێن خودایێ مه‌زن بهێنه دەربازکرن.
زێده‌تر (5)
سونه‌نا داره‌قوطنی (4396).
المعجم الكبير للطبراني (22/221).
جامع العلوم والحكم (ص617).
شرح الأربعين النووية للعثيمين (ص309).
توضيح الأحكام من بلوغ المرام (6/ 210).
Cited in books
3 Booksزێده‌تر (3)
- رياض الصالحينرياض الصالحين مع فوائد وهدايات - 8«إنَّ اللهَ تَعَالىٰ فَرَضَ فَرائِضَ فَلا تُضَيِّعُوهَا، وَحَدَّ حُدُوداً فَلا تَعْتَدُوهَا، وَحَرَّمَ أَشْيَاءَ فَلا تَنْتَهِكوهَا، وَسَكَتَ عَنْ أَشْيَاءَ رَحْمَةً لَكُمْ غَيْرَ نِسْيَانٍ فَلا تَبْحَثُوا عَنها».
- شرح الأربعين النووية«إنَّ اللَّهَ تَعَالَى فَرَضَ فَرَائِضَ فَلَا تُضَيِّعُوهَا، وَحَدَّ حُدُودًا فَلَا تَعْتَدُوهَا، وَحَرَّمَ أَشْيَاءَ فَلَا تَنْتَهِكُوهَا، وَسَكَتَ عَنْ أَشْيَاءَ رَحْمَةً لَكُمْ غَيْرَ نِسْيَانٍ فَلَا تَبْحَثُوا عَنْهَا».
- متن اصول الإيمانمتن أصول الإيمان{إن اللَّه فرض فرائض فلا تضيعوها، وحد حدودا فلا تعتدوها، وحرم أشياء فلا تنتهكوها، وسكت عن أشياء رحمة لكم غير نسيانٍ فلا تبحثوا عنها}.