((مامۆ، بێژه: (لا إله إلا الله)، ئه‌و په‌یڤه‌كه ئه‌گه‌ر ته گۆت؛ ئه‌ز دێ ل ده‌ڤ خودێ به‌ڕه‌ڤانییێ پێ ژ ته كه‌م))
سه‌عیدێ كوڕێ موسه‌ییه‌بی ژ بابێ خۆ (عه‌بدولڵاھی) ڤه‌دگوهێزیت كو:
ده‌مێ ئه‌بو طالب كه‌ڤتییه د سه‌كه‌راتێن مرنێدا، پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) هاته ده‌ڤ وی و وی ده‌می ئه‌بو جه‌هل و عه‌بدولڵاھێ كوڕێ ئه‌بی ئومه‌ییه‌یێ کوڕێ موغیرەی ژی ل ده‌ڤ وی بوون، ئینا پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت: ((مامۆ، بێژه: (لا إله إلا الله)، ئه‌و په‌یڤه‌كه ئه‌گه‌ر ته گۆت؛ ئه‌ز دێ ل ده‌ڤ خودێ به‌ڕه‌ڤانییێ پێ ژ ته كه‌م))، ئینا ئه‌بو جه‌هل و عه‌بدولڵاھێ كوڕێ ئه‌بی ئومه‌ییه‌ی گۆت: ئه‌رێ تو دێ ده‌ست ژ ئایینێ عه‌بدولموطه‌لیبی به‌رده‌ی؟ ڤێجا پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) هه‌ر دگۆتێ بێژه و وان ژی هه‌ر به‌رسڤا وی ددا ب وێ گۆتنا خۆ، هه‌تا ئاخڤتنا دویماهیكێ یا ئه‌بو طالبی گۆتی ئه‌ڤه بوو: ئه‌ز یێ ل سه‌ر ئایینێ عه‌بدولموطه‌لیبی و ڕازی نه‌بوو بێژیت (لا إله إلا الله). پاشی پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت: ((سویند ب خودێ ئه‌ز دێ داخوازا ژێبرنا گونه‌هان بۆ ته ژ خودێ كه‌م هندی خودێ ڕێگرییێ ل من نه‌كه‌ت))، ئینا خودایێ مه‌زن ئه‌ڤ ئایه‌ته ئینا خوار: {مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ} [التوبة: 113]، ئانكو: ((نه بۆ پێغه‌مبه‌ری و نه بۆ ئه‌وێن باوه‌ری ئینای نه‌بوویه كو داخوازا لێبوورینێ بۆ موشركان بكه‌ن)). خودایێ مه‌زن ده‌رباره‌ی ئه‌بو طالبی ئایه‌ته‌ك ئینا خوار و گۆته پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن): {إِنَّكَ لا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ} [القصص: 56]، ئانكو: ((تو نه‌شێی وی كه‌سی ب هیدایه‌ت بینی یێ تو حه‌ز ژێ دكه‌ی، به‌لكی خودێ هیدایه‌تا وی كه‌سی دده‌ت یێ وی بڤێت)).
لَمَّا حَضَرَتْ أَبَا طَالِبٍ الْوَفَاةُ، جَاءَهُ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم فَوَجَدَ عِنْدَهُ أَبَا جَهْلٍ وَعَبْدَ اللهِ بْنَ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ، فَقَالَ: «أَيْ عَمِّ، قُلْ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ، كَلِمَةً أُحَاجُّ لَكَ بِهَا عِنْدَ اللهِ»، فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ وَعَبْدُ اللهِ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ: أَتَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم يَعْرِضُهَا عَلَيْهِ، وَيُعِيدَانِهِ بِتِلْكَ الْمَقَالَةِ، حَتَّى قَالَ أَبُو طَالِبٍ آخِرَ مَا كَلَّمَهُمْ: عَلَى مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، وَأَبَى أَنْ يَقُولَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: «وَاللهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ مَا لَمْ أُنْهَ عَنْكَ»، فَأَنْزَلَ اللهُ: {مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ} [التوبة: 113]، وَأَنْزَلَ اللهُ فِي أَبِي طَالِبٍ، فَقَالَ لِرَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم: {إِنَّكَ لا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ} [القصص: 56].
پێغه‌مبه‌ر (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) چوو ده‌ڤ مامێ خۆ ئه‌بو طالبی، د ده‌مه‌كیدا ئه‌و یێ د سه‌كه‌راتێن مرنێدا، ئینا گۆتێ: مامۆ؛ بێژه: لا إله إلا الله (ئانكو: ژ ئه‌لڵاهی پێڤه‌تر چ خودایێن ژ هه‌ژی په‌رستنێ نینن)، ئه‌ڤه په‌یڤه‌كه ئه‌ز دێ بۆ ته شاهده‌ییێ پێ ده‌م ل ده‌ڤ خودێ، به‌لێ ئه‌بو جه‌هل و عه‌بدولڵاھێ كوڕێ ئه‌بی ئومه‌ییه‌ی گۆت: ئه‌بو طالب؛ ئه‌رێ تو دێ ده‌ست ژ ئایینێ بابێ خۆ عه‌بدولموطه‌لیبی به‌رده‌ی؟! كو ئه‌و ژی په‌رستنا بت و صه‌نه‌مان بوو، ڤێجا هه‌ر به‌رده‌وام بوون ل سه‌ر ڤێ ئاخڤتنێ هه‌تا ئه‌بو طالبی ل دویماهیكا ئاخڤتنا خۆ گۆتی: ئه‌ز یێ ل سه‌ر ئایینێ عه‌بدولموطه‌لیبی، ئایینێ شركێ و په‌رستنا بت و صه‌نه‌مان. ئینا پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت: ئه‌ز دێ داخوازا لێبوورینێ بۆ ته كه‌م هندی خودایێ من ڕێگریێ ل من نه‌كه‌ت، پاشی ئه‌ڤ گۆتنا خودایێ مه‌زن هاته خوار: {مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كَانُوا أُولِي قُرْبَى مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ} [التوبة: 113]، ئانكو: ((نه بۆ پێغه‌مبه‌ری و نه بۆ ئه‌وێن باوه‌ری ئینای نه‌بوویه كو داخوازا لێبوورینێ بۆ موشركان بكه‌ن هه‌تا ئه‌گه‌ر كه‌سێن نێزیك ژی بن، پشتی كو بۆ وان دیار بووی كو ئه‌و ژ ئه‌هلێ جه‌هنه‌مێنه)). هه‌روه‌سا خودایێ مه‌زن ده‌رباره‌ی ئه‌بو طالبی ژی ئه‌ڤ ئایه‌ته ئینا خوار: {إِنَّكَ لا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ} [القصص: 56]، ئانكو: ((تو نه‌شێی وی كه‌سی ب هیدایه‌ت بینی یێ تو حه‌ز ژێ دكه‌ی، به‌لكی خودێ هیدایه‌تا وی كه‌سی دده‌ت یێ وی بڤێت و ئه‌و باشتر دزانیت كینه ئه‌وێن هیدایه‌ت وه‌رگرتین)). ڤێجا تو نه‌شێی هیدایه‌تا وی كه‌سی بده‌ی یێ ته دڤێت، ئه‌ركێ ته ب تنێ گه‌هاندنا په‌یامێیه و خودێ هیدایه‌تا وی دده‌ت یێ وی بڤێت.
...:
حه‌رامبوونا داخوازا لێبوورینێ (كرنا ئیستیغفاران) بۆ موشركان، خۆ نێزیكی و كار و باشییا وان چ بیت.
چاڤلێكرنا باب و باپیر و كه‌سێن مه‌زن د كارێن نه‌دروستدا؛ ژ نه‌ریتێن سه‌رده‌مێ نه‌زانینێیه.
دلۆڤانییا ته‌مام یا پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) و پێگیرییا وی ل سه‌ر گازی و هیدایه‌تا خه‌لكی.
به‌رسڤدانا وان كه‌سێن بانگه‌شه‌یا هندێ دكه‌ن كو ئه‌بو طالب موسلمان بوویه.
كریار ب دویماهیكێڤه د گرێداینه.
بێمفابوونا گرێدانا دلی ب پێغه‌مبه‌ریڤه (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) یان كه‌سێن دی بۆ ده‌ستكه‌ڤتنا مفای یان دویركرنا زیانێ.
هه‌ر كه‌سێ ژ دل و ب زانین و ب باوه‌ری بێژیت (لا إله إلا الله)، دێ هێته د ناڤ ئیسلامێدا.
زیانا هه‌ڤالێن خراب ل سه‌ر مرۆڤی.
ڕامانا (لا إله إلا الله): هێلانا په‌رستنا بت و صه‌نه‌م و وه‌لییێن خودێ و زه‌لامێن باشه و په‌رستنا خودێ ب تنێیه، و كو موشرك ڕامانا وێ دزانن.
دروستییا سه‌ره‌دانا نه‌ساخێ موشرك ئه‌گه‌ر هیڤییا موسلمانبوونا وی هه‌بیت.
هیدایه‌تا ته‌وفیقێ ب تنێ یا د ده‌ستێ خودایێ مەزندا کو چ شریك و هەڤال نینن، ئه‌ركێ پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) ب تنێ ڕێبه‌ری و شیره‌تكرن و گه‌هاندنا په‌یامێیه.
زێده‌تر (6)
صه‌حیحا بۆخاری (6/ 112) (4772).
صه‌حیحا موسلمی (1/ 54) (24).
الملخص في شرح كتاب التوحيد.
لصالح الفوزان (ص155).
الجديد في شرح كتاب التوحيد.
للقرعاوي (ص169).