((ئهگهر هوین چوونه د نڤێژێدا؛ ڕێزێن خۆ ڕاست بكهن، پاشی بلا ئێك ژ ههوه ببيته پێشنڤێژێ ههوه، ڤێجا ئهگهر پێشنڤێژی (تكبيرة الإحرام) كر (ئانكو گۆت: الله أكبر)؛ هوین ژی وێ بێژن
حطانێ كورێ عهبدولڵاهی گۆت: من د گهل ئهبو موسایێ ئهشعهری نڤێژهك كر، ڤێجا دهمێ د تهحیاتێدا زهلامهكی گۆت: (د قورئانێدا) نڤێژ د گهل چاكی و زهكاتێ هاتییه بهحسكرن و یهكسانكرن، دهمێ ئهبو موسای نڤێژ ب دویماهیك ئینای و سلاڤا ملان ڤهدای، زڤڕی و گۆت: ئهو كی بوو ئهو تشت گۆتی؟ خهلك بێدهنگ بوو، دیسا گۆتهڤه: ئهو كی بوو ئهو تشت گۆتی؟ دیسا بێدهنگ بوون، ڤێجا گۆت: حیتتان بهلكی تو بووی ته گۆتی؟ حیتانی گۆت: من نهگۆتییه و ئهز ترسام تو گازنده و ڕهخنهیان ل من بگری، زهلامهكی گۆت: ئهو ئهز بووم گۆتی و مهرهما من ب تنێ پێ خێر بوو، ئهبو موسای گۆت: ئهرێ هوین نزانن د نڤێژێن خۆدا دێ چ بێژن؟! پێغهمبهرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) گۆتار بۆ مه خواند و سوننهتا مه بۆ مه دیار كر و نڤێژا مه نیشا مه دا و گۆت:
((ئهگهر هوین چوونه د نڤێژێدا؛ ڕێزێن خۆ ڕاست بكهن، پاشی بلا ئێك ژ ههوه ببيته پێشنڤێژێ ههوه، ڤێجا ئهگهر پێشنڤێژی (تكبيرة الإحرام) كر (ئانكو گۆت: الله أكبر)؛ هوین ژی وێ بێژن، و ئهگهر فاتیحه خواند و گههشته: غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلا الضَّالِّينَ} [الفاتحة: 7]، هوین بێژن: ئامین؛ ئهگهر هوین ڤێ بكهن؛ خودێ دێ بهرسڤا دوعایا ههوه دهت، و ئهگهر پێشنڤێژی گۆت (الله أكبر) و چوو ڕكوعێ؛ هوین ژی وهبكهن، چونكی پێشنڤێژ بهری ههوه دچیته ڕكوعێ و بهری ههوه ژی ڕادبیت))، پاشی پێغهمبهرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) گۆت: ((ڤێجا ئهو دهمێ كێم یێ پێشنڤێژ بهری ههوه دچیته ڕكوعێ دێ بۆ ههوه هێته قهرهبووكرن ب وێ پاشكهڤتنا ههوه پشتی پێشنڤێژ ڕادبیت و ب ڤێ چهندێ دهمێ ڕكوعا ههوه و یا پێشنڤێژی دێ وهك ئێك بیت))، و ئهگهر پێشنڤێژی گۆت: (سَمِعَ اللهُ لِمَنْ حَمِدَهُ)، هوین بێژن: (اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ)، ئهگهر مهئمومان ئهو گۆت، خودایێ مهزن دێ گوهـ ل دوعا و گۆتنا وان بیت، چونكی خودایێ مهزن ل سهر ئهزمانێ پێغهمبهرێ خۆ گۆتییه: (سَمِعَ اللهُ لِمَنْ حَمِدَهُ). پاشی ئهگهر پێشنڤێژی گۆت (الله أكبر) و چوو سوجدێ؛ هوین ژی وەبکەن، پێشنڤێژ بهری ههوه دچیته سوجدێ و بهری ههوه ژی سهرێ خۆ ڕادكهت))، پاشی پێغهمبهرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) گۆت: ((ڤێجا ئهو دهمێ كێم یێ پێشنڤێژ بهری ههوه دچته سوجدێ دێ بۆ ههوه هێته قهرهبووكرن ب وێ پاشكهڤتنا ههوه پشتی پێشنڤێژ ڕادبیت و ب ڤێ چهندێ دهمێ سوجدا ههوه و یا پێشنڤێژی دێ وهك ئێك بیت، و دهمێ ڕوینشتنا بۆ تهحیاتێ؛ بلا دهسپێكا ئاخڤتنا ههوه ئهڤه بیت هوین بێژن: (التَّحِيَّاتُ الطَّيِّبَاتُ الصَّلَوَاتُ لِلهِ، السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللهِ الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ) )).
«إِذَا صَلَّيْتُمْ فَأَقِيمُوا صُفُوفَكُمْ، ثُمَّ لِيَؤُمَّكُمْ أَحَدُكُمْ فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا، وَإِذْ قَالَ: {غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلا الضَّالِّينَ} [الفاتحة: 7]، فَقُولُوا: آمِينَ، يُجِبْكُمُ اللهُ، فَإِذَا كَبَّرَ وَرَكَعَ فَكَبِّرُوا وَارْكَعُوا، فَإِنَّ الْإِمَامَ يَرْكَعُ قَبْلَكُمْ، وَيَرْفَعُ قَبْلَكُمْ»، فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «فَتِلْكَ بِتِلْكَ، وَإِذَا قَالَ: سَمِعَ اللهُ لِمَنْ حَمِدَهُ، فَقُولُوا: اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ، يَسْمَعِ اللهُ لَكُمْ، فَإِنَّ اللهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: سَمِعَ اللهُ لِمَنْ حَمِدَهُ، وَإِذَا كَبَّرَ وَسَجَدَ فَكَبِّرُوا وَاسْجُدُوا، فَإِنَّ الْإِمَامَ يَسْجُدُ قَبْلَكُمْ وَيَرْفَعُ قَبْلَكُمْ»، فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «فَتِلْكَ بِتِلْكَ، وَإِذَا كَانَ عِنْدَ الْقَعْدَةِ فَلْيَكُنْ مِنْ أَوَّلِ قَوْلِ أَحَدِكُمُ: التَّحِيَّاتُ الطَّيِّبَاتُ الصَّلَوَاتُ لِلهِ، السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللهِ الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ».
صهحابی ئهبو موسایێ ئهشعهری (خودێ ژێ ڕازی بیت) نڤێژەك كر، ڤێجا دهمێ گههشتییه وێ ڕوینشتنا تهحیات تێدا ههی؛ زهلامهكی ژ نڤێژكهران گۆت: (د قورئانێدا) نڤێژ د گهل چاكی و زهكاتێ هاتییه بهحسكرن و یهكسانكرن، ڤێجا دهمێ ئهبو موسا (خودێ ژێ ڕازی بیت) ژ نڤێژێ ب دویماهیك هاتی و سلاڤا ملان ڤهدای، زڤڕی و بهرێ خۆ دا نڤێژكهران و پرسیار ژ وان كر و گۆتێ: ئهو كی بوو گۆتی: (د قورئانێدا) نڤێژ د گهل چاكی و زهكاتێ هاتییه بهحسكرن و یهكسانكرن؟ خهلك ههمی بێدهنگ بوو و خۆ ئێك نهئاخڤت، پاشی جارهكا دی پرسیار ژ وان كرهڤه، دهمێ دیتی كهس بهرسڤا وی نادهت، ئهبو مووسای گۆت: وهسا دیاره حیتتان تو بووی ته ئهو تشت گۆتی! ئهڤه ژی ژ بهر وێرهكی و جورعهت و نێزیكبوون و پهیوهندییا وی د گهل ئهبو مووسای كو ئهبو مووسای دزانی ئهو ڤی تشتی بێژیتێ ژی پێ عاجز نابیت و دا بکەرێ وێ یێ دروستاهی هانبدەت بۆ دانپێدانێ، ئینا حیتتانی ئهڤ چهنده ڕهدكر و گۆتێ: ئهز ترسام تو گازندا ژ من بكهی و ڕهخنهیان ل من بگری، ژ بهر كو هزر بكهی من ئهو تشت یێ گۆتی، ل ڤێرێ زهلامهكی گۆت: ئهو ئهز بووم ئهو پهیڤ گۆتی و مهرهما من ب تنێ پێ خێر بوو، ئینا ئهبو موسای ب مهرهما نیشاندان و فێركرنێ بۆ وی گۆت: ئهرێ هوین نزانن د نڤێژێن خۆدا دێ چ بێژن؟! ئهڤه نهڕازیبوونهكه ژ دهڤ وی، پاشی ئهبو مووسای بۆ وان دیاركر و گۆتێ كو جارهكێ پێغهمبهرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) گۆتارهك بۆ وان خواند و شهریعهتێ وان بۆ وان ڕوهن كر و نڤێژا وان نیشا وان دا، ڤێجا پێغهمبهرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) گۆت: ((ئهگهر ههوه دهست ب نڤێژێ كر؛ بهری ههر تشتهكی ڕێزێن خۆ ڕاست بكهن و تێدا ڕاست ببن، پاشی بلا ئێك پێشنڤێژییێ بۆ خهلكی بكهت، ڤێجا ئهگهر پێشنڤێژی (تكبيرة الإحرام) كر (ئانكو گۆت: الله أكبر)؛ هوین ژی وێ تهكبیرێ بكهن، و ئهگهر فاتیحه خواند و گههشته: (غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلا الضَّالِّينَ} [الفاتحة: 7]، هوین بێژن: ئامین؛ ئهگهر هوین ڤێ بكهن؛ خودێ دێ بهرسڤا دوعایا ههوه دهت، و ئهگهر پێشنڤێژی گۆت (الله أكبر) و چوو ڕكوعێ؛ هوین ژی وهبكهن، چونكی پێشنڤێژ بهری ههوه دچیته ڕكوعێ و بهری ههوه ژی ڕادبیت، ڤێجا هوین بهری وی ڕانهكهن، چونكی ئهو دهمێ كێم یێ پێشنڤێژ بهری ههوه دچیته ڕكوعێ دێ بۆ ههوه هێته قهرهبووكرن ب وێ پاشكهڤتنا ههوه پشتی پێشنڤێژ ڕادبیت و ب ڤێ چهندێ دهمێ ڕكوعا ههوه و یا پێشنڤێژی دێ وهك ئێك بیت، و ئهگهر پێشنڤێژی گۆت: (سَمِعَ اللهُ لِمَنْ حَمِدَهُ)، هوین بێژن: (اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ)، ئهگهر نڤێژكهران ئهو گۆت، خودایێ مهزن دێ گوهـ ل دوعا و گۆتنا وان بیت، چونكی خودایێ مهزن ل سهر ئهزمانێ پێغهمبهرێ خۆ گۆتییه: (سَمِعَ اللهُ لِمَنْ حَمِدَهُ). پاشی ئهگهر پێشنڤێژی گۆت (الله أكبر) و چوو سوجدێ؛ هوین ژی وەبکەن، پێشنڤێژ بهری ههوه دچیته سوجدێ و بهری ههوه ژی سهرێ خۆ ڕادكهت، ڤێجا هوین بهری وی ڕانهكهن، چونكی ئهو دهمێ كێم یێ پێشنڤێژ بهری ههوه دچیته سوجدێ دێ بۆ ههوه هێته قهرهبووكرن ب وێ پاشكهڤتنا ههوه پشتی پێشنڤێژ ڕادبیت و ب ڤێ چهندێ دهمێ سوجدا ههوه و یا پێشنڤێژی دێ وهك ئێك بیت، و دهمێ ڕوینشتنا بۆ تهحیاتێ؛ بلا ئێكهمین گۆتنا نڤێژكهری ئهڤه بیت ئهو بێژیت: (التَّحِيَّاتُ الطَّيِّبَاتُ الصَّلَوَاتُ لِلهِ)؛ ئانکو: مولك و دهستههلات و مان و سلاڤ و مەزناهی هەمی ب ڕاستی هەژی خودایێ مەزنن، و ب ڤی ڕەنگی هەر پێنج نڤێژ ژی هەر بۆ خودێنە. (السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللهِ الصَّالِحِينَ)؛ ل ڤێرێ هوین داخوازا سلامەتیێ ژ خودێ بکەن ژ هەر عەیب و کێماسی و خرابییەکێ؛ و ئەم پێغەمبەرێ خۆ موحهممهدی (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) ب تایبەتی بۆ سلاڤان تایبهت دكهین، پاشی ئەم سلاڤان ل خۆ دکەین، پاشی ئەم سلاڤان ل عەبدێن خودێ یێن چاك دکەین، ئەوێن ب وان ئەرکان ڕادبن یێن ل سەر وان فەڕز ژ مافێن خودایێ مەزن و مافێن عەبدێن وی، پاشی ئەم شاهدەییێ ددەین کو چ خودایێن ب حەق نینن ژ بلی خودێ و ئەم شاهدەییێ ددەین کو ب ڕاستی موحهممهد عەبدێ خودێ و پێغەمبەرێ وییە.
فأرمّ: سكنوا وسكتوا.
تبكعني: تقرعني وتوبخني.
دیاركرنا شێوازهك ژ شێوازێن تهحیاتێ.
كریار و گۆتنێن نڤێژێ دڤێت ئهو بن یێن بۆ مه ژ پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) بنهجهبووین و دروست نینه كهس چ گۆتن یان كریاران ژ دهڤ خۆ بكهته تێدا كو د سوننهتێدا بنهجھ نهبنن.
دروست نینه نڤێژكهر بهری پێشنڤێژی كریارێن نڤێژێ بكهت یان گهلهك ژێ پاش بكهڤیت، بهلكی یا دروست ئهوه نڤێژكهر ل دویڤ پێشنڤێژی بیت د كریاراندا.
بهحسكرنا گرنگیدانا پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) بۆ گههاندن و فێركرنا حوكمێن ئایینی بۆ ئوممهتا خۆ.
پێشنڤێژ ڕێبهر و چاڤلێكرییێ نڤێژكهرییه، ڤێجا چێنابیت نڤێژکەر نە بەری پێشنڤێژی و نە د گەل وی کریارێن نڤێژێ ئەنجام بدەت، نە ژی ژێ پاشڤە بمینیت، بهلكی پێدڤییه پشتی ئهو پشتڕاست دبیت كو پێشنڤێژی دهست ب كریارێ كرییه، ژ نوی ئهو ل دویڤ وی ئهنجام بدهت و سوننەتە ئەو دویڤچوونا وی تێدا بکەت.
دروستبوونا ڕێكخستنا ڕێزێن نڤێژێ.
زێدهتر (5)
صهحیحا موسلمی (1/ 303) (404).
إكمال المعلم (2/298).
المفهم لما أشكل من تلخيص كتاب مسلم (2/ 37).
النهاية في غريب الحديث والأثر (ص376) (87).
البحر المحيط الثجاج في شرح صحيح الإمام مسلم بن الحجاج (9/ 402).
Cited in books
7 Booksزێدهتر (7)
- تطبيق القرآن والأذكارأذكار الصلاة((التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ، وَالصَّلَواتُ، وَالطَّيِّباتُ، السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ. أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ
- حصن المسلم من أذكار الكتاب والسنةحصن المسلم«التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ، وَالصَّلَواتُ، وَالطَّيِّبَاتُ، السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ
- حصن المسلم من أذكار الكتاب والسنةحصن المسلمالتَّحِيَّاتُ لِلَّهِ، وَالصَّلَواتُ، وَالطَّيِّبَاتُ، السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ
- رسالة في الأذكار1«وَإِذَا كَانَ عِنْدَ الْقَعْدَةِ فَلْيَكُنْ مِنْ أَوَّلِ قَوْلِ أَحَدِكُمُ: التَّحِيَّاتُ الطَّيِّبَاتُ الصَّلَوَاتُ للهِ، السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللهِ ا
- كيفية صلاة النبي - صلى الله عليه وسلم -كَيفِيَّةُ صَلَاةِ النَّبِيِّ ﷺ (التَّحِيَّاتُ لله والصَّلَوَاتُ والطَّيِّبَاتُ، السَّلَامُ عَلَيْكَ أيُّها النبيُّ ورَحْمَةُ الله وبَرَكَاتُهُ، السَّلَامُ عَلَيْنَا وعلَى عِبَادِ الله الصَّالِحِينَ، أشْهَدُ أنْ لا إلَهَ إلَّا الله وأَشْهَدُ أنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ ورَسو
- ما لا يسع المسلم جهله«إِذَا صَلَّى أَحَدُكُمْ فَلْيَقُلْ: التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ، السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ ل
- محاضرات تعظيم قدر الصلاةمحاضرات في تعظيم قدر الصلاة"السلام عليك أيها النبي ورحمة الله وبركاته "