Skip to content

“កាលពីមុន អម្បូរអ៊ីស្រាអែលត្រូវបានដឹកនាំដោយបណ្ដាណាពី។ រាល់ពេលដែលណាពីម្នាក់ស្លាប់ទៅ ទ្រង់ជំនួសដោយណាពីម្នាក់ទៀត។ ពិតប្រាកដណាស់ គ្មានទេណាពីបន្ទាប់ពីខ្ញុំទៅ ប៉ុន្ដែនឹងមានអ្នកគ្រប់គ្រងជាច្រើន”។

អំពី អាពូហាហ្ស៊ិម បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានរាប់អានជាមួយអាពូហ៊ូរ៉យរ៉ោះ رضي الله عنه អស់រយៈពេលប្រាំឆ្នាំ ហើយខ្ញុំបានឮគាត់រាយការណ៍ពីណាពី ﷺ ដែលលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖

“កាលពីមុន អម្បូរអ៊ីស្រាអែលត្រូវបានដឹកនាំដោយបណ្ដាណាពី។ រាល់ពេលដែលណាពីម្នាក់ស្លាប់ទៅ ទ្រង់ជំនួសដោយណាពីម្នាក់ទៀត។ ពិតប្រាកដណាស់ គ្មានទេណាពីបន្ទាប់ពីខ្ញុំទៅ ប៉ុន្ដែនឹងមានអ្នកគ្រប់គ្រងជាច្រើន”។ ពួកគេបានសួរថា៖ តើលោកប្រើឲ្យពួកយើងធ្វើដូចមេ្ដច? លោកបានឆ្លើយថា៖ “ចូរពួកអ្នកតាមអ្នកដែលត្រូវគេតែងតាំងមុន ហើយត្រូវផ្ដល់សិទ្ធិរបស់ពួកគេដល់ពួកគេ។ ជាការពិតណាស់ អល់ឡោះនឹងសួរពួកគេអំពីអ្វីដែលពួកគេគ្រប់គ្រង”។

«كَانَتْ بَنُو إِسْرَائِيلَ تَسُوسُهُمُ الأَنْبِيَاءُ، كُلَّمَا هَلَكَ نَبِيٌّ خَلَفَهُ نَبِيٌّ، وَإِنَّهُ لاَ نَبِيَّ بَعْدِي، وَسَيَكُونُ خُلَفَاءُ فَيَكْثُرُونَ» قَالُوا: فَمَا تَأْمُرُنَا؟ قَالَ: «فُوا بِبَيْعَةِ الأَوَّلِ فَالأَوَّلِ، أَعْطُوهُمْ حَقَّهُمْ، فَإِنَّ اللَّهَ سَائِلُهُمْ عَمَّا اسْتَرْعَاهُمْ».

រាយការណ៍ដោយ អាល់ពូខរី និងមូស្លីម
ហាទីស្ហសហេស
ពន្យល់

ណាពី ﷺ លោកបានប្រាប់ថា ជាការពិតណាស់ អម្បូរអ៊ីស្រាអែលធ្លាប់ត្រូវបានដឹកនាំដោយបណ្តាណាពីដែលគ្រប់គ្រងកិច្ចការរបស់ពួកគេដូចជាអ្នកដឹកនាំ និងអភិបាលគ្រប់គ្រងប្រជាជន។ រាល់ពេលដែលអំពើវិនាសកម្មកើតឡើងក្នុងចំណោមពួកគេ អល់ឡោះបានបញ្ជូនណាពីម្នាក់ដើម្បីកែតម្រង់កិច្ចការរបស់ពួកគេ និងលុបបំបាត់ការផ្លាស់ប្តូរច្បាប់បញ្ញត្តិដែលពួកគេបានធ្វើ។ ប៉ុន្តែគ្មានណាពីណាម្នាក់បន្ទាប់ពីណាពី ﷺ ដើម្បីធ្វើដូចអ្វីដែលណាពីទាំងឡាយបានធ្វើនោះទេ គឺមានតែអ្នកគ្រប់គ្រង(ខលីហ្វះ)ប៉ុណ្ណោះ។ ពួកគេមានចំនួនច្រើន ប៉ុន្តែក្នុងចំណោមពួកគេនឹងកើតមាននូវជម្លោះ។ ពេលនោះ បណ្តាសហាហ្ពាត់ رضي الله عنهم បានសួររ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ ថា៖ ក្នុងករណីនេះ តើលោកបង្គាប់ពួកយើងឱ្យធ្វើដូចម្តេច? លោកបានឆ្លើយថា៖ នៅពេលដែលអ្នកគ្រប់គ្រង(ខលីហ្វះ)មួយត្រូវបានគេធ្វើសច្ចាប្រណិធានបន្ទាប់ពីអ្នកគ្រប់គ្រងមួយទៀត ការសច្ចាប្រណិធានរបស់អ្នកទីមួយ គឺត្រឹមត្រូវដែលចាំបាច់ត្រូវបំពេញតាម។ ចំណែកឯការសច្ចាប្រណិធានរបស់អ្នកទីពីរ គឺមិនត្រឹមត្រូវឡើយ និងត្រូវបានហាមឃាត់នូវការសុំទាមទារសម្រាប់គេ។ ត្រូវផ្តល់សិទ្ធិរបស់ពួកគេដល់ពួកគេ ស្តាប់បង្គាប់និងគោរពតាមពួកគេចំពោះកិច្ចការដែលមិនមែនជាអំពើបាប។ ជាការពិតណាស់ អល់ឡោះជាម្ចាស់នឹងសួរនាំពួកគេ និងជំនុំជម្រះពួកគេចំពោះអ្វីដែលពួកគេបានធ្វើចំពោះពួកអ្នក។

មេរៀនដែលទាញបានពីហាទីស្ហ

ចាំបាច់ត្រូវមានណាពី ឬអ្នកគ្រប់គ្រង(ខលីហ្វះ)ដើម្បីដឹកនាំមនុស្ស និងនាំពួកគេទៅកាន់មាគ៌ាត្រឹមត្រូវ។

គ្មានណាពីណាបន្ទាប់ពីណាពីមូហាំម៉ាត់ ﷺ នោះឡើយ។

ព្រមានចំពោះការបះបោរប្រឆាំងនឹងអ្នកដែលឡើងកាន់អំណាចដោយស្របច្បាប់។

មិនអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើសច្ចាប្រណិធានចំពោះអ្នកគ្រប់គ្រងពីរនាក់ក្នុងពេលតែមួយនោះឡើយ។

បញ្ជាក់ពីទំនួលខុសត្រូវដ៏ធំរបស់អ្នកដឹកនាំ ព្រោះអល់ឡោះជាម្ចាស់នឹងសួរពួកគេអំពីការេគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួន។

អ៊ិពនូហាជើរ បាននិយាយថា៖ បញ្ជាក់ពីការផ្តល់អាទិភាពដល់កិច្ចការសាសនាមុនកិច្ចការលោកិយ ព្រោះណាពី ﷺ លោកបានបង្គាប់ឱ្យបំពេញនូវសិទ្ធិរបស់អ្នកដឹកនាំឱ្យបានពេញលេញ ព្រោះរឿងនេះគឺជាការលើកតម្កើងសាសនា និងការទប់ស្កាត់ភាពចលាចលនិងអំពើអាក្រក់។ ការពន្យារពេលទាមទារសិទ្ធិរបស់ខ្លួន មិនមានន័យថាពួកគេនឹងត្រូវបាត់បង់វានោះទេ ព្រោះអល់ឡោះបានសន្យាថានឹងទូទាត់ ហើយបំពេញវាឱ្យជននោះនូវសិទ្ធិរបស់គេយ៉ាងពេញលេញ សូម្បីតែនៅក្នុងជីវិតបរលោកក៏ដោយ។

នេះគឺជាសញ្ញាមួយក្នុងចំណោមសញ្ញានៃភាពជាណាពីរបស់ណាពី ﷺ ព្រោះមានអ្នកដឹកនាំជាច្រើនបន្ទាប់ពីលោកដែលដឹកនាំ និងគ្រប់គ្រងកិច្ចការប្រជាជាតិ ទាំងមេដឹកនាំល្អ ទាំងមេដឹកនាំមិនល្អ។

ឯកសារយោង

សហេស អាល់ពូខរី (4/ 169) (3455).

សហេស មូស្លីម (3/ 1471) (1842).

បន្ថែមទៀត (4)

بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين.

لسليم الهلالي (1/ 707).

نزهة المتقين شرح رياض الصالحين.

لمجموعة من الباحثين (1/ 544).