گفتم: یا رسول الله، [راه] نجات چیست؟ فرمود: «امْلِكْ عَلَيْكَ لِسَانَكَ، وَلْيَسَعْكَ بَيْتُكَ، وَابْكِ عَلَى خَطِيئَتِكَ»: «زبانت را نگه‌دار و [خلوت و عبادت در] خانه‌ات را بر خود لازم بگير و بر گناهت گریه کن».
از عُقبة بن عامر رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
گفتم: یا رسول الله، [راه] نجات چیست؟ فرمود: «امْلِكْ عَلَيْكَ لِسَانَكَ، وَلْيَسَعْكَ بَيْتُكَ، وَابْكِ عَلَى خَطِيئَتِكَ»: «زبانت را نگه‌دار و [خلوت و عبادت در] خانه‌ات را بر خود لازم بگير و بر گناهت گریه کن».
قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللهِ مَا النَّجَاةُ؟ قَالَ: «امْلِكْ عَلَيْكَ لِسَانَكَ، وَلْيَسَعْكَ بَيْتُكَ، وَابْكِ عَلَى خَطِيئَتِكَ».
عُقبة بن عامر رضی الله عنه دربارهٔ اسباب نجات مؤمن در دنیا و آخرت از پیامبر صلی‌‌الله‌علیه‌وسلم سؤال می‌کند که رسول الله صلی‌‌الله‌علیه‌وسلم می‌فرماید: باید سه مسئله را رعایت کنید: نخست: زبانت را از آنچه خیری در آن نیست و از هر سخن بدی نگه‌دار و حفظ کن و چیزی جز سخن خوب و نیک نگو. دوم: در خانه بمان تا در خلوت، الله را عبادت کنی و به طاعت الله عزوجل مشغول باش و با ماندن در خانه از فتنه‌ها دور بمان. سوم: برای گناهانی که مرتکب شده‌ای گریه کن و پشیمان باش و توبه کن.
توجه صحابه رضی‌الله‌عنهم و اهمیتی که برای شناخت راه‌های نجات قائل بودند.
بیان اسباب نجات در دنیا و آخرت.
تشویق به اینکه اگر انسان از سود رساندن به دیگران ناتوان بود یا از این ترسید که در صورت آمیخته شدن با مردم، دینش و خودش زیان ببیند، به خودش مشغول شود.
اشاره به توجه به خانه به‌ویژه در هنگام فتنه‌ها؛ زیرا از وسایل حفظ دین است.
بیشتر (8)
سنن ترمذی (4/ 208) (2406).
مُسنَد احمد (28/ 654) (17452).
بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين.
لسليم الهلالي (3/ 15).
نزهة المتقين شرح رياض الصالحين.
لمجموعة من الباحثين (2/ 1039).
مرقاة المفاتيح.
لعلي القاري (7/ 3039).