Encyclopedia of Prophetic Hadiths

Wax nañu Yónent Yàlla bi -yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc- ne ko ana kan ci nit ñi moo gën a texe ci sag rammu ëllëg bis-penc? Yónent Yàlla bi wax ne: «Njoortoon naa ne yaw Abuu Hurayrata Yamamay njëkk laaj lii; ndax li ma gis sag xér ci Hadiis, nit ki gën a texe ci samag rammu ëllëg bis-penc, mooy ki wax, Laa ilaaha illal Laahu, te mu sell lool ci xolam, walla ci bakkanam».

Toogoon nanu fi Yonente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc, ak Abuu Bakar ak Umar nu nekk ci mbooloo, Yonente jug dem, daal di yeex a ñëw, ba nu ragal ñu dogaale ko wolif nun, nu tëb jug, ma nekk ki njëkk a tëb jëm ci moom, ma génn di wër Yonente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc ba ma mujj ñëw ci benn miiru ansaar Banii Najjaar yi, ma wër ko ba xam ndax dinaa fa gis ab bunt? gisuma ko, fa saasa am yol daal di dugg si ci Miir bi jóge ca teenu Xaarijata -am yol mooy am walangaan- ma tëb, ma dugg fi Yonente Yàlla bi, mu wa ne: "kan la Abuu Hurayrata" ma ne : waaw yaw Yonente Yàlla bi, mu ne: "lan mooy sa mbir?" Ma ne ko: dangaa nekkoon sunu biir, nga jug dem daal di Yeex a ñëw, ñu ragal nu dogaale la wolif nun, ñu jàq daal di tëb, man maa njëkk a tëb, te nit ña a ngi sama ginnaaw, mu ne: "yaw Abuu Hurayrata" daal di may jox ñaari dàllam, daal di ne: "yóbbul sama dàll yii koo dajeel ci ginnaaw miir bii, te muy seede ne amul kenn ku ñu war a jaamu ku dul Yàlla di ku am kóolute ci xolam, nanga ko bégal ci Àjjana", ki ma njëkk a dajeel mooy Umar, mu ne ma: waaw ñaari dàll yii nag yaw Abuu Hurayrata? Ma ne ko lii de ñaari dàlli Yonente Yàlla bi la moo ma yónni jox ma ko ne ma ku ma dajeel muy seede ne amul kenn ku ñu war a jaamu ku dul Yàlla mu am kóolute ci xolam ma bégal ko ci Àjjana, Umar door loxoom ci diggante sama ñaari ween yi, ma detteelu, mu ne ma dellul yaw Abuu Hurayrata, ma dellu ci Yonente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc ma yiket daad di jooy, Umar jiital ma topp sama ginnaaw, Yonente bi daal di ne: "lu la jot yaw Abuu Hurayrata?" Ma ne ko: damaa daje ak Umar ma xibaar ko li nga ma yónni mu dóor ma dóor bu tar ci sama dënn ma detteelu, mu ne ma: dellul, Yonnente bi ne ko: "lan moo la yóbbe li nga def?" Mu ne: yaw Yonente Yàlla bi jote naa la sama baay ak sama yaay, ndax yaa yónni Abuu Hurayrata jox ko sa dàll yi ci ne ku mu dajeel muy kuy seede ne amul kenn ku ñu war a jaamu ku dul Yàlla di ku ci am kóolute ci xolam mu bégal ko ci Àjjana? Mu ne ko: "waaw", Umar ne ko: bu ko def, ndax damaa ragal nit ñi sukkandiku ci, bàyyileen ñu jëf, Yonente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc daal di ne "kon bàyyileen".

"Yàlla ku teey la te du nangu lu dul lu teey, te Yàlla dafa digal way-gëm ñi li mu digal Yonente yi, mu wax ne: {yéen Yonente yi lekkleen ci yu teey yi te ngeen jëf lu baax} mu wax it ne: {yéen ñi gëm lekkleen ci yu teey yi nu leen wërsëgal} topp mu daal di tudd benn waay bu nekk ci tukki bu sori, kawar ga jaxasoo, mu pënd lool, ma nga tàllal ay loxoom jëme kaw asamaan, di wax naan: yaw sama Boroom! Yaw sama Boroom! te li muy lekk dafa araam, li muy naan dafa araam, li mu sol dafa araam, li ñu ko dundale itam dafa araam, moo naka lees koy nangule ñaanam".

«Yàlla dat ŋëb suuf si, lem asamaan yi ci ndayjooram, di wax naan: man maay buur, ana buuri suuf si».

«yéen nit ñi, Yàlla ku teey la te du nangu lu dul lu teey, te Yàlla dafa digal way-gëm ñi li mu digal Yonnente yi, mu wax ne: {yéen Yonnente yi lekkleen ci yu teey yi te ngeen jëf lu baax, man de Aji-Xam laa lépp lu ngeen di def} [Al-Muuminuuna: 51] mu wax it ne: {yéen ñi gëm lekkleen ci yu teey yi nu leen wërsëgal} [Al-Baqara: 172] topp mu daal di tudd benn waay bu nekk ci tukki bu sori, kawar ga jaxasoo, mu pënd lool, ma nga tàllal ay loxoom jëme kaw asamaan, di wax naan: yaw sama Boroom, te li muy lekk dafa araam, li muy naan dafa araam, li mu sol dafa araam, li ñu ko dundale itam dafa araam, moo naka lees koy nangule ñaanam?!»

Jële na ci Yonnente bi -yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc- mu wax ne: "Yàlla nee na:doomu Aadama weddi na ma te loolu waru ko woon,mu saaga ma te waru ko woon,weddi gi mu ma weddi mooy,li mu wax ne: du ma dellóosiwaat,kem ni mu ma tàmbalee woon,te mbind mu njëkk gënut a doyadi fi man delloosiwaat ko,saaga gi mu ma saaga mooy, wax ji mu wax ne :Yàlla am na doom,te man maay kenn ki ñépp jublu, juruma kenn te kenn juru ma, te amuma benn nawle".

«sunu Boroom bu baarkeel bi te kawe day wàcc guddi gu nekk ci asamaani àdduna si bu guddi gi desee ñatteelu xaaj bu mujj ba, di wax naan: ku may woo ma wuyu ko? Ku may laaj ma jox ko? Ku may jéggalu ma jéggal ko?».