Encyclopedia of Prophetic Hadiths

"Mu vy'ukuri, jewe nzoba ndi ku rugomero ndindiriye gusanganira uwuza kurunywako muri mwebwe. Hari abantu bazobuzwa kunyegera, nce mbaza mvuga nti: "Ewe Mana yanje Rurema! Abo bari mu bankurikiye, bari mu bo narungitsweko! Nce nishurwa nti: "Mbega none, woba uzi ivyo bakoze mu nyuma zawe? Kw'izina ry'Imana Allah! Ntibahengeshanije kuguma basubira inyuma nk'ibirenge""".

"Anasi mwene Maliki (Imana Allah Imwishimire) yaratwiganiye ko hari umugabo yigeze kuvuga ati: "Ewe Muvugishwamana! Izurwa ry'umugararizamana agendesha mu maso hiwe, rizogenda gute?", aca aramwishura ati: "Mbega burya Uwamushoboje kugendesha amaguru kw'isi, ntashoboye kuzomugendesha mu maso hiwe ku musi w'izuka!?". Qataada yaciye avuga ati: "Ego cane, Yobuzwa n'iki kubishobora! Kandi ndavyemanze ndahira ku cubahiro c'Imana yacu Rurema Allah ko bizoshoboka"".

"Umuriro wanyu mukoresha kw'isi, ni igice kimwe mu bice mirongo indwi vy'umuriro wa Jahannamu". Hari uwaciye abaza ati: "Ewe Ntumwa y'Imana! Umuriro wo kw'isi dukoresha, ni ukuri urakwiye kuba woturira ibintu bigahona". Yaciye imwishura iti: "Uwo muriro mubona rero, urushwa ubukazi n'umuriro wa Jahannamu ku bice mirongo itandatu n'icenda, igice kimwe cose muri vyo gifise ubushuhe nk'ubw'uwu muriro wanyu mubona"".

"Mu vy'ukuri, biri mu bimenyetso bizokwibonekeza vyerekana ko umuhero w'isi ugiye gushika: ubumenyi nya bumenyi buzogenda amazimayongo, ubujuju bwake indaro (buzogwirirana), ubusambanyi buzokwiragira, ukunywa inzoga kuzogwirirana, abagabo bazokeha, abagore na bo bazogwirirana kugeza y'aho abagore mirongo itanu bahagarikirwa n'umuhagarikizi umwe w'umugabo"".

Intumwa y'Imana (nyakugira amahoro n'impuhwe z'Imana Allah) yaratwiganiye ikaba ari na yo mvugakuri-Mudahinyuzwa aho ivuga : "ko iremwa ry'umwe wese muri mwebwe riba mu kwegeranya intanga mu gitereko ca nyina mu mirango mirongo ine n'amajoro mirongo ine, hanyuma akaba akamanyu k'amaraso avuze mu kiringo nk'ico nyene c'imisi mirongo ine, hanyuma akaba akamanyu k'inyama mu kiringo nk'ico nyene c'imisi mirongo ine, hanyuma akarungikirwa umumalayika, maze agahabwa n'Imana Allah uburenganzira bw'ukwandika amajambo ane ku bizomushikira vyose, agaheza rero akandika: ibizomubeshaho, imyaka azobaho, ibikorwa azokora, n'uko rero azobaho mu magorwa canke mu mahirwe, agaheza rero agaca amuhuhiramwo inkomoko y'ubuzima "Roho". Kubera ivyo rero, ni ukuri umwe wese muri mwebwe hari igihe bishika agakora igikorwa c'abantu bo mu Bwami bw'ijuru kugeza n'aho ata gisigaye kiri hagati yiwe n'Ubwami bw'ijuru ngo abushikire kiretse intambwe nto ireha n'uburebure bw'ukuboko gushika mu nkokora, yamara ivyanditswe kuri we bikitanganiza imbere bikamuciramwo, maze agakora igikorwa c'abantu bo mu muriro, agasanga awinjiyemwo ukwo. Ni ukuri hari n'igihe umwe muri mwebwe akora igikorwa c'abantu bo mu muriro, kugeza n'aho ata gisigaye kiri hagati yiwe n'umuriro ngo awinjiremwo kiretse intambwe nto ireha n'uburebure bw'ukuboko gushika mu nkokora, yamara ivyanditswe kuri we bikitanganiza imbere bikamuciramwo, maze agakora igikorwa c'abantu bo mu Bwamwi bw'ijuru, agasanga abwinjiyemwo ukwo".

"Umuhero w'isi, ntuzoshika izuba ritabanje guserukira mu burengero bwaryo; igihe rero ryaserukiyeyo abantu bose bazoca bemera; ico ni co gihe Imana Allah Ivugako Iti: {Ico gihe kigeze, ukwemera kw’umuntu atigeze yemera imbere y’ico gihe, nta co kuzomumarira. Aramutse yemeye naho, ibikorwa vyiza atigeze akora imbere y’ico gihe, nta co bizomumarira} [Al-An'aam: 158]; ni ukuri umuhero w'isi uzogera usange abagabo babiri bariko bacirirana igiciro c'impuzu, ntibazoheza ngo baheraheze ubuguzi hagati yabo, eka ntibazonaronka akanya ngo bazinge nya mpuzu; ni ukuri umuhero w'isi uzogera usange umuntu yagiye gukama ingamiya yiwe, ntazoheza ngo anywe amata yayo; ni ukuri umuhero w'isi uzogera usange umuntu ariko arasanura urugomero rwiwe, ntazoheza ngo arunyweko; ni ukuri umuhero w'isi uzogera usange umwe muri mwebwe agejeje utwo atamira ku munwa, ntazoheza ngo adufungure".

"Urupfu ruzozanwa mw'ishusho ry'intama inuze, haheze hararike umuraritsi ati: "Emwe bantu bo mu Bwami bw'ijuru! Ba bantu bace beraguza baraba hirya n'ino, aheze rero ababaze avuga ati: "Mbega mwoba muzi iki ico ari co?", na bo bace bishura bati: "Ego cane, turakizi! Uru ni rwa rupfu"; kandi aho bose bazoba barwiboneye ukuri kwamye, hanyuma hararike umuraritsi ati: "Emwe bantu bo mu muriro udahera! Ba bantu bace beraguza baraba hirya n'ino, aheze ababaze ati: "Mbega none mwoba muzi iki ico ari co?", na bo bace bishura bati: "Ego cane turakizi! Uru ni rwa rupfu"; kandi aho bose bazoba barwiboneye ukuri kwamye, maze nya rupfu ruri mw'ishusho ry'intama, ruce rukererwa, hanyuma wa muraritsi ace avuga ati: "Emwe bantu bo mu Bwami bw'ijuru! Murafise kubaho ubutagipfa ubuzima budashira, na mwe nyene bantu bo mu muriro udahera! Murafise kubaho ubutagipfa ubuzima budashira". Mu nyuma rero Umuvugishwamana (nyakugira amahoro n'impuhwe z'Imana Allah) yaciye asoma iyi Aayah ati: {Ntumwa y’Imana! Gabisha abantu ku bihano vy’umusi wo kwicuza, igihe baciriwe urugororotse, urupfu rukazanwa mw’ishusho ry’intama inuze rugakererwa, maze abantu bagaheza bagatunganirizwa; abemeramana bakaja mu Bwami bw’ijuru, abagarariji na bo bakaja mu muriro; ivyo bizoba ukwo, mu gihe abantu kuri iyi si bagoswe mu kutumva igabisha ryawe} (Mar-yam: 39), abo rero ni bo bantu bagoswe kuri iyi si {gutyo bakareka kwemera no gukora ibikorwa vyiza bitegetswe} (Mar-yam: 39)"".

"Umuhero w'isi ntuzogera mutabanje kurwana n'abayahudi, gushika n'aho ibuye umuyahudi yinyegeje inyuma, rivuga riti: "Ewe mwislamu! Ng'uyu umuyahudi yinyegeje inyuma yanje, ingo umwice"".